Отбасылық ғұрыптар
3.1–2-параграф · Оқулықтың 40-беттері
«Қазақ тілі» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Отбасылық ғұрыптар» тақырыбы, 3.1–2-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Отбасы мүшелері мерекеге бірге дайындалды: бірі бөлмені безендірді, бірі дастарқан жайды, бірі қонақтарды…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Мерекеге дайындық ортақ еңбекпен ұйымдастырылды.
Жауап нұсқалары
- A.Дайындықты тек бір адам орындады.
- B.Отбасы мерекені өткізуден бас тартты.
- C.Мерекеге дайындық ортақ еңбекпен ұйымдастырылды.дұрыс
- D.Барлығы тек бөлмені безендірді.
- E.Қонақтар міндетті түрде кешіккен.
Түсіндірме
Ереже: Негізгі ой барлық сөйлемдік бөліктерді біріктіреді. Бірі деген қайталау әртүрлі міндеттің бөлінгенін көрсетеді. Жекелеген бір әрекетті тұтас мәтінге жалпылау маңызды ақпаратты жоғалтады.
Қолдану: Үш қызмет әртүрлі адамға бөлінген, бірақ бәрі мерекеге дайындыққа бағытталған. Сондықтан негізгі ой — ортақ еңбекпен ұйымдастыру.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Дайындықты тек бір адам орындады.: бірнеше адамның әртүрлі қызметі берілген.
B) Отбасы мерекені өткізуден бас тартты.: дайындық жасалғанына қарсы.
D) Барлығы тек бөлмені безендірді.: дастарқан жаю және қонақ қарсы алу да айтылған.
E) Қонақтар міндетті түрде кешіккен.: келу уақыты жөнінде дерек жоқ.
Қайта орындауға ишара: Үш әрекеттің ортақ мақсатын анықта.
Дұрыс жауап: Сол мерекелерде отбасы мүшелері қалай бас қосқан?
Жауап нұсқалары
- A.Бүгінгі мерекеге қандай жаңа киім аламыз?
- B.Келесі отбасылық мерекенің күнін қашан белгілейміз?
- C.Фотосурет қағазының бағасы қанша?
- D.Фотоаппараттың қазіргі маркасы қандай?
- E.Сол мерекелерде отбасы мүшелері қалай бас қосқан?дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Әңгімедегі қосымша сұрақ тақырыпты тереңдетіп, айтылған дерекке сүйенуі тиіс. Отбасылық естелік туралы сөзде бұрынғы басқосу тәртібін сұрау мазмұнды жалғастырады. Жаңа кездейсоқ тақырыпқа ауысу жалғастыру болмайды.
Қолдану: Дұрыс сұрақ сол мерекелерге сілтеп, адамдардың қалай жиналғанын білуді көздейді. Сондықтан атаның әңгімесімен тікелей байланысқан.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Бүгінгі мерекеге қандай жаңа киім аламыз?: бүгінгі таңдау, атаның өткен мереке әңгімесі емес.
B) Келесі отбасылық мерекенің күнін қашан белгілейміз?: болашақ жоспарға ауысады.
C) Фотосурет қағазының бағасы қанша?: мерекенің мазмұнын емес, материал құнын сұрайды.
D) Фотоаппараттың қазіргі маркасы қандай?: техникалық құралға ауысады, сол мерекелерді жалғастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Алдыңғы әңгіменің уақыты мен тақырыбын сақтаған сұрақты ізде.
Дұрыс жауап: Сәбилік ғұрып → үйлену ғұрпы → азалау ғұрпы
Жауап нұсқалары
- A.Сәбилік ғұрып → үйлену ғұрпы → азалау ғұрпыдұрыс
- B.Сәбилік ғұрып → үйлену ғұрпы
- C.Үйлену ғұрпы → азалау ғұрпы
- D.Сәбилік ғұрып → сәбилік ғұрып → азалау ғұрпы
- E.Сәбилік ғұрып → үйлену ғұрпы → туған күн
Түсіндірме
Ереже: Жіктеу мәліметін жоспарға түсіргенде негізгі топтардың бәрін сақтау қажет. Жоспар оларды қысқартып атай алады, бірақ жаңа топ қоспайды және бірін түсірмейді. Бұл сұрақ берілген жіктеуді оқып қолдануды талап етеді.
Қолдану: Мәлімет үш топты атайды. Дұрыс жоспар сәбилік, үйлену және азалау ғұрыптарын сол ретпен түгел көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: B) Сәбилік ғұрып → үйлену ғұрпы: азалау тобы түсіп қалған.
C) Үйлену ғұрпы → азалау ғұрпы: сәбилік тобы жоқ.
D) Сәбилік ғұрып → сәбилік ғұрып → азалау ғұрпы: үйлену орнына бірінші топ қайталанған.
E) Сәбилік ғұрып → үйлену ғұрпы → туған күн: азалау тобы басқа атаумен өзгерген.
Қайта орындауға ишара: Үш топтың ешқайсысы түсіп қалмағанын тексер.
- 4
Дұрыс жауап: Менің ойымша
Жауап нұсқалары
- A.Отбасылық естеліктерді
- B.Сақтау
- C.Маңызды
- D.Менің ойымшадұрыс
- E.Естеліктерді сақтау
Түсіндірме
Ереже: Қыстырма менің ойымша орамы пікірдің айтушыға тиесілі екенін білдіреді. Негізгі сөйлем оның нені бағалағанын көрсетеді. Пікірдің иесі, нысаны және бағасы — үш бөлек қызмет.
Қолдану: Менің ойымша орамы осы баға айтушының көзқарасы екенін нақтылайды. Естеліктерді сақтау — бағаланған әрекет, маңызды — соған берілген баға.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Отбасылық естеліктерді: пікірдің нысанын атайды.
B) Сақтау: ұсынылған әрекетті білдіреді.
C) Маңызды: бағаны білдіреді, жеке пікірдің иесін тікелей көрсетпейді.
E) Естеліктерді сақтау: нысан мен әрекетті біріктіреді, кімнің пікірі екенін атамайды.
Қайта орындауға ишара: Кімнің пікірі деген сұраққа жауап беретін орамды тап.
Дұрыс жауап: Біздің отбасымыз дастарқанды бірге әзірлеп, жұмысты тез аяқтады.
Жауап нұсқалары
- A.Біздің отбасымыз дастарқанды бірге әзірлеп, жұмысты тез аяқтады.дұрыс
- B.Бірге дайындалу пайдалы, өйткені пайдалы.
- C.Дастарқанның түсі көк болды.
- D.Мерекеге ертең дайындаламыз.
- E.Жұмыс тез аяқталды, бірақ оны кім істегені айтылмаған.
Түсіндірме
Ереже: Мысал жалпы ойды нақты әрекет пен нәтижеге байланыстырады. Пікірді дәлелдеуде кім не істеді және қандай нәтиже болды деген мәлімет көмектеседі. Жалпы сөзді қайталау немесе мүлде басқа талдау мысал қызметін атқармайды.
Қолдану: Отбасының дастарқанды бірге әзірлеп, тез аяқтауы ортақ дайындықтың пайдасын нақты жағдай арқылы көрсетеді. Сондықтан дұрыс жауап пікірді тәжірибемен байланыстырады.
Қате нұсқаларды ажырату: B) Бірге дайындалу пайдалы, өйткені пайдалы.: тұжырым қайталанған, нақты оқиға жоқ.
C) Дастарқанның түсі көк болды.: дайындықтың бірге жасалуы мен пайдасы ашылмаған.
D) Мерекеге ертең дайындаламыз.: болашақ жоспар, пайдалы нәтиже туралы нақты мысал емес.
E) Жұмыс тез аяқталды, бірақ оны кім істегені айтылмаған.: жылдамдық бар, ортақ дайындықпен себептік байланыс көрсетілмеген.
Қайта орындауға ишара: Нақты әрекет пен нәтиже бірге берілгенін ізде.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ тілі» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.