Уақыт алға жетелейді

Ереже: Мәтіндегі әрекет ретін уақыттық байланыстырғыштар арқылы анықтаймыз. Алдымен алғашқы міндетті, содан кейін келесі істі көрсетеді. Қысқа қорытынды екі әрекеттің болғанын және орналасуын сақтауы керек.

Қолдану: Үй тапсырмасын орындау бірінші, әңгіме оқу екінші берілген. Сондықтан дұрыс жауап оқу тапсырмадан кейін болғанын көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Әңгіме оқу үй тапсырмасынан бұрын болған.: алдымен және содан кейін көрсеткен рет ауысқан.

B) Үй тапсырмасы мүлде орындалмаған.: орындағаны нақты айтылған.

D) Дана тек кітап оқып, басқа іс істемеген.: үй тапсырмасы туралы дерек жоғалған.

E) Дана ешқашан кітап оқымайды.: бірінші сөйлемге тікелей қарсы.

Қайта орындауға ишара: Алдымен және содан кейін сөздерін өз әрекеттерімен жұптастыр.

Ереже: Пайымдауда себептік бөлік бастапқы пікірдің неге айтылғанын түсіндіреді. Өйткені жоспарлаудың қажеттігін маңызды істі ұмытпау мақсатымен байланыстырады. Бұл жерде уақыттың нақты сандық мөлшері емес, әрекеттің негізі берілген.

Қолдану: Маңызды істі ұмытпау жоспарлау қажет деген пікірге себеп болып тұр. Сондықтан екінші бөлік пікірді негіздейді.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Алдыңғы пікірді терістеу: жоспарлау қажет емес деп айтылмаған.

C) Алдыңғы пікірге қарсы жаңа ой қосу: маңызды істі ұмытпау жоспарлауды қолдайды.

D) Пікірді қайталап, жаңа негіз қоспау: екінші бөлік нақты себеп береді.

E) Оқиғалардың уақыт ретін көрсету: уақыт кезегі емес, қажеттіктің себебі.

Қайта орындауға ишара: Неге жоспарлау қажет деген сұраққа жауап беретін бөлікті тап.

Ереже: Жинақтаушы тақырып тізімнің барлық мүшесін қамтуы керек. Бұл үш әрекет бос уақытта жасалатын іс ретінде біріге алады. Тым тар не басқа саладағы атау тізімнің маңызды бөліктерін сыртта қалдырады.

Қолдану: Кітап оқу, сурет салу және серуендеу әртүрлі болғанымен, бос уақытты өткізуге қатысты. Дұрыс тақырып осы ортақ аяны береді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Тек дене жаттығулары: кітап оқу мен сурет салу түгел дене жаттығуы емес.

C) Тек әдеби мәтін оқу: сурет салу мен серуендеуді қамтымайды.

D) Тек бейнелеу өнері: кітап оқу мен серуендеу осы тар топқа түгел жатпайды.

E) Тек үй шаруасы: тізім осы тар міндеттерді атамайды.

Қайта орындауға ишара: Үш әрекеттің бәріне келетін ортақ атауды ізде.

Ереже: Сөз тудыратын жұрнақ түбірден жаңа лексикалық ұғым жасайды. Біл әрекетінен білім ұғымының жасалуы осы тәсілді көрсетеді. Шарт нақты түбір мен қосымшаны бергендіктен, тәсілді сол құрамға сүйеніп анықтаймыз.

Қолдану: Берілген бөлініс біл + ім: жаңа ұғым қосымша арқылы жасалған. Сондықтан дұрыс жауап жұрнақ тәсілі, қайталау немесе бірігу емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Түбірді дәл қайталау: біл-біл түрінде қайталанған жоқ.

B) Екі толық түбірді біріктіру: екінші толық түбір емес, жұрнақ жалғанған.

C) Алғашқы әріптерді қысқарту: түбір мен жұрнақ толық жазылған.

E) Тек көптік жалғауын қосу: -ім бұл мысалда көптік емес, жаңа ұғым жасайды.

Қайта орындауға ишара: Екінші бөлік толық түбір ме, әлде жұрнақ па?

Ереже: Жұрнақ түбірге жаңа мағына қосып, жаңа атау жасайды. Дос адамды атаса, достық сол қатынасқа байланысты ұғымды білдіреді. Көптік пен септік жалғаулары негізгі атауды мұндай жаңа ұғымға өзгертпейді.

Қолдану: Дос түбірінен -тық арқылы достық жасалған. Дұрыс бөлініс жаңа ұғымның жасалуын көрсетеді және нақты сөздің соңын сақтайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Дос + -тар көптік жалғауы: достар емес, достық жаңа ұғымы жасалған.

B) Дос + -қа септік жалғауы: бағыт білдіретін досқа тұлғасы емес.

D) Дос + дос қайталануы: екі бірдей түбір қайталанбаған.

E) Д және т әріптерімен қысқарту: сөз қысқарған әріп атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Адам атауы мен қатынас ұғымының айырмасын салыстыр.