Алгебралық түрде берілген комплекс сандарға амалдар қолдану
5.2-параграф · Оқулықтың 162–168-беттері · Сұрақ оқулықтың 162-бетіне негізделген
«Алгебра және анализ бастамалары, 1-бөлім, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Алгебралық түрде берілген комплекс сандарға амалдар қолдану» тақырыбы, 5.2-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «(3+2i)+(3−i) өрнегін алгебралық түрде ықшамдаңыз.»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: 6+i
Жауап нұсқалары
- A.6−i
- B.6+3i
- C.3+i
- D.6+iдұрыс
- E.0+i
Түсіндірме
Ереже: Комплекс сандарға амал жасағанда нақты бөліктер мен жорамал коэффициенттер жеке топталады. Азайтуда екінші жақшадағы барлық мүшенің таңбасы өзгереді. Көбейтуде кәдімгі үлестірімділік қолданылады, бірақ i^2 міндетті түрде −1-ге ауыстырылады. Бөлшекті есептеу үшін бөлімнің түйіндесіне көбейтуге немесе ортақ нөл емес көбейткішті қысқартуға болады. Соңғы нәтиже a+bi түрінде жазылып, кері амал арқылы тексеріледі.
Шешу жолы: Нақты бөліктер: 3+3=6. Жорамал коэффициенттер: 2−1=1. Сондықтан қосынды 6+i.
Жиі кездесетін қате: A) 6−i: жорамал коэффициенттерді қосқанда 2−1 орнына −1 алған; бірінші 2i мүшесі жоғалған.
B) 6+3i: екінші санның −i мүшесін +i деп қабылдаған; жорамал коэффициент таңбасы сақталады.
C) 3+i: екінші санның нақты 3 бөлігін қоспаған; нақты бөліктер де қосылады.
E) 0+i: нақты бөліктерді қосудың орнына азайтқан; бастапқы амал қосу.
Қайта орындауға ишара: Жақшаларды ашып, i^2 мүшелерін −1-ге ауыстырыңыз; нақты және жорамал бөліктерді бөлек біріктіріңіз.
Дұрыс жауап: 0+3i
Жауап нұсқалары
- A.0+3iдұрыс
- B.0+i
- C.6+3i
- D.0−3i
- E.3+2i
Түсіндірме
Ереже: Комплекс сандарға амал жасағанда нақты бөліктер мен жорамал коэффициенттер жеке топталады. Азайтуда екінші жақшадағы барлық мүшенің таңбасы өзгереді. Көбейтуде кәдімгі үлестірімділік қолданылады, бірақ i^2 міндетті түрде −1-ге ауыстырылады. Бөлшекті есептеу үшін бөлімнің түйіндесіне көбейтуге немесе ортақ нөл емес көбейткішті қысқартуға болады. Соңғы нәтиже a+bi түрінде жазылып, кері амал арқылы тексеріледі.
Шешу жолы: Екінші жақша алдындағы минус екі мүшеге де таралады: 3+2i−3+i. Нәтиже 0+3i.
Жиі кездесетін қате: B) 0+i: екінші жақша алдындағы минусты −i мүшесіне таратпаған; −(−i)=+i.
C) 6+3i: нақты бөліктерді азайтудың орнына қосқан; жақша алдындағы минус екі мүшеге таралады.
D) 0−3i: жорамал бөліктің жалпы таңбасын кері алған; 2i+i=3i болуы керек.
E) 3+2i: екінші санды түгел елемеген; бастапқы санды жауап еткен.
Қайта орындауға ишара: Жақшаларды ашып, i^2 мүшелерін −1-ге ауыстырыңыз; нақты және жорамал бөліктерді бөлек біріктіріңіз.
Дұрыс жауап: 2+(4)i
Жауап нұсқалары
- A.2+(4)iдұрыс
- B.4+(4)i
- C.3+(4)i
- D.2+(2)i
- E.4−(4)i
Түсіндірме
Ереже: Комплекс сандарға амал жасағанда нақты бөліктер мен жорамал коэффициенттер жеке топталады. Азайтуда екінші жақшадағы барлық мүшенің таңбасы өзгереді. Көбейтуде кәдімгі үлестірімділік қолданылады, бірақ i^2 міндетті түрде −1-ге ауыстырылады. Бөлшекті есептеу үшін бөлімнің түйіндесіне көбейтуге немесе ортақ нөл емес көбейткішті қысқартуға болады. Соңғы нәтиже a+bi түрінде жазылып, кері амал арқылы тексеріледі.
Шешу жолы: Көбейтсек 3+3i+i+i^2 шығады. i^2=−1 болғандықтан нақты бөлік 2, жорамал коэффициент 4.
Жиі кездесетін қате: B) 4+(4)i: i^2 мәнін +1 деп алған; жорамал бірліктің квадраты −1.
C) 3+(4)i: i·i көбейтіндісін түсірген; оның −1 үлесі нақты бөлікке қосылады.
D) 2+(2)i: жорамал бөліктегі +i қосылғышының таңбасын қате өзгерткен.
E) 4−(4)i: i^2 таңбасын да, жорамал бөліктің таңбасын да қате алған.
Қайта орындауға ишара: Жақшаларды ашып, i^2 мүшелерін −1-ге ауыстырыңыз; нақты және жорамал бөліктерді бөлек біріктіріңіз.
Дұрыс жауап: 3
Жауап нұсқалары
- A.-3
- B.3i
- C.3дұрыс
- D.1
- E.6
Түсіндірме
Ереже: Комплекс сандарға амал жасағанда нақты бөліктер мен жорамал коэффициенттер жеке топталады. Азайтуда екінші жақшадағы барлық мүшенің таңбасы өзгереді. Көбейтуде кәдімгі үлестірімділік қолданылады, бірақ i^2 міндетті түрде −1-ге ауыстырылады. Бөлшекті есептеу үшін бөлімнің түйіндесіне көбейтуге немесе ортақ нөл емес көбейткішті қысқартуға болады. Соңғы нәтиже a+bi түрінде жазылып, кері амал арқылы тексеріледі.
Шешу жолы: Алым 3(1+i) түрінде жіктеледі. 1+i нөл емес, сондықтан қысқартып 3 аламыз. Тексеру: 3(1+i) бастапқы алымды қайта береді.
Жиі кездесетін қате: A) -3: ортақ көбейткішті қысқартқанда санның нақты коэффициентіне негізсіз минус қосқан.
B) 3i: тең жорамал бөліктерді көріп, нақты коэффициентті таза жорамал санға айналдырған.
D) 1: алымдағы a ортақ көбейткішін жоғалтып, барлық көбейткішті бірге қысқартқан.
E) 6: түйіндеске көбейткенде бөлімнің 2 мәніне бөлуді ұмытқан.
Қайта орындауға ишара: Жақшаларды ашып, i^2 мүшелерін −1-ге ауыстырыңыз; нақты және жорамал бөліктерді бөлек біріктіріңіз.
Дұрыс жауап: 13
Жауап нұсқалары
- A.5
- B.9+4i
- C.13дұрыс
- D.5+4i
- E.-13
Түсіндірме
Ереже: Комплекс сандарға амал жасағанда нақты бөліктер мен жорамал коэффициенттер жеке топталады. Азайтуда екінші жақшадағы барлық мүшенің таңбасы өзгереді. Көбейтуде кәдімгі үлестірімділік қолданылады, бірақ i^2 міндетті түрде −1-ге ауыстырылады. Бөлшекті есептеу үшін бөлімнің түйіндесіне көбейтуге немесе ортақ нөл емес көбейткішті қысқартуға болады. Соңғы нәтиже a+bi түрінде жазылып, кері амал арқылы тексеріледі.
Шешу жолы: Түйіндес көбейтінді 3^2−(2i)^2=9−4(−1)=13. Нәтиже нақты және оң; ол комплекс сан модулінің квадратына тең.
Жиі кездесетін қате: A) 5: i^2=−1 екенін ескермей, нақты квадраттар айырмасын алған.
B) 9+4i: жорамал көбейткіштердің көбейтіндісін 4i деп алған; i·i=−1.
D) 5+4i: түйіндес мүшелердің жорамал қосылғыштары жойылатынын ескермеген және i^2 таңбасын қате алған.
E) -13: нақты квадратқа негізсіз минус берген; түйіндес көбейтінді модульдің квадратына тең және оң.
Қайта орындауға ишара: Жақшаларды ашып, i^2 мүшелерін −1-ге ауыстырыңыз; нақты және жорамал бөліктерді бөлек біріктіріңіз.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Алгебра және анализ бастамалары, 1-бөлім, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.