Шынықсаң шымыр боласың

Ереже: Уақыттық байланысты мәтіннің нақты көрсеткіштерімен анықтаймыз. Алдында және содан кейін әрекеттердің кезегін білдіреді. Жауапта орындалу тәсілі де сақталуы керек: жұппен дегенді жеке деп өзгертпейміз.

Қолдану: Алдымен нұсқау тыңдалған, кейін жұптық тапсырма жасалған. Сондықтан тыңдау жұмыстан бұрын болған деген қорытынды дәл.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Жұптық жұмыс нұсқаудан бұрын басталған.: содан кейін деген уақыт реттілігі өзгертілген.

B) Оқушылар нұсқауды мүлде тыңдамаған.: алғашқы сөйлемге қарсы.

C) Тапсырма тек жеке орындалған.: жұппен деген белгі жоғалған.

D) Екі әрекеттің реті белгісіз.: алдында және содан кейін ретті көрсетеді.

Қайта орындауға ишара: Екі уақыт белгісін тиісті әрекетпен салыстыр.

Ереже: Өтініш белгілі ұйымға немесе адамға бағытталған нақты сұрауды жеткізеді. Қабылдауыңызды сұраймын қалыпты ресми орамы осы жанрды көрсетеді. Автордың аты-жөнін көрсету де құжаттың қатынас мақсатына сай келеді.

Қолдану: Үзіндіде үйірмеге қабылдау сұралған, айтушы анықталған. Сондықтан бұл өтініш мәтіні, көркем оқиға не құттықтау емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Көркем ертегіге: кейіпкерлер оқиғасы емес, нақты ресми сұрау берілген.

B) Көріністі сипаттайтын өлеңге: бейнелі табиғат суреті мен өлең құрылысы жоқ.

D) Мерекелік құттықтауға: құттықтау мен ізгі тілек емес.

E) Саяхат күнделігіне: күндерге бөлінген бақылау жазбалары жоқ.

Қайта орындауға ишара: Қандай ресми әрекет сұралғанын тап.

Ереже: Құжаттың негізгі сөйлемі оның мақсатын нақты көрсетуі керек. Үйірмеге өтініште қандай топқа қабылдау сұралғаны түсінікті беріледі. Көркем суреттеу немесе қатыссыз дерек ресми сұрауды алмастырмайды.

Қолдану: Дұрыс нұсқа қабылдау әрекетін, мектепті және волейбол үйірмесін атайды. Сондықтан өтініш тақырыбына тікелей сәйкес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Үйірме аптасына екі рет жұмыс істейді.: жұмыс кестесі, қабылдау өтініші емес.

C) Сізді волейбол жарысындағы жеңісіңізбен құттықтаймын!: құттықтау, өтініш мақсатына жатпайды.

D) Волейбол үйірмесінің жұмысын қорытындылаймын.: есеп беру мақсаты, қатысуға сұрау емес.

E) Үйірме туралы хабарламаны оқушыларға жеткізіңіздер.: бұйрық/нұсқау, қабылдау өтініші емес.

Қайта орындауға ишара: Құжаттың сұраған әрекеті нақты аталғанын тексер.

Ереже: Қосарлама қос сөз екі түбірден жасалып, дефиспен жазылады. Ата-ана ата мен ана ұғымдарын жинақтайды. Біріккен сөз бірге, қысқарған сөз арнайы қысқарған тұлғамен беріледі; жазу белгілерін ажырату маңызды.

Қолдану: Ата және ана екі жеке түбір қосарланған. Сондықтан дұрыс түрі қос сөз, ал дефис оның жазылуын көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Біріккен сөзге: түбірлері бірге жазылмаған, дефиспен қосарланған.

B) Қысқарған сөзге: толық екі түбір сақталған.

C) Жұрнақты дара сөзге: бір түбір мен жұрнақ емес, екі түбір.

E) Тіркесті сөзге: тіркесті сөздер бөлек жазылады, бұл қос сөз дефиспен берілген.

Қайта орындауға ишара: Дефистің екі жағында екі түбір бар-жоғын тексер.

Ереже: Біріккен сөз екі немесе бірнеше түбірдің тұтас атауға айналуынан жасалады. Тасбақа бір жануар атауын білдіреді. Оның мағынасын әр бөліктің жеке заттық мағынасының қарапайым қосындысы деп ғана түсіндірмейміз.

Қолдану: Тас және бақа түбірлері бір жануар атауына бірігіп, бірге жазылған. Сондықтан түбірлердің бірігу белгісі шешуші болады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Тас түбірінің екі рет қайталануы: тас-тас емес, екі түрлі түбір берілген.

C) Тек т мен б әріптерінің қысқаруы: түбірлер толық сақталған.

D) Бақаға тек көптік жалғауының қосылуы: тас бөлігі жалғау емес.

E) Сөздің екі бөлігі үтірмен тізілуі: берілген тұлғада үтір жоқ, бірге жазылады.

Қайта орындауға ишара: Тұтас атаудағы екі түбірді анықта.