Өсімдіктер әлемі

Ереже: Мәтіндегі алмастырушы сөзді кейінгі әрекеттің нысанымен байланыстырамыз. Нені суарады деген сұрақ дұрыс негізді табуға көмектеседі. Көптік жалғауы бар бірнеше сөз болғанда, мағыналық қызметін де тексереміз.

Қолдану: Оқушылар — суаратындар, гүлдер — суарылатындар. Сондықтан оларды сөзі гүлдер атауын қайта алмастырып, екі сөйлемді байланыстырады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Оқушылар: суаратын орындаушылар, суарылатын нысан емес.

B) Мектеп: мекеме атауы, суарылатын зат емес.

C) Бақтың кезегі: кезек әрекеттің тәртібі, суарылатын нысан емес.

D) Мәтінде айтылмаған ағаштар: сөйлемдерде нақты гүлдер аталған, ағаштар қосылмаған.

Қайта орындауға ишара: Нені суарады деген сұрақ қой.

Ереже: Тақырып негізгі нысан мен белгіге сәйкес таңдалады. Мәтін жапырақты пішін өлшемі бойынша салыстырады. Өсімдік туралы басқа пайдалы мәліметтер осы үзіндінің мазмұны болып саналмайды.

Қолдану: Сопақ және ұзынша — пішін атаулары, олардың айырмасы көрсетілген. Сондықтан жапырақ пішіндері туралы атау мәтіннің негізгі мазмұнын ашады.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Гүлдерді суару уақыты: суару әрекеті мен уақыты берілмеген.

C) Өсімдіктердің бәрі бірдей болуы: әртүрлі деген дерекке қарсы.

D) Өсімдік бағасының өсуі: баға туралы ақпарат жоқ.

E) Тек бір жапырақтың түсі: пішіндер салыстырылған, түс емес.

Қайта орындауға ишара: Қай белгі салыстырылғанын тап.

Ереже: Әңгімелеудегі уақыт ретін алдымен, кейін, күннен соң сөздері көрсетеді. Соңғы аталған әрекет мәтіннің уақыттық аяқтау нүктесі болады. Кейін болуы мүмкін басқа әрекетті өзіміз қоспаймыз.

Қолдану: Бірнеше күннен соң өскінді байқағаны соңғы айтылған. Тұқым себу мен суару оған дейін болған.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Тұқымды себу: алғашқы қадам, соңғы емес.

B) Топырақты суару: ортаңғы қадам.

D) Өсімдікті сатуға шығару: мәтінде сату әрекеті жоқ.

E) Тұқымды мүлде сеппеу: бірінші сөйлемдегі әрекетке қарсы.

Қайта орындауға ишара: Бірнеше күннен соң деген орамнан кейінгі әрекетті тап.

Ереже: Сипаттамадан берілген белгілерді ғана аламыз. Жасыл түс немесе гүлдің болуы өсімдіктің нақты жасын анықтамайды. Мәтіннен бар дерек пен оны жорамалдауды ажырату маңызды.

Қолдану: Үзінді үш сыртқы белгі береді, бірақ өсімдіктің неше күн, ай немесе жыл өскенін айтпайды. Сондықтан нақты жас туралы дерек жоқ.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Жапырағының түсі: жасыл деп берілген.

C) Сабағының жіңішкелігі: нақты айтылған.

D) Гүлінің түсі: ақ деп көрсетілген.

E) Гүлінің бар екені: гүлі ақ орамы гүлдің барын білдіреді.

Қайта орындауға ишара: Әр мәліметке мәтіндегі дәлелін ізде.

Ереже: Көп мағыналы сөздің нақты қолданысы контекстпен анықталады. Қалың өсу өсімдіктердің бір-біріне жақын, тығыз орналасуын білдіреді. Сол сөз жапыраққа қатысты басқа өлшемді беруі мүмкін, бірақ бұл сөйлемде ондай нысан жоқ.

Қолдану: Бақтағы өсімдіктер қалың өскенде тығыздық айтылған. Сондықтан әр жапырақтың қалыңдығын немесе биіктікті осыдан шығару дұрыс емес.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Әр жапырақтың міндетті түрде қалың екенін: сөйлем бүкіл өсу тығыздығын сипаттайды, жапырақ қалыңдығын емес.

C) Өсімдіктердің мүлде болмағанын: өскен деген дерекке қарсы.

D) Тек бір өсімдіктің биік екенін: тығыздық биіктікке тең емес.

E) Барлық өсімдіктің түсі бірдей екенін: түстік біркелкілік айтылмаған.

Қайта орындауға ишара: Қалың сөзі бір жапыраққа ма, өсімдік топтарына ма қатысты?