Нәтиже сабақ. Жануарлар әлемі мен өсімдіктер дүниесі

Ереже: Көркем кейіпкердің оқиғасынан тәрбиелік ой шығаруға болады, бірақ оны жануарлардың ғылыми қасиеті деп қабылдамаймыз. Мәтінде орындалмаған уәде мен кейінгі тексеру байланысады. Қорытынды сол әрекетке сай болуы тиіс.

Қолдану: Қоян сөзге ғана емес, орындалған іске қарауды таңдаған. Сондықтан уәдеге баға беру үшін оның орындалуын ескеру деген түйін сәйкес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Ертегі барлық түлкінің шын мінезін ғылыми дәлелдейді.: кейіпкер әрекетін барлық жануарға ғылыми заң етуге болмайды.

B) Қоян кез келген уәдеге бірден сенуді шешті.: ісін тексеру шешіміне қайшы.

D) Түлкі уәдесін толық орындады.: сөзінен тайды деген дерек керісінше.

E) Қоян уәде туралы ештеңе ойламады.: келесі әрекетін жоспарлағаны нақты берілген.

Қайта орындауға ишара: Кейіпкердің келесі жолы не өзгертетінін тап.

Ереже: Ертегі жанрында нақты табиғатқа тән емес құбылыстар қиял арқылы беріледі. Сөйлейтін өсімдік не жануар тәрбиелік немесе көркем мақсатқа қызмет етеді. Жанрды ескеру мәтіннің ақпаратын дұрыс бағалауға көмектеседі.

Қолдану: Ағаштың сөйлеуі ертегінің қиялдық тәсілі. Сондықтан оны табиғаттағы дәлелденген әрекет ретінде қабылдамаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Ағаштың адамша сөйлегенін ғылыми бақылаумен растау ретінде: ертегі ғылыми бақылаудың жазбасы емес.

B) Өсімдіктің нақты айтқан сөзін тіркеу ретінде: қиялдық кейіптеу, нақты сөз тіркеу емес.

C) Тәжірибенің өлшенген нәтижесі ретінде: сан, құрал немесе өлшем берілмеген.

D) Ағаш пен құстың бір биологиялық топ екеніне дәлел ретінде: сөйлесу бейнесі ғылыми жіктеу жасамайды.

Қайта орындауға ишара: Мәтіннің жанры туралы алғашқы сөзге назар аудар.

Ереже: Бірақ жалғаулығы қарсы мәнді бөліктерді байланыстырады. Мұнда тыныштық пен кенет дыбыстың пайда болуы қарсы қойылған. Байланыстың мағынасын сөйлемдердің мазмұнын салыстыру арқылы анықтаймыз.

Қолдану: Алғашқы тыныш күй кейін құс үнімен өзгерген. Бірақ осы күтпеген айырманы көрсетеді, дыбыстың өзін теріске шығармайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Екінші жағдайды бірінші күйдің себебі ретінде көрсетеді.: қарсы жаңа жағдай, себеп түсіндіру емес.

B) Құс үнінің естілгенін жоққа шығарады.: үн естілді деген факт сақталған.

C) Екі белгінің өзгермей бірдей қалуын көрсетеді.: тыныштықтан дыбысқа ауысу бар.

E) Екінші жағдайдың орындалу шартын қояды.: егер тәрізді шарт емес, болған айырма.

Қайта орындауға ишара: Екі сөйлемнің қандай белгісі бір-біріне қарсы екенін тап.

Ереже: Антониммен алмастыру сөздің мағыналық өлшемін сақтап, мәнін қарсыға өзгертеді. Баяу-жылдам қозғалыс қарқынының жұбы. Мағыналас немесе басқа белгідегі сөздер бұл талапқа келмейді.

Қолдану: Жылдам сөзі баяу қарқынды керісіне ауыстырады. Ақырын оны сақтайды, ал үнсіз, алыстан, сақтанып басқа сипаттар береді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Жануар ақырын қозғалды.: ақырын бұл контексте баяуға мағыналас.

C) Жануар үнсіз қозғалды.: дыбыс сипаты, қарқынның қарсысы емес.

D) Жануар алыстан қозғалды.: орынға қатысты, жылдамдық емес.

E) Жануар сақтанып қозғалды.: сақтық тәсілі, баяудың антонимі емес.

Қайта орындауға ишара: Қарқын өлшемінде қарсы мән жасаған жауапты тап.

Ереже: Синоним бастапқы мағынаны жақын сөзбен жеткізеді. Көркем және әсем бұл жерде эстетикалық оң баға береді. Орманға қатысты барлық сындық белгі бір-біріне синоним бола алмайды.

Қолдану: Орман әсем деп ауыстырғанда сұлулық туралы негізгі ой сақталады. Басқа жауаптар мекеннің өзге қасиетін айтып, бастапқы бағаны жеткізбейді.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Орман сирек.: тығыздық белгісі, сұлулыққа мағыналас емес.

C) Орман алыс.: қашықтық белгісі.

D) Орман суық.: температура белгісі.

E) Орман шағын.: көлем белгісі, бағалау мағынасы өзгерген.

Қайта орындауға ишара: Мағынаны сақтауға қызмет ететін бір өлшемді таңда.