Жай және күрделі эфирлер

Ереже: Жай эфирдің оттек атомы екі көмірсутектік топқа дара байланыстармен жалғанады: R–O–R′. Күрделі эфирде қосымша карбонил тобы бар R–C(=O)–O–R′ құрылымы болады.

Қолдану: CH3–O–CH2CH2CH3 формуласында O екі көміртекке жалғанған және C=O жоқ. Сондықтан бұл метилпропил жай эфирі, басқа оттекті кластар емес.

Қате нұсқалар: A) Карбонилмен бірге COO байланысы бар, бұл күрделі эфир.

B) Бұл құрылымда COOH карбоксил тобы бар, сондықтан ол жай эфир емес, карбон қышқылы.

D) Оттек C=O құрамында, екі көміртекті жалғайтын O көпірі жоқ; бұл кетон.

E) Оттек көміртек пен сутекке байланысқан OH тобын құрайды; бұл құрылым спиртке жатады. Ишара: Оттек көпірін тап және C=O бар-жоғын тексер.

Ереже: Күрделі эфирдің құрылымын R–COO–R′ деп бөлгенде RCO бөлігі қышқылдан, R′ алкил бөлігі спирттен келеді. Осы бөлу синтездің бастапқы заттарын анықтауға мүмкіндік береді.

Қолдану: CH3COO–C2H5 құрылымындағы ацил CH3CO сірке қышқылына, ал O-дан кейінгі C2H5 этанолға сәйкес. Сондықтан бастапқы жұп CH3COOH және C2H5OH.

Қате нұсқалар: B) Бұл басқа изомер метилпропаноатқа сәйкес, берілген құрылым емес.

C) Этанол карбонилді ацил бөлігін бермейді; бөлшектердің шығу тегі кері көрсетілген.

D) Этанолдың жай дегидратациясы диэтил эфирін береді, карбонил түзбейді.

E) Берілгенде карбонил алдындағы топ CH3, оттектен кейінгісі екікөміртекті этил. Ишара: COO тобынан кейінгі алкилді спиртпен байланыстыр.

Ереже: Этерификацияда карбон қышқылының OH бөлігі спирттің OR бөлігімен алмастырылып, су түзіледі. Қышқылдың көміртек қаңқасы және спирттің алкил тобы сақталады.

Қолдану: CH3CH2COOH+CH3OH⇌CH3CH2COOCH3+H2O. Өнімде пропан қышқылының үш көміртекті ацил бөлігі мен метанолдың біркөміртекті метил бөлігі бар.

Қате нұсқалар: A) Бұл құмырсқа қышқылы мен пропанол өнімі, берілген қышқылға сәйкес емес.

B) Бұл бастапқы қышқыл; эфирленуде OH орнында OCH3 болуы тиіс.

C) Бұл жай эфир, карбонил тобы жоқ және қышқылдың CO бөлігі жоғалған.

E) Бұл сірке қышқылы мен этанол өнімі, бастапқы бөліктер басқа. Ишара: Қышқылдағы OH орнына спирттен OCH3 қой.

Ереже: Күрделі эфирден бастапқы заттарды табу үшін C(=O)–O байланысының екі жағын анықтайды. Қышқыл жағына OH, ал спирттік алкил жағына OH қосып тиісті реагенттерді жазады.

Қолдану: HCOO–C2H5 құрылымында қышқылдық HCO бөлігі метан қышқылына, этил бөлігі этанолға сәйкес. Сондықтан HCOOH+C2H5OH жұбы қажет.

Қате нұсқалар: B) Екі этанол жай диэтил эфиріне сәйкес, HCO бөлігі жоқ.

C) Су спирт емес, ал үшкөміртекті қышқыл берілген эфирдің HCO бөлігіне сәйкес емес.

D) Екі метанол жай диметил эфирін беруі мүмкін, карбонилді эфирге қышқыл жетіспейді.

E) Бұл метилэтаноат береді; берілгенде қышқыл бөлігі HCO, спирт бөлігі этил. Ишара: Эфирдің карбонил жағындағы көміртек саны біреу екенін ескер.

Ереже: Катализатор реакцияның кинетикалық жолын жеңілдетеді, стехиометриялық құрамды алмастырмайды. Қышқыл катализі эфирлену мен кері гидролизді жылдамдата алады; тепе-теңдік толық шығымға автоматты кепіл емес.

Қолдану: Сірке қышқылы мен этанолдың көміртектері өнім CH3COOC2H5 құрамына өтеді. Минералды қышқыл оларды реакцияға қолайлы етеді, бірақ өнімнің жаңа көміртек атомдарын бермейді.

Қате нұсқалар: A) Көміртек қышқыл мен спирттен келеді; H2SO4 сияқты катализаторда C жоқ.

C) Катализатор стехиометриялық атом теңгерімін өзгертпейді.

D) Қышқыл мен спирттің этерификация өнімі карбонилді күрделі эфир, жай эфир емес.

E) Катализ реакция жылдамдығын арттырады, бірақ өздігінен толық айналуға кепіл емес. Ишара: Катализатор қызметін өнім құрамы мен тепе-теңдікке әсерден ажырат.