Хобби еріккеннің ермегі емес
5.7–8-параграф · Оқулықтың 84-беттері
«Қазақ тілі» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Хобби еріккеннің ермегі емес» тақырыбы, 5.7–8-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««— Бос уақытыңда не істейсің? — Мен сурет саламын. — Қандай суреттерді? — Көбіне табиғатты бейнелеймін»…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Диалог
Жауап нұсқалары
- A.Монолог
- B.Ресми бұйрық
- C.Диалогдұрыс
- D.Тек анықтама
- E.Тек сөздер тізімі
Түсіндірме
Ереже: Диалог кезектескен сөздерден және олардың мағыналық байланысынан танылады. Сұрақ келесі жауаппен толықтырылады. Сөйлеушілердің есімі көрсетілмесе де, жауаптасу құрылысы диалогті анықтауға жеткілікті.
Қолдану: Алғашқы сұраққа сурет салу туралы жауап, келесі сұраққа сурет нысаны туралы жауап берілген. Сондықтан бұл диалог.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Монолог: бір адам үздіксіз баяндамаған, кезекті сұрақ-жауап бар.
B) Ресми бұйрық: міндетті құжаттық талап берілмеген.
D) Тек анықтама: ұғымның бейтарап анықтамасы емес, жауаптасу.
E) Тек сөздер тізімі: толық мағыналы сұрақтар мен жауаптар құрады.
Қайта орындауға ишара: Әр жауаптың алдыңғы сұраққа қатысты екенін тексер.
Дұрыс жауап: Ауызекі сөйлеу стилі
Жауап нұсқалары
- A.Ресми ісқағаздар стилі
- B.Ғылыми стиль
- C.Көркем әдебиет стилі
- D.Ауызекі сөйлеу стилідұрыс
- E.Публицистикалық стиль
Түсіндірме
Ереже: Ауызекі стиль күнделікті еркін қатынаста қолданылады. Қысқа сұрақ-жауап, таныс адамдардың сөз орамдары осы мақсатқа сай. Оның жазылып көрсетілуі стильді автоматты түрде ресми не ғылыми етпейді.
Қолдану: Иә, барамын және кездесеміз ғой орамдары күнделікті сөйлесудің еркін реңкін береді. Сондықтан ауызекі стильге жақын.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Ресми ісқағаздар стилі: құжаттың қалыпты ресми орамдары жоқ.
B) Ғылыми стиль: ұғымды терминмен түсіндіру емес, күнделікті сөйлесу.
C) Көркем әдебиет стилі: көркем бейнелі баяндаудан гөрі күнделікті сұрақ-жауап.
E) Публицистикалық стиль: қоғамдық аудиторияға ақпарат/үндеу емес, жеке әңгіме.
Қайта орындауға ишара: Мәтіннің жазылғанын емес, қатынас мақсаты мен орамдарын бағала.
Дұрыс жауап: Айсұлудың бос уақыттағы қызығушылығы
Жауап нұсқалары
- A.Кесте тігуге жалпы тыйым
- B.Барлық адамның бірдей хоббиі
- C.Тек жұмыс күнінің ұзақтығы
- D.Өрнектердің міндетті түрде бағасы
- E.Айсұлудың бос уақыттағы қызығушылығыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Тақырып мәтіндегі негізгі адам мен әрекеттерді біріктіреді. Кесте тігу мен өрнек салу Айсұлудың қызығушылығын көрсетеді. Бір адамның тәжірибесін барлық адамға ортақ деп шығармаймыз.
Қолдану: Екі сөйлем де Айсұлудың демалыста ұнататын ісін сипаттайды. Сондықтан бос уақыттағы қызығушылығы негізгі тақырып болады.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Кесте тігуге жалпы тыйым: ұнату әрекеті берілген, тыйым жоқ.
B) Барлық адамның бірдей хоббиі: бір адам туралы дерек бар, бәріне таратуға негіз жоқ.
C) Тек жұмыс күнінің ұзақтығы: нақты сағат немесе еңбек мерзімі көрсетілмейді.
D) Өрнектердің міндетті түрде бағасы: баға мәліметі жоқ.
Қайта орындауға ишара: Екі әрекет қай адамның қызығушылығын ашады?
Дұрыс жауап: Неге шахмат ойнауды ұнатасың?
Жауап нұсқалары
- A.Неге шахмат ойнауды ұнатасың?дұрыс
- B.Шахмат тақтасының түсі қандай?
- C.Кездесу қай бөлмеде өтеді?
- D.Тақтада неше тор бар?
- E.Кім тақтаны әкелді?
Түсіндірме
Ереже: Неге деген сұрақ баға немесе таңдау себебін ашуға бағытталады. Өйткені бөлігінде осы себеп бар. Заттың түсі, саны, орны және әкелген адам басқа ақпаратты анықтайды.
Қолдану: Ұнату әр жүрісті ойластыруға байланысты. Сондықтан неге ұнатасың деген сұрақ сөйлемдегі себепке тікелей сәйкес.
Қате нұсқаларды ажырату: B) Шахмат тақтасының түсі қандай?: заттың белгісі, ұнату себебі емес.
C) Кездесу қай бөлмеде өтеді?: мекен туралы, жеке пікір емес.
D) Тақтада неше тор бар?: сандық дерек, айтушының қызығушылығының себебі емес.
E) Кім тақтаны әкелді?: орындаушы туралы факт сұралады.
Қайта орындауға ишара: Жеке ұнату себебін сұрайтын орамды ізде.
Дұрыс жауап: Айтушы кітап оқумен бірге кейде серуендеуді де таңдайды.
Жауап нұсқалары
- A.Айтушы ешқашан кітап оқымайды.
- B.Айтушы күн сайын тек серуендейді.
- C.Достары кітап оқуға міндетті түрде тыйым салады.
- D.Айтушы кітап оқумен бірге кейде серуендеуді де таңдайды.дұрыс
- E.Айтушының барлық бос уақыты тек бір іске кетеді.
Түсіндірме
Ереже: Қайта тұжырымдау әрекеттердің түрін және жиілік шегін сақтайды. Кейде барлық уақытта дегенге тең емес. Екі әрекеттің қатар аталуынан біреуін алып тастау мазмұнды тарылтады.
Қолдану: Кітап оқу негізгі айтылған іс, серуендеу кей кезде болады. Дұрыс жауап осы екі мүмкіндікті және кейде шегін сақтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Айтушы ешқашан кітап оқымайды.: оқимын деген дерекке қарсы.
B) Айтушы күн сайын тек серуендейді.: кейде деген жиілік пен оқу дерегі жоғалған.
C) Достары кітап оқуға міндетті түрде тыйым салады.: тыйым туралы мәлімет жоқ.
E) Айтушының барлық бос уақыты тек бір іске кетеді.: екі түрлі әрекет берілген.
Қайта орындауға ишара: Екі әрекет пен кейде сөзін жоғалтпай жеткіз.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ тілі» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.