Крахмал

Ереже: Крахмалдың маңызды сапалық белгісі — йодты ерітіндімен көк немесе көк-қара түс түзуі. Бұл әсіресе крахмалдағы амилозаның спиральдық құрылысына йодты бөлшектердің енуімен байланысты.

Қолдану: Йод–йодид ерітіндісі крахмалмен түсті кешен береді. Орта индикаторы не жалпы тотығу реагенті бұл арнайы бақылауды алмастырмайды; сұрақ крахмалға сәйкес сынақты сұрайды.

Қате нұсқалар: A) Сілті қосу крахмалдың ерекше көк түсті кешенін бермейді.

B) Бұл индикатор қышқыл-негіздік орта туралы ақпарат береді, крахмалға тән кешен түзбейді.

C) Бұл тұз крахмалды анықтайтын тән түсті реакция бермейді.

D) Ол тотықсыздандырғыш қасиетті тексереді; крахмалға тән көк кешен реакциясы емес. Ишара: Крахмалға тән түсті кешен беретін реагентті таңда.

Ереже: Сапалық реакция заттың болуы туралы белгі береді, бірақ мөлшерін өздігінен анықтамайды. Йодты сынақтың көк-қара түсі крахмалдың спиральдық бөліктерімен кешен түзілуіне сәйкес.

Қолдану: Картоп үлгісінің түс өзгерісі крахмал барын қолдайды. Нақты пайыз, барлық қанттардың құрамы немесе гидролиз толықтығы үшін қосымша өлшеулер қажет.

Қате нұсқалар: A) Май йод–крахмалға тән көк кешеннің себебі емес.

B) Толық гидролизденген глюкоза бастапқы крахмалдың тән көк кешенін бермейді.

C) Көк кешен крахмалмен байланысты; барлық көмірсуды бір затқа теңестіру негізсіз.

E) Түстің пайда болуы сандық калибрлеусіз нақты пайызды бермейді. Ишара: Заттың болуы мен оның нақты мөлшерін ажырат.

Ереже: Йод пен амилозаның кешені температураға сезімтал. Қысқа қыздыруда түсті кешен бұзылып, салқындағанда қажетті бөлшектер сақталса қайта түзілуі мүмкін; бұл толық гидролизбен тең емес.

Қолдану: Түстің қайтуы ұзын қант тізбектері мен йодтың жеткілікті сақталғанын көрсетеді. Сондықтан осы бақылаудан глюкозаға толық ыдырау немесе жану қорытындысы шықпайды.

Қате нұсқалар: A) Шарт қыздыру мен суытудан түс өзгергенін тікелей көрсетеді.

B) Түс қайта пайда болса, кешен түзуге жеткілікті йод жүйеде сақталған.

C) Қарапайым салқындау жанған крахмалды қайта жасамайды; байқалған өзгеріс кешенге қатысты.

D) Толық гидролиз өнімінен суыту арқылы бастапқы ұзын тізбек бірден қалпына келмейді. Ишара: Қайтымды түс өзгерісін толық химиялық ыдыраудан ажырат.

Ереже: Амилоза — крахмалдың полимерлік құрамдастарының бірі. Оның негізінен сызықтық α(1→4) тізбегі спираль құрып, йодты бөлшектермен түсті қосылыс түзе алады.

Қолдану: Йод сынағына дейін амилоза крахмалдың ішінде бар. Йодпен пайда болатын көк өнімді жай амилоза деп атау дұрыс емес: бұл амилозаның йодпен кешені.

Қате нұсқалар: A) Амилоза крахмалдың бастапқы полимерлік құрамдасы; йод оны жаңадан моносахаридке айналдырмайды.

B) Бұл триглицерид құрылысы, глюкозалық полисахарид емес.

C) Бұл амилопектинге тән сипаттама, амилоза негізінен сызықтық.

E) Амилозада α-байланыстар бар; оны β-целлюлозамен теңестіруге болмайды. Ишара: Бастапқы полимер мен одан түзілген кешенді бөлек ата.

Ереже: Крахмалдағы амилоза негізінен сызықтық, амилопектин тармақталған. Амилопектиннің тізбек бойындағы α(1→4) байланыстарына тармақ түйіндерінде α(1→6) байланыстары қосылады.

Қолдану: Айырмашылық қант қалдығының атауында емес, жалғану тәсілінде. Екеуі глюкозалық полимер, бірақ α(1→6) тармақталуы амилопектин құрылысын ерекшелейді.

Қате нұсқалар: A) Амилопектин көпбуынды макромолекула, екі қалдықпен шектелмейді.

B) Қант қалдықтары гликозидтік байланыспен жалғанған; онсыз полимер тізбек жоқ.

D) Бұл целлюлозаның негізгі байланысына тән; крахмал α-глюкозалық құрылым.

E) Амилопектин де глюкоза қалдықтарынан тұрады, фруктоза полимері емес. Ишара: Қант түрін емес, тізбектің тармақталуын салыстыр.