Синтетикалық жуғыш заттардан табиғатты қорғау

Ереже: Фосфор су экожүйесінде тірі ағзаларға қажет қоректік элемент. Бірақ оның шамадан тыс түсуі қоректік шектеуді азайтып, балдырлар мен басқа өндірушілердің артық өсуін туғызуы мүмкін.

Қолдану: Фосфатты сарқынды су көлге қосымша фосфор әкеледі. Осы жүктеме балдыр көбеюін күшейте алады; бұл эвтрофикацияның маңызды себептерінің бірі.

Қате нұсқалар: A) Кермектік Ca2+ және Mg2+-пен байланысты; артық фосфордың қоректік әсерін бұл түсіндірме елемейді.

B) Басқа қоректік элементтер шектеуі сақталуы мүмкін; фосфор түсуі олардың бәрін қоспайды.

C) Фосфор қоректік элемент; артық түсуі өсуге ықпал етуі мүмкін, тоқтатуды жалпы ереже ету қате.

E) Фосфор кейбір су экожүйелерінде шектеуші қоректік элемент; оның жүктемесін елемеу негізсіз. Ишара: Зиянды әсерді қоректік элементтің артық мөлшерімен байланыстыр.

Ереже: Судағы органикалық заттардың аэробты ыдырауы еріген оттекті жұмсайды. Қоректік заттардан көбейген биомасса кейін ыдырағанда оттек тұтыну күшейіп, гипоксияға әкелуі мүмкін.

Қолдану: Балдырлар өлген соң олардың органикалық қалдықтары микроағзаларға субстрат болады. Ыдыратушылардың тыныс алуына жұмсалған O2 судағы қорын азайтады; балықтарға қауіп осылай пайда болады.

Қате нұсқалар: A) Өлген балдырлар тұрақты фотосинтез жүргізбейді, ал олардың ыдырауы оттекті жұмсайды.

B) Органикалық қалдықтардың орналасуы барлық аэробты ыдырауды жоймайды; оттек тұтыну жалғасуы мүмкін.

D) Негізгі байланыс қоректік зат→биомасса→ыдырау арқылы жүреді; фосфаттың тікелей O2 жұтуы емес.

E) Микроағзалардың тыныс алуы еріген оттекті тұтынады; мөлдірлік жалғыз анықтаушы емес. Ишара: Балдыр өсімінен кейінгі ыдырау сатысын қара.

Ереже: Амфифильді беттік белсенді заттың полюссіз бөлігі майлы ортамен, полюсті немесе иондық бөлігі сумен үйлеседі. Осы екі бағыттың қатар болуы кірді суға дисперсиялауға мүмкіндік береді.

Қолдану: Гидрофобты құйрық майлы бөлшекке қарай, гидрофильді бас суға қарай орналасады. Майдың айналасында тұрақтанған құрылым түзілуі оны шаюға көмектеседі.

Қате нұсқалар: A) Гидрофобты бөлік полюссіз құйрыққа тән; суға бағытталатын бас гидрофильді.

B) Полюссіз бөлік майлы ортамен үйлеседі және агрегаттың ішкі аймағына жинала алады.

C) Көмірсутектік құйрық OH− реагенті емес; оның қызметі майлы фазамен үйлесу.

E) ББЗ әдетте тамшылардың таралуын тұрақтандырады; құйрықтың қызметін тек қабаттанумен сипаттау қате. Ишара: Маймен үйлесетін бөлік пен суға тартылатын бөлікті шатастырма.

Ереже: Өнімнің бір құрамдасын алып тастау сол құрамдастың жүктемесін азайтады, бірақ барлық басқа әсерді жоймайды. Экологиялық бағалау құрамды, мөлшерді, ыдырауды және сарқынды судың тазартылуын бірге қарастыруы тиіс.

Қолдану: Фосфатсыз өнім фосфатқа байланысты қоректік фосфор түсуін азайта алады. Алайда ББЗ мен өзге қоспалар қалғандықтан оны шексіз қауіпсіз немесе толық ыдырайтын деп атауға негіз жоқ.

Қате нұсқалар: B) Фосфат пен ББЗ әртүрлі құрамдастар; фосфатсыз өнімде ББЗ болуы мүмкін.

C) Биологиялық ыдырау әр компоненттің құрылысы мен жағдайына тәуелді, фосфатсыздықпен тең емес.

D) Мұндай құрам белгісі оттек өндірісін немесе экожүйе жақсаруын автоматты дәлелдемейді.

E) Фосфаттың болмауы басқа компоненттердің әсері мен жалпы ластау жүктемесін жоймайды. Ишара: Бір артықшылықты барлық қасиетке таратпа.

Ереже: Биологиялық ыдырауда микроағзалар затты ферменттік және басқа биохимиялық үдерістермен өзгертеді. Оның жылдамдығы молекула құрылысы мен ортаға тәуелді; суда еру бұған тең емес.

Қолдану: ББЗ-ның суда көрінбей қалуы тек таралғанын көрсетуі мүмкін. Биологиялық ыдырауды бағалағанда нақты химиялық өзгеру мен өнімдердің пайда болуы зерттеледі.

Қате нұсқалар: A) Еру немесе сұйылу молекуланың биологиялық ыдырағанын өздігінен дәлелдемейді.

B) Еріген ББЗ қарапайым сүзгіде толық ұстала бермейді; сүзу мен ыдырау бөлек.

C) Булану фазалық өзгеріс, микроағзалар жүзеге асыратын химиялық ыдырау емес.

D) Көбік түзілуі беттік қасиет, микроағзалық өзгерудің анықтамасы емес. Ишара: Еруді, сүзілуді және биологиялық өзгеруді ажырат.