Әлемді өзгерткен өнертапқыш

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Мәтіндегі құрастыру мен бағдарламалау қадамдары ортақ оқу әрекетіне біріктірілген. Қате жүрісті байқау кейінгі түзетуге негіз болады. Сондықтан негізгі ой тек бөлшектерді жинау немесе роботты ұнату туралы емес. Бұл нақты оқу жағдайын сипаттайды; әр оқушының барлық дағдысы міндетті түрде дамиды деген кепілдік жасалмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Ойын тек қозғалыстың сыртқы көрінісін ұнатумен шектеледі.» — Жоспарлау мен сынау әрекеттері нақты аталған; тек талғамға шектеу мәтінді тарылтады.

B) «Роботты жинау барлық команданы түсінбей-ақ қатесіз орындауға жеткілікті.» — Кейін командалар құрылып, қате жүріс түзетілген; жинау автоматты толық нәтижеге тең емес.

C) «Робот құрастыру барысында оқушының орнына оқу мақсатын өзі таңдайды.» — Оқушы әрекет жасайды; роботқа дербес педагогикалық таңдау қызметі берілмеген.

E) «Оқушы командаларды өзгерткен сайын роботпен жұмысты толық тоқтатады.» — Өзгеріс жұмысты жалғастырудағы түзету ретінде берілген; толық тоқтау айтылмаған.

Қайта орындауға ишара: Құрастырудан кейін қандай жоспарлау және тексеру қадамдары бар?

Ереже: Ғылыми баяндауда ұғымдар анық беріліп, терминдер бірізді қолданылады және ой логикалық байланыспен дамиды. Тұжырымның қандай дерекке негізделгені көрсетіледі. Мәтіннің ғылыми сипатын тек ұзындығы немесе күрделі сөздерінің саны емес, дәлдігі мен түсіндіру мақсаты айқындайды.

Қолдану: Анықтама бағдарламалауды командалар тізбегін жасаумен байланыстырады. Дұрыс әрекет роботтың орындайтын қадамдарын реттейді. Физикалық бөлшекті қосу құрастыруға, ал сыртқы көріністі өзгерту рәсімдеуге қатысты. Терминді тапсырмадағы нақты анықтамамен салыстыру қажет; жалпы роботпен жұмыс істеудің бәрі бір функция емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Робот қорабының сыртқы түсін таңдап бояу.» — Сыртқы рәсімдеу орындалатын командалардың ретін анықтамайды.

B) «Бөлшектерді үстелге көлеміне қарай реттеп қою.» — Бөлшек сұрыптау бағдарламалық әрекет жоспары емес; робот орындайтын команда жоқ.

D) «Датчик модулін корпусқа тиісті орынға жалғау.» — Модульді физикалық қосу көрсетілген; бағдарламалау анықтамасындағы команда құру жоқ.

E) «Екі дөңгелекті роботтың корпусына механикалық бекіту.» — Физикалық модульді жалғау құрастыруға сәйкес; команда тізбегі жасалмаған.

Қайта орындауға ишара: Әрекет бөлшекті біріктіре ме, әлде орындалатын команда ретін жасай ма?

Ереже: Мәтіндегі ойлар мағыналық ретпен байланысады: мәселе қойылып, оған қатысты дерек талданады да, қорытынды жасалады. Жалғаулық пен сілтеу сөзінің қызметін контекст анықтайды. Сөйлемнің орнын өзгерткенде себеп, салдар және түсіндіру арасындағы байланыс сақталуы қажет.

Қолдану: Сұрақ жалпы барлық роботқа арналған әмбебап тәртіп емес, нақты берілген нұсқаулықты орындауды бағалайды. Үш әрекет сол ретпен көрсетілген. Командалар жасалмай орындалуын сынау немесе жинауды соңына қалдыру берілген шартты сақтамайды. Реттілік әр қадамның алдыңғы дайындыққа сүйенетінін көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Сынау → модульдерді жалғау → командалар құру.» — Сынақ қажетті дайындық қадамдарынан бұрын берілген; нұсқаулықтағы рет ауыстырылған.

B) «Сынау → командалар құру → модульдерді жалғау.» — Нұсқаулықтың алғашқы және соңғы қадамдары кері орналасқан; дайындық реті бұзылған.

C) «Модульдерді жалғау → сынау → командалар құру.» — Бастапқы қадам дұрыс, бірақ командалар жасалмай тұрып орындауды сынау қойылған.

E) «Командалар құру → сынау → модульдерді жалғау.» — Физикалық жалғау соңына қалған; берілген бірінші қадам сақталмаған.

Қайта орындауға ишара: Нұсқаулықтағы бірінші, екінші және үшінші қадамды салыстырыңыз.

Ереже: Дәлел тезиске тікелей қатысты болуы және оны тексеруге мүмкіндік беруі керек. Нақты мысал, салыстыру немесе дерек пікірдің негізін көрсетеді. Бір оқиғаны барлық жағдайға таратуға, ал жеке сенімді зерттеу нәтижесі ретінде ұсынуға болмайды.

Қолдану: Сауалнама эмоциялық қызығуды тіркеген. Тезис нақты командалар құру дағдысы туралы болғандықтан, оны орындау тапсырмасымен және бастапқы нәтижемен салыстыру керек. Қызығу маңызды болуы мүмкін, бірақ дағды көрсеткішінің орнына жүрмейді. Шектеу ұнату пікірі жалған дегенді емес, оның басқа нысанды өлшегенін білдіреді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Оқушылардың пікірін сұрау олардың роботты қолданбағанын дәлелдейді.» — Пікірдің болуы қолданудың болмауын білдірмейді; негізгі мәселе нәтиже өлшемінде.

C) «Қорытынды роботты дайындау мерзімін басқа уақытқа ауыстырған.» — Дайындау мерзімі берілмеген; қате дағды өзгерісін ұнатумен негіздеуде.

D) «Сөйлемде оқушылардың жеке есімі көрсетілмегені дағдыны төмендеткен.» — Есімнің аталмауы дағды деңгейін анықтамайды; орындалған тапсырма дерегі қажет.

E) «Ұнату пікірі дағдының толық меңгерілгенін көрсетеді.» — Қабылдау бағасы орындау нәтижесіне тең емес; бастапқы және кейінгі дағды өлшенбеген.

Қайта орындауға ишара: Жиналған дерек сезімді ме, әлде орындау дағдысын ба сипаттайды?

Ереже: Сөздің мазмұны, құрылымы мен тілдік құралдары адресатқа және қарым-қатынас мақсатына сай таңдалады. Бір деректі ғылыми түсіндіру, ресми хабарлау немесе көркем бейнелеу әртүрлі тәсілмен жүзеге асады. Стильді анықтағанда тақырыппен бірге мәтіннің қызметін де ескереміз.

Қолдану: Адресаттың бастапқы тәжірибесі аз болғандықтан, әрекеттің реті мен нәтижесі түсінікті берілуі керек. Бір қозғалысқа арналған мысал нақты орындауға бағыттайды. Бұл барлық техникалық терминді алып тастау емес, қажет ұғымды қолдану контексінде түсіндіру. Сыртқы мақтау не ұзын атау тізімі нұсқаулық мақсатын орындамайды.

Қате нұсқаларды ажырату: B) «Қадамдарды әдейі араластырып, реті маңызды емес деп жазу.» — Нұсқаулықтың орындауға бағыттайтын қызметі бұзылады; команда реті берілмейді.

C) «Роботты мақтайтын сөйлемдерді қайталап, команданы көрсетпеу.» — Мақтау қолдану қадамын алмастырмайды; қатысушы қозғалысты қалай жасауын білмейді.

D) «Барлық терминді анықтамасыз бір ұзын тізімге жинау.» — Бастапқы тәжірибесі аз адресатқа ұғым мен әрекет байланысы ашылмайды; нақты орындау реті жоқ.

E) «Тек дайын күрделі кодты түсіндірмей көшіріп беру.» — Дайын код әрекетті ұғынуға жеткіліксіз; бастапқы адресатқа қадам нәтижесі ашылмаған.

Қайта орындауға ишара: Қатысушы мәтіннен нақты қадамды орындап, нәтижесін салыстыра ала ма?