Биология, 9-сынып: ББЖМ

Анаэробты және аэробты жүктеме кезінде бұлшық еттің қажу үдерістері Бұлшық еттердің жұмысы энергияны қажет етеді, ал бұл энергия аэробты және анаэробты тыныс алу арқылы өндіріледі. Аэробты тыныс алу – бұл оттегінің қатысуымен жүретін процесс. Ол митохондрияда жүреді және көп мөлшерде АТФ (энергия) өндіреді. Аэробты тыныс алу кезінде бұлшық еттер ұзақ уақыт шаршамай жұмыс істей алады. Аэробты деп ағзаға жүктеме біртіндеп түсетін спорт түрлері-жүзу, орташа қашықтыққа жүгіру, велоспорт, теннис т.б жатады. Анаэробты тыныс алу – оттегісіз жүреді және цитоплазмада өтеді. Бұл кезде глюкоза толық ыдырамайды, нәтижесінде сүт қышқылы түзіледі: Бұлшық еттерге оттегі жеткіліксіз болғанда (мысалы, қарқынды жаттығу кезінде) анаэробты процесс іске қосылады. Сүт қышқылы жиналып, бұлшық еттерде ауырсыну мен қажуға әкеледі. Бұлшық еттердің қажуы: Ұзақ және жеңіл жаттығулар кезінде аэробты тыныс алу басым болады, бұл бұлшық еттердің тез шаршауына жол бермейді. Қысқа, қарқынды жүктемеде анаэробты тыныс алу іске қосылып, сүт қышқылы жиналып, ауырсыну мен қажу пайда болады. Сіңірдің созылуы Бірқалыпты жұмыс істейтін бұлшық ет топтарын бақылайтын жүйке орталықтарының қажуы. Демалу кезінде сүт қышқылы қан арқылы тасымалданып, бауырда қайта өңделеді, ал бұлшық еттер қалпына келеді.

Анаэробты және аэробты жүктеме кезінде бұлшық еттің қажу үдерістері Бұлшық еттердің жұмысы энергияны қажет етеді, ал бұл энергия аэробты және анаэробты тыныс алу арқылы өндіріледі. Аэробты тыныс алу – бұл оттегінің қатысуымен жүретін процесс. Ол митохондрияда жүреді және көп мөлшерде АТФ (энергия) өндіреді. Аэробты тыныс алу кезінде бұлшық еттер ұзақ уақыт шаршамай жұмыс істей алады. Аэробты деп ағзаға жүктеме біртіндеп түсетін спорт түрлері-жүзу, орташа қашықтыққа жүгіру, велоспорт, теннис т.б жатады. Анаэробты тыныс алу – оттегісіз жүреді және цитоплазмада өтеді. Бұл кезде глюкоза толық ыдырамайды, нәтижесінде сүт қышқылы түзіледі: Бұлшық еттерге оттегі жеткіліксіз болғанда (мысалы, қарқынды жаттығу кезінде) анаэробты процесс іске қосылады. Сүт қышқылы жиналып, бұлшық еттерде ауырсыну мен қажуға әкеледі. Бұлшық еттердің қажуы: Ұзақ және жеңіл жаттығулар кезінде аэробты тыныс алу басым болады, бұл бұлшық еттердің тез шаршауына жол бермейді. Қысқа, қарқынды жүктемеде анаэробты тыныс алу іске қосылып, сүт қышқылы жиналып, ауырсыну мен қажу пайда болады. Сіңірдің созылуы Бірқалыпты жұмыс істейтін бұлшық ет топтарын бақылайтын жүйке орталықтарының қажуы. Демалу кезінде сүт қышқылы қан арқылы тасымалданып, бауырда қайта өңделеді, ал бұлшық еттер қалпына келеді.

Анаэробты және аэробты жүктеме кезінде бұлшық еттің қажу үдерістері Бұлшық еттердің жұмысы энергияны қажет етеді, ал бұл энергия аэробты және анаэробты тыныс алу арқылы өндіріледі. Аэробты тыныс алу – бұл оттегінің қатысуымен жүретін процесс. Ол митохондрияда жүреді және көп мөлшерде АТФ (энергия) өндіреді. Аэробты тыныс алу кезінде бұлшық еттер ұзақ уақыт шаршамай жұмыс істей алады. Аэробты деп ағзаға жүктеме біртіндеп түсетін спорт түрлері-жүзу, орташа қашықтыққа жүгіру, велоспорт, теннис т.б жатады. Анаэробты тыныс алу – оттегісіз жүреді және цитоплазмада өтеді. Бұл кезде глюкоза толық ыдырамайды, нәтижесінде сүт қышқылы түзіледі: Бұлшық еттерге оттегі жеткіліксіз болғанда (мысалы, қарқынды жаттығу кезінде) анаэробты процесс іске қосылады. Сүт қышқылы жиналып, бұлшық еттерде ауырсыну мен қажуға әкеледі. Бұлшық еттердің қажуы: Ұзақ және жеңіл жаттығулар кезінде аэробты тыныс алу басым болады, бұл бұлшық еттердің тез шаршауына жол бермейді. Қысқа, қарқынды жүктемеде анаэробты тыныс алу іске қосылып, сүт қышқылы жиналып, ауырсыну мен қажу пайда болады. Сіңірдің созылуы Бірқалыпты жұмыс істейтін бұлшық ет топтарын бақылайтын жүйке орталықтарының қажуы. Демалу кезінде сүт қышқылы қан арқылы тасымалданып, бауырда қайта өңделеді, ал бұлшық еттер қалпына келеді.

Пестицидтер Пестицидтер – ауыл шаруашылығында өсімдіктерді зиянкестерден, арамшөптерден және аурулардан қорғау үшін қолданылатын химиялық заттар. Олар ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыруға көмектеседі, бірақ қоршаған ортаға және адам денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Олардың түрлері: Инсектицидтер – жәндіктерді жою үшін қолданылады. Гербицидтер – арамшөптерді жояды. Фунгицидтер –саңырауқұлақтар- өсімдік паразиттері туғызатын ауруларына қарсы қолданылады. Пестицидтердің әсері:олардың артық қолданылуы топырақты, суды және ауаны ластауы мүмкін. Сонымен қатар, адам денсаулығына да кері әсер етеді. Экологиялық зиянын азайту үшін баламалы әдістер қолдану ұсынылады, мысалы, биологиялық күрес немесе органикалық егіншілік. Пестициттердің қасиеттеріне улылығы, таңдап әсер етуі, тұрақтылығы жатады. Биологиялық әдістер – бұл ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында зиянкестермен, ауру қоздырғыштармен және арамшөптермен күресу үшін, тірі организмдерді немесе олардың тіршілік әрекетінің өнімдерін қолдану әдісі. Биологиялық әдістеге жатады: Жәндіктерді жыртқыш және паразит жәндіктермен жою, микроорганизмдерді пайдалану (бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар), зиянкестерге қарсы жыртқыш құстарды пайдалану т.б. Биологиялық әдістер химиялық пестицидтерге қарағанда экологиялық таза, ұзақ мерзімді әсері бар және зиянкестердің табиғи жауларын сақтай отырып, олардың санын реттеуге көмектеседі.

Пестицидтер Пестицидтер – ауыл шаруашылығында өсімдіктерді зиянкестерден, арамшөптерден және аурулардан қорғау үшін қолданылатын химиялық заттар. Олар ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыруға көмектеседі, бірақ қоршаған ортаға және адам денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Олардың түрлері: Инсектицидтер – жәндіктерді жою үшін қолданылады. Гербицидтер – арамшөптерді жояды. Фунгицидтер –саңырауқұлақтар- өсімдік паразиттері туғызатын ауруларына қарсы қолданылады. Пестицидтердің әсері:олардың артық қолданылуы топырақты, суды және ауаны ластауы мүмкін. Сонымен қатар, адам денсаулығына да кері әсер етеді. Экологиялық зиянын азайту үшін баламалы әдістер қолдану ұсынылады, мысалы, биологиялық күрес немесе органикалық егіншілік. Пестициттердің қасиеттеріне улылығы, таңдап әсер етуі, тұрақтылығы жатады. Биологиялық әдістер – бұл ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында зиянкестермен, ауру қоздырғыштармен және арамшөптермен күресу үшін, тірі организмдерді немесе олардың тіршілік әрекетінің өнімдерін қолдану әдісі. Биологиялық әдістеге жатады: Жәндіктерді жыртқыш және паразит жәндіктермен жою, микроорганизмдерді пайдалану (бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар), зиянкестерге қарсы жыртқыш құстарды пайдалану т.б. Биологиялық әдістер химиялық пестицидтерге қарағанда экологиялық таза, ұзақ мерзімді әсері бар және зиянкестердің табиғи жауларын сақтай отырып, олардың санын реттеуге көмектеседі.

Пестицидтер Пестицидтер – ауыл шаруашылығында өсімдіктерді зиянкестерден, арамшөптерден және аурулардан қорғау үшін қолданылатын химиялық заттар. Олар ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыруға көмектеседі, бірақ қоршаған ортаға және адам денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Олардың түрлері: Инсектицидтер – жәндіктерді жою үшін қолданылады. Гербицидтер – арамшөптерді жояды. Фунгицидтер –саңырауқұлақтар- өсімдік паразиттері туғызатын ауруларына қарсы қолданылады. Пестицидтердің әсері:олардың артық қолданылуы топырақты, суды және ауаны ластауы мүмкін. Сонымен қатар, адам денсаулығына да кері әсер етеді. Экологиялық зиянын азайту үшін баламалы әдістер қолдану ұсынылады, мысалы, биологиялық күрес немесе органикалық егіншілік. Пестициттердің қасиеттеріне улылығы, таңдап әсер етуі, тұрақтылығы жатады. Биологиялық әдістер – бұл ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында зиянкестермен, ауру қоздырғыштармен және арамшөптермен күресу үшін, тірі организмдерді немесе олардың тіршілік әрекетінің өнімдерін қолдану әдісі. Биологиялық әдістеге жатады: Жәндіктерді жыртқыш және паразит жәндіктермен жою, микроорганизмдерді пайдалану (бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар), зиянкестерге қарсы жыртқыш құстарды пайдалану т.б. Биологиялық әдістер химиялық пестицидтерге қарағанда экологиялық таза, ұзақ мерзімді әсері бар және зиянкестердің табиғи жауларын сақтай отырып, олардың санын реттеуге көмектеседі.

Пестицидтер Пестицидтер – ауыл шаруашылығында өсімдіктерді зиянкестерден, арамшөптерден және аурулардан қорғау үшін қолданылатын химиялық заттар. Олар ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыруға көмектеседі, бірақ қоршаған ортаға және адам денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Олардың түрлері: Инсектицидтер – жәндіктерді жою үшін қолданылады. Гербицидтер – арамшөптерді жояды. Фунгицидтер –саңырауқұлақтар- өсімдік паразиттері туғызатын ауруларына қарсы қолданылады. Пестицидтердің әсері:олардың артық қолданылуы топырақты, суды және ауаны ластауы мүмкін. Сонымен қатар, адам денсаулығына да кері әсер етеді. Экологиялық зиянын азайту үшін баламалы әдістер қолдану ұсынылады, мысалы, биологиялық күрес немесе органикалық егіншілік. Пестициттердің қасиеттеріне улылығы, таңдап әсер етуі, тұрақтылығы жатады. Биологиялық әдістер – бұл ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында зиянкестермен, ауру қоздырғыштармен және арамшөптермен күресу үшін, тірі организмдерді немесе олардың тіршілік әрекетінің өнімдерін қолдану әдісі. Биологиялық әдістеге жатады: Жәндіктерді жыртқыш және паразит жәндіктермен жою, микроорганизмдерді пайдалану (бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар), зиянкестерге қарсы жыртқыш құстарды пайдалану т.б. Биологиялық әдістер химиялық пестицидтерге қарағанда экологиялық таза, ұзақ мерзімді әсері бар және зиянкестердің табиғи жауларын сақтай отырып, олардың санын реттеуге көмектеседі.

Анаэробты және аэробты жүктеме кезінде бұлшық еттің қажу үдерістері Бұлшық еттердің жұмысы энергияны қажет етеді, ал бұл энергия аэробты және анаэробты тыныс алу арқылы өндіріледі. Аэробты тыныс алу – бұл оттегінің қатысуымен жүретін процесс. Ол митохондрияда жүреді және көп мөлшерде АТФ (энергия) өндіреді. Аэробты тыныс алу кезінде бұлшық еттер ұзақ уақыт шаршамай жұмыс істей алады. Аэробты деп ағзаға жүктеме біртіндеп түсетін спорт түрлері-жүзу, орташа қашықтыққа жүгіру, велоспорт, теннис т.б жатады. Анаэробты тыныс алу – оттегісіз жүреді және цитоплазмада өтеді. Бұл кезде глюкоза толық ыдырамайды, нәтижесінде сүт қышқылы түзіледі: Бұлшық еттерге оттегі жеткіліксіз болғанда (мысалы, қарқынды жаттығу кезінде) анаэробты процесс іске қосылады. Сүт қышқылы жиналып, бұлшық еттерде ауырсыну мен қажуға әкеледі. Бұлшық еттердің қажуы: Ұзақ және жеңіл жаттығулар кезінде аэробты тыныс алу басым болады, бұл бұлшық еттердің тез шаршауына жол бермейді. Қысқа, қарқынды жүктемеде анаэробты тыныс алу іске қосылып, сүт қышқылы жиналып, ауырсыну мен қажу пайда болады. Сіңірдің созылуы Бірқалыпты жұмыс істейтін бұлшық ет топтарын бақылайтын жүйке орталықтарының қажуы. Демалу кезінде сүт қышқылы қан арқылы тасымалданып, бауырда қайта өңделеді, ал бұлшық еттер қалпына келеді.

Жануарлардың тыныс алу жүйелері Тыныс алу — ағза мен қоршаған орта арасындағы газ алмасу үдерісі. Құнарлы заттардан энергия алу үшін оттегі қажет, сондықтан, тыныс алу үнемі жүзеге асып тұруы тиіс. Жәндіктердің тыныс алу мүшесі кеңірдек, балықтың тыныс алу мүшесіне өкпе мен ауа қапшықтары, бақада өкпе, балықтарда желбезек жатады.