Нәтиже сабақ. Отбасылық дәстүрлер мен мерекелер
3.9–10-параграф · Оқулықтың 51-беттері
«Қазақ тілі» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Нәтиже сабақ. Отбасылық дәстүрлер мен мерекелер» тақырыбы, 3.9–10-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Ол мүмкіндікті пайдаланбай, кейін бармағын тістеді» сөйлеміндегі «бармағын тістеді» тіркесінің мағынасы…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Өкініш білдірді.
Жауап нұсқалары
- A.Қатты қуанды.
- B.Қатты таңданды.
- C.Өкініш білдірді.дұрыс
- D.Біреуді қорқытты.
- E.Ештеңеге алаңдамады.
Түсіндірме
Ереже: Тұрақты тіркес тұтас бейнелі мағынада қолданылуы мүмкін. Бармағын тістеу өкінішті білдіреді. Контекстегі кейін және мүмкіндікті пайдаланбау сөздері тіркесті нақты дене әрекеті ретінде емес, көңіл күйді сипаттау ретінде түсінуге көмектеседі.
Қолдану: Кейіпкер мүмкіндікті жіберіп алғаннан кейін өкініп отыр. Сондықтан тұрақты тіркесті өкініш білдірді деп ашамыз, басқа сезімге өзгертпейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Қатты қуанды.: мүмкіндікті жіберіп алу контексінде оң қуаныш емес.
B) Қатты таңданды.: негізгі мағына күтпегенге таңдану емес, өкініш.
D) Біреуді қорқытты.: басқа адамға қоқан-лоқы көрсетілмеген.
E) Ештеңеге алаңдамады.: жіберілген мүмкіндікке өкініш бар, немқұрайдылық емес.
Қайта орындауға ишара: Мүмкіндікті жіберіп алғаннан кейінгі сезімді ойла.
Дұрыс жауап: Қатты қуанды.
Жауап нұсқалары
- A.Өкініп қалды.
- B.Ренжіді.
- C.Қорықты.
- D.Немқұрайды қарады.
- E.Қатты қуанды.дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Бөркін аспанға ату тұрақты тіркесі ерекше қуанышты бейнелейді. Мағынаны оқиғаның жағдайымен байланыстырамыз. Жеңіс хабары осындай жағымды сезімге негіз болып, тіркестің ауыспалы қолданысын ашады.
Қолдану: Балалар жеңісті естіп, қатты қуанған. Сөйлемдегі тұрақты тіркес осы сезімді күшейтіп береді; нақты бөрік лақтыру міндетті шарт емес.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Өкініп қалды.: жеңіс хабары контексіндегі қуанышқа қарсы.
B) Ренжіді.: жағымсыз сезім айтылмаған.
C) Қорықты.: қауіп не қорқынышқа себеп жоқ.
D) Немқұрайды қарады.: тіркес күшті қуаныш білдіреді, бейжайлық емес.
Қайта орындауға ишара: Хабар жағымды ма, жағымсыз ба екенін анықта.
Дұрыс жауап: Қатты таңданды.
Жауап нұсқалары
- A.Әдейі мақтады.
- B.Жеңіске қуанды.
- C.Толық немқұрайды қалды.
- D.Қатты таңданды.дұрыс
- E.Кешірім сұрады.
Түсіндірме
Ереже: Жағасын ұстау тұрақты тіркесі таңдану реңкін бере алады. Тосын оқиға контексі осы мағынаны нақтылайды. Бейнелі тіркес адамның сөзсіз дене әрекетін суреттеп тұр деп жорамал жасамаймыз.
Қолдану: Күтпеген оқиға кейіпкерді қатты таңдандырған. Сондықтан тіркес таңданды деген мағынамен ашылады, мақтау не кешірім сұрау ретінде түсіндірілмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Әдейі мақтады.: баға беретін мақтау емес, тосындыққа реакция.
B) Жеңіске қуанды.: жеңіс туралы дерек жоқ және тіркес қуанышқа ғана тең емес.
C) Толық немқұрайды қалды.: күшті таңдану бейжайлыққа қарсы.
E) Кешірім сұрады.: өз қатесін мойындау не өтініш жоқ.
Қайта орындауға ишара: Тосын сөзі қандай сезімге негіз болатынын ойла.
Дұрыс жауап: Қателескенін түсінгені
Жауап нұсқалары
- A.Досының жеңіске жеткені
- B.Мерекенің басталғаны
- C.Барлық адамға ренжігені
- D.Сыйлық алғаны
- E.Қателескенін түсінгенідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Себепті табу үшін әрекеттің алдындағы түсіндіруді оқимыз. Қателікті мойындау кешірім сұрауға негіз болған. Басқа жағдайларда кешірімнің себептері әртүрлі болуы мүмкін, бірақ бұл мәтінде берілгенін ғана таңдаймыз.
Қолдану: Дана өз қатесін түсінгеннен кейін кешірім сұраған. Дұрыс жауап осы нақты байланысты сақтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Досының жеңіске жеткені: жеңіс туралы дерек жоқ.
B) Мерекенің басталғаны: мереке айтылмаған.
C) Барлық адамға ренжігені: мұндай сезім мен жалпылау берілмеген.
D) Сыйлық алғаны: сыйлық туралы ақпарат жоқ.
Қайта орындауға ишара: Не түсінгеннен кейін кешірім сұрады деген сұрақ қой.
Дұрыс жауап: Үйренген дағдысын нақты қорытындылайды.
Жауап нұсқалары
- A.Үйренген дағдысын нақты қорытындылайды.дұрыс
- B.Тек сабақтың күнін атайды.
- C.Басқа оқушының мінезін айыптайды.
- D.Ештеңе үйренбегенін дәлелдейді.
- E.Мерекеге шақыру береді.
Түсіндірме
Ереже: Рефлексияда адам өзінің не үйренгенін немесе қай тұста қиналғанын нақты айтады. Жалпы жақсы өтті деген бағаға қарағанда белгілі дағдыны атау нәтижені түсінуге көмектеседі. Бұл оқу туралы өзіндік қорытынды.
Қолдану: Жазба қаратпа сөздің тынысын қолдану дағдысын атайды. Сондықтан оқушы нақты үйренгенін қорытындылап отыр, басқа адамның әрекетін бағаламайды.
Қате нұсқаларды ажырату: B) Тек сабақтың күнін атайды.: күн көрсетілмеген, дағды туралы айтылған.
C) Басқа оқушының мінезін айыптайды.: жеке оқу нәтижесі, айыптау жоқ.
D) Ештеңе үйренбегенін дәлелдейді.: үйрендім деген сөзге қайшы.
E) Мерекеге шақыру береді.: шақыру мен іс-шара уақыты жоқ.
Қайта орындауға ишара: Үйренген әрекетті атайтын сөздерді тап.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ тілі» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.