Географиялық номенклатура

Ереже: Географиялық номенклатура географиялық нысандардың атауларын қамтиды. Оны меңгеру атауды танумен ғана шектелмейді: нысанның түрін және орналасуын білу де қажет. Атаулар тізімі картадағы нақты кеңістіктік нысандармен байланыстырылғанда мағыналы болады.

Қолдану: Шарт бірнеше географиялық нысанның атауын тізім ретінде береді. Сондықтан D дұрыс. Ертіс, Балқаш және Гималай әртүрлі нысан түріне жатады, бірақ барлығы географиялық атаулар жиынтығына кіреді. Бұл жауап оқу әрекетін емес, атаулар жиынтығының ұғымын білдіреді. Нысанды картадан көрсету сол номенклатураны меңгерудің бір бөлігі болуы мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Картаны түсіну карта құрылысы мен белгілерін меңгеруге қатысты.

B) Картаны оқу одан мәлімет алуды білдіреді.

C) Картаны білу орналасуды есте сақтауға қатысты.

E) Атаудың шығу тегін түсіну жеке атауды талдайды, барлық атаулар жиынтығының атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Әрекетті емес, географиялық атаулар жиынтығын білдіретін ұғымды ізде.

Ереже: Картаны түсіну оның түрлері, құрылысы, шартты белгілері және қолдану тәсілдері туралы негіздерді меңгеруді білдіреді. Картаны оқу осы біліммен нақты мәлімет алуға, ал картаны білу нысандардың орналасуын есте сақтауға қатысты. Бұл міндеттер байланысты, бірақ бірдей әрекет емес.

Қолдану: Шартта нақты өзенді табу немесе оның орнын жатқа айту емес, картаның негізгі элементтерін үйрену берілген. Сондықтан C, картаны түсіну, дұрыс. Масштаб пен легенда қызметін түсінген оқушы кейін нақты картаны дұрыс оқи алады. Жауапты жұмыс кезеңінің нақты мақсаты арқылы ажырату қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Номенклатура атаулар жиынтығын білдіреді.

B) Картаны білу орналасуды есте сақтауға қатысты.

D) Картаны оқу нақты бейнеден мәлімет алуға бағытталған.

E) Атаудың шығу тегі топонимнің мағынасын талдайды; карта элементтерінің қызметін меңгеру емес.

Қайта орындауға ишара: Оқушы картаның негіздерін үйреніп жатыр ма, әлде одан нақты мәлімет алып жатыр ма?

Ереже: Картаны оқу шартты белгілер мен басқа карта элементтерін пайдаланып нақты нысан немесе құбылыс туралы мәлімет алуды білдіреді. Картаның құрылысын түсіну бұл әрекетке негіз болады, бірақ нақты мәліметті анықтау оқу кезеңіне жатады.

Қолдану: Шартта оқушы картадан өзеннің бастауы мен сағасын анықтап отыр. Сондықтан C, картаны оқу, дұрыс. Ол тек белгі атауларын жаттап тұрған жоқ, сол белгілер арқылы кеңістіктік ақпарат алды. Кейін бұл орынды есте сақтау картаны білуге көмектеседі. Сұрақ қазіргі нақты әрекетті сұрайтындықтан, оның нәтижесін басқа кезеңнің атауымен алмастыруға болмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Картаны түсіну негізгі элементтерді меңгеруге қатысты.

B) Атаудың шығу тегін түсіну сөз мағынасын зерттейді.

D) Номенклатура атаулар жиынтығы.

E) Картаны білу орналасуды есте сақтауға қатысты; шартта мәлімет қазір картадан алынған.

Қайта орындауға ишара: Белгілер арқылы нақты мәлімет алу әрекетінің атауын таңда.

Ереже: Картаны білу нысандардың атауы, пішіні және орналасуы туралы кеңістіктік мәліметті есте сақтауды қамтиды. Бұл дағды картадан жаңа мәлімет алумен байланысты дамиды. Есте сақталған орынды басқа масштабтағы немесе проекциядағы картада тексеру білімді бекітеді.

Қолдану: Шартта атауы жоқ бейнеде өзен орны жадқа сүйеніп көрсетілген. Сондықтан D, картаны білу, дұрыс. Мұнда оқушы дайын атауды жай көшірмейді, бұрын меңгерген орналасуды қолданады. Дұрыс тексеру үшін кескін картадағы өзен, жағалау және шегара пішіндері бағдар бола алады. Бір таныс картадағы орынды жаттау ғана басқа бейнеде бағдарлауға әрдайым жеткіліксіз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Картаны оқу жаңа мәлімет алуға қатысты.

B) Номенклатура атаулар жиынтығы.

C) Картаны түсіну карта негіздерін меңгеруді білдіреді.

E) Атаудың шығу тегін білу өзеннің кеңістіктік орнын өздігінен анықтамайды.

Қайта орындауға ишара: Шартта жауап жадқа сүйеніп берілгеніне назар аудар.

Ереже: Атаудың шығу тегін түсіну топонимнің қалай және қандай мағынамен қалыптасқанын зерттеуге қатысты. Бұл географиялық атауды есте сақтауға көмектесуі мүмкін. Бірақ дәлелсіз сөз ұқсастығын нақты этимология ретінде қабылдауға болмайды; мағына сенімді дерекпен тексеріледі.

Қолдану: Шарт сөз мағынасы мен тарихи қалыптасуды зерттеуді нақты айтады. Сондықтан A дұрыс. Мұнда картадан нысанның орнын анықтау емес, атаудың өзін талдау орындалған. Нысанның орналасуы мен атаудың шығу тегі екі бөлек мәлімет, бірін білу екіншісін автоматты түрде дәлелдемейді. Сондықтан атауды талдау кеңістіктік зерттеуді толықтыра алады.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Картаны оқу бейнеден кеңістіктік мәлімет алады.

C) Картаны түсіну картаның элементтерін меңгереді.

D) Номенклатура атаулар жиынтығының ұғымы.

E) Картаны білу нысан орналасуын есте сақтауға қатысты; сөздің тарихи қалыптасуын зерттеудің атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ нысанның орнына ма, әлде атаудың мағынасына ма қатысты?