Литосфераның құрылымы және заттық құрамы

Ереже: Литосфера жер қыртысы мен мантияның ең жоғарғы салыстырмалы қатты бөлігін бірге қамтиды. Оның астында астеносфера орналасады. Сондықтан литосфераны тек жер қыртысымен теңестіру дұрыс емес; механикалық қабықтың құрамы кеңірек.

Қолдану: Шарт қыртысқа қосылатын ішкі қабықтың бөлігін сұрайды. Сондықтан C, мантия, дұрыс. Мұнда бүкіл мантия литосфераға кіреді деген тұжырым жасалмайды, тек оның ең жоғарғы қатты бөлігі қамтылады. Қыртыс құрамдық жіктеуге, литосфера механикалық қасиетке негізделгендіктен, олардың шегаралары бірдей ұғым емес. Осы айырма тақталардың қыртыстан ғана тұрмайтынын түсіндіреді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Сыртқы ядро өте терең сұйық бөлік.

B) Ядро орталық қабық.

D) Қыртыс сұрақта литосфераның бірінші бөлігі ретінде берілген, қосылатын басқа қабық емес.

E) Астеносфера литосфера астындағы иілімді аймақ; оның ең жоғарғы қатты мантиялық бөлігімен шатастырылмайды.

Қайта орындауға ишара: Қыртысқа қосылатын бөліктің мантияның бәрі емес, ең жоғарғы қатты бөлігі екенін ескер.

Ереже: Жердің орталық қабығы ядро деп аталады. Оның сыртқы бөлігі сұйық, ішкі бөлігі қатты. Ядроның жалпы атауын оның ішкі бір бөлігімен шатастырмау керек. Жер қыртысы мен мантия құрамдық жіктеудегі басқа қабықтар.

Қолдану: Шарт екі бөлікті бірге қамтитын орталық қабықты сұрайды. Сондықтан B, ядро, дұрыс. Егер тек ең ішкі қатты бөлік сұралса, жауап ішкі ядро болар еді, бірақ бұл жерде жалпы қабық қажет. Сұйық сыртқы және қатты ішкі бөліктер туралы мәлімет сейсмикалық зерттеулермен байланысты; олар жай кездейсоқ болжам ретінде қабылданбайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Астеносфера жоғарғы мантиядағы иілімді аймақ.

C) Мантия ядроның сыртында орналасады.

D) Литосфера Жердің сыртқы қатты механикалық қабығы.

E) Жер қыртысы ең сыртқы құрамдық қабық; орталық металл қабық емес.

Қайта орындауға ишара: Сыртқы және ішкі бөліктердің екеуін бірге қамтитын атауды таңда.

Ереже: Құрамдық жіктеуде Жер қыртысы ең сыртқы қабық, оның астында мантия, одан тереңде ядро орналасады. Литосфера басқа, механикалық жіктеудегі ұғым: ол қыртыс пен жоғарғы мантияның қатты бөлігін бірге қамтиды. Сондықтан екі жіктеу араластырылмайды.

Қолдану: Шарт құрамдық үш қабықты нақты көрсетеді. Сондықтан C, жер қыртысы, дұрыс. Тек ең сыртқы қатты қабық деген кең сөз литосферамен шатастыруы мүмкін, ал құрамдық жіктеу бұл айырманы ашады. Қыртыс литосфераның құрамына кіреді, бірақ осы екі атау толық бірдей емес. Сұрақта қандай жіктеу белгісі қолданылғанын анықтау қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Сыртқы ядро терең орталық аймақта.

B) Астеносфера литосфера астындағы мантия бөлігі.

D) Литосфера механикалық қасиетімен анықталатын кеңірек қабық.

E) Мантия қыртыстың астында; құрамдық жіктеуде ең сыртқы қабық емес.

Қайта орындауға ишара: Құрамдық жіктеу мен механикалық жіктеудің айырмасын сақта.

Ереже: Астеносфера жоғарғы мантияның салыстырмалы әлсіз, иілімді аймағы. Оның басым бөлігі қатты жыныстан тұрады, бірақ ұзақ уақыт ішінде баяу деформациялана алады. Оны түгел сұйық магма мұхиты деп сипаттау дұрыс емес; жергілікті ішінара балқу болуы мүмкін.

Қолдану: Шарт литосфера астындағы баяу деформацияланатын аймақты сұрайды. Сондықтан B, астеносфера, дұрыс. Мұнда қатты күй мен ұзақ уақыттағы иілімділік бір-біріне қайшы емес. Қысқа уақыттағы әсер мен миллиондаған жылдық үдерістің ауқымын ажырату қажет. Литосфера салыстырмалы қатты қабық, ал ядро Жердің орталық бөлігінде орналасады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Литосфера сұралған аймақтың үстінде.

C) Жер қыртысы литосфераның сыртқы бөлігі.

D) Ядро жоғарғы мантия аймағы емес.

E) Сыртқы ядро сұйық, бірақ литосфераның тікелей астындағы қабат емес.

Қайта орындауға ишара: Баяу ағу қасиеті бүкіл аймақтың толық балқығанын білдіре ме?

Ереже: Сыртқы ядро сұйық, ал ішкі ядро қатты күйде болады. Жоғары температураның өзі барлық терең қабатты міндетті түрде сұйық етпейді: қысым мен құрам да күйге әсер етеді. Мантияның басым бөлігі қатты күйін сақтайды.

Қолдану: Сұрақ ядроның сұйық бөлігін сұрайды. Сондықтан D, сыртқы ядро, дұрыс. Бұл айырмашылық сейсмикалық толқындардың таралуы арқылы зерттеледі; сыртқы ядро көлденең толқындарды өткізбейді. Шарттағы ядро сөзі мантиядағы жергілікті магма ошақтарын басқа жауап ретінде алуға жол бермейді. Тереңдегі қабықтардың орны мен агрегаттық күйі бірге қарастырылады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Ішкі ядро қатты.

B) Литосфера сыртқы қатты қабық.

C) Мантия ядроның бөлігі емес және басым бөлігі қатты.

E) Жер қыртысы сыртқы қатты құрамдық қабық; ядроның сұйық бөлігіне жатпайды.

Қайта орындауға ишара: Ядроның екі бөлігінің агрегаттық күйін салыстыр.