Әдет-ғұрыптар

Ереже: Анықтаманы жағдайға қолданғанда оның барлық белгілерін тексереміз. Берілген мәтінде еріктілік, ақысыздық және ортақ жұмыс маңызды. Бір ғана жұмыс істеу белгісі осы ұғымға толық сәйкес болуға жеткіліксіз.

Қолдану: Көршілер өз еркімен, ақысыз және бір отбасыға бірге көмектескен. Сондықтан дұрыс жағдай анықтамадағы үш негізгі шартты бірге орындайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Бір жұмысшы келісілген ақыға жалғыз жұмыс істеді.: ақылы әрі бірлескен емес, екі белгі сәйкес емес.

B) Көршілер көмектесуге мәжбүрленді.: еріктілік шарты бұзылған.

C) Адамдар тек ақша алып, жұмысты орындамады.: ақысыз көмек пен орындалған іс жоқ.

D) Әркім тек өз ауласында жалғыз жұмыс істеді.: ортақ істі бірлесіп атқару белгісі жоқ.

Қайта орындауға ишара: Ерікті, ақысыз, бірлескен деген үш белгіні тексер.

Ереже: Уақыттық байланысы бар мәтінде жоспар сол ретті сақтауы тиіс. Жиналып деген әрекет бастапқы жағдайды, әуелі мен кейін келесі қадамдарды көрсетеді. Жауапта барлық әрекет болуы ғана емес, орналасуы да маңызды.

Қолдану: Мәтінде алдымен адамдар жиналған, содан соң құралдарын әзірлеп, кейін жұмысты бастаған. Дұрыс тізбек осы ретті дәл береді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Жұмысты бастау → жиналу → құралдарды дайындау: бастапқы және соңғы кезең орын алмастырған.

C) Құралдарды дайындау → жұмысты бастау → жиналу: жиналу соңына ауыстырылған.

D) Жиналу → жұмысты бастау → құралдарды дайындау: екінші және үшінші кезең ауысқан.

E) Құралдарды дайындау → жиналу → жұмысты бастау: алғашқы екі әрекеттің реті бұзылған.

Қайта орындауға ишара: Әр етістікке уақыт бойынша 1, 2, 3 қой.

Ереже: Негізгі ой жекелеген әрекеттердің ортақ нәтижесін жинақтайды. Міндеттер әртүрлі болғанымен, олар бір істің орындалуына бағытталған. Бір әрекетті ғана маңызды деп тану мәтіндегі бірлесу мағынасын жоғалтады.

Қолдану: Су әкелу мен құрал жинау ортақ жұмыстың бөліктері. Тез аяқталу олардың бірге атқарылғанын нәтижемен байланыстырады, сондықтан негізгі ой міндеттерді бөлісу туралы.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Барлық адам тек су әкелді.: құрал жинау деген басқа міндет те бар.

B) Ешкім жұмысқа қатыспады.: екі нақты әрекет айтылған.

D) Жұмыс тек бір адамның еңбегімен орындалды.: бірі ... бірі құрылымы бірнеше қатысушыны көрсетеді.

E) Құралдарды жинау міндетті түрде пайдасыз.: мәтінде ол ортақ жұмыстың бір бөлігі ретінде берілген.

Қайта орындауға ишара: Екі әрекет қандай ортақ нәтижеге қызмет етті?

Ереже: Мысал пікірде аталған байланысқа сай болуы керек. Әр адамның қолынан келетін істі орындауы әртүрлі міндеттердің бөлінуінен көрінеді. Жалпы жақсы сөзін қайталау дәлелді нақтыламайды.

Қолдану: Жөндеу мен құрал жеткізу екі түрлі көмек. Әр көрші өз мүмкіндігіне қарай қатысқандықтан, мысал берілген пікірді тікелей ашады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Көмек пайдалы, өйткені жақсы.: жалпы баға қайталанған, нақты қатысушы әрекеті жоқ.

B) Барлығы істің аяқталғанын алыстан көрді.: көру көмек көрсетуге тең емес.

D) Бір адам барлық жұмысты өзі орындап шықты.: әр адамның үлес қосу жағдайын ашпайды.

E) Қажетті құралдар бар еді, бірақ ешкім оларды пайдаланған жоқ.: құрал болуы бірге істі атқаруды дәлелдемейді.

Қайта орындауға ишара: Әртүрлі адамдардың әртүрлі пайдалы әрекеттерін тап.

Ереже: Бейнелі ұғымды берілген анықтамаға сай түсіндіреміз. Ала жіпті аттамау мұнда нақты жіптің үстінен өтуді емес, адалдықты білдіреді. Ұғымды әрекетке қолданғанда өзгенің мүлкі мен ақысының сақталуына қараймыз.

Қолдану: Табылған әмиянды иесіне қайтару өзгенің мүлкін иеленбеуді көрсетеді. Қалған әрекеттерде бөтен ақы немесе зат әдейі ұсталып қалған.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Біреудің затын рұқсатсыз иелену: өзгенің ақысын сақтау мағынасына қарсы.

B) Келісілген еңбекақыны себепсіз бермеу: біреудің ақысын жемеу талабын бұзады.

D) Қарыз затты өзінікі деп жариялау: өзгенің мүлкін иелену адалдыққа сәйкес емес.

E) Қате қайтарылған ақшаны әдейі жасыру: өзгенің ақысын қайтармай, адал әрекетті бұзады.

Қайта орындауға ишара: Жіптің өзін емес, анықтамадағы адалдық мағынасын қолдан.