Бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауда мемлекеттердің бірлескен әрекеттері

Ереже: БҰҰ органдарының өкілеттері ажыратылады: Жарғының 24-бабы бейбітшілік пен қауіпсіздік үшін басты жауапкершілікті Қауіпсіздік Кеңесіне береді. Бұл басқа органдардың осы саладағы қызметін жоққа шығармайды.

Қолдану: 24-баптағы «басты жауапкершілік» Қауіпсіздік Кеңесіне берілген нақты өкілетті білдіреді. Бас Ассамблеяның талқылауы, Хатшылықтың жұмысы және Соттың құқықтық қызметі маңызды, бірақ осы жауапкершіліктің орнына жүрмейді.

Қате нұсқалар: A) Хатшылық ұйым қызметін қамтамасыз етеді; басты жауапкершілік Хатшылыққа жүктелмейді.

C) Бұл кеңес экономикалық және әлеуметтік ынтымақтастыққа бағытталған.

D) Бас Ассамблея мәселені талқылап, ұсыныстар жасайды, бірақ 24-баптағы басты жауапкершілік оған берілмеген.

E) Халықаралық сот құқықтық дауларды өз құзыреті шегінде қарайды; ол Қауіпсіздік Кеңесінің міндетін алмастырмайды. Ишара: Ұйымға ортақ мақсат пен нақты органның негізгі өкілетін ажырат.

Ереже: 33-бап халықаралық қауіпсіздікке қатер төндіретін дауларды алдымен бейбіт тәсілдермен шешуді көздейді. Тәсіл тараптардың таңдауына және даудың сипатына сай болуы мүмкін.

Қолдану: Берілген мақсат қақтығыстың алдын алу болғандықтан, келіссөз не делдалдық оны тікелей жүзеге асырады.

Қате нұсқалар: A) 33-бап бейбіт құралдардың бірнеше түрін қарастырады. Арбитраждың өзі тиісті келісім мен құзыретке сүйенеді; барлық дауға жалғыз міндетті жол емес.

B) Экономикалық не әскери салмақ талаптың құқықтық негізін алмастырмайды. Бейбіт реттеу дәлел мен келісілген рәсімді қажет етеді.

C) Делдалдықтың басталуы келісімге қол жеткізілгенін білдірмейді. Бұл нәтиже іздеудің бір құралы ғана.

E) Келіссөзге шақыру қарсы талаптарды алдын ала жоққа шығармайды. Оларды қарау мен келісім іздеу қажет. Ишара: Дауды реттеу құралының бейбіт сипатына қара.

Ереже: Делдал келісімге келуге көмектеседі; оның қызметін тараптар қабылдаған ереже бойынша шешім шығаратын арбитраждан ажырату қажет.

Қолдану: Үшінші тарап дайын шешімді міндеттемей, келісім нұсқасын табуға көмектеседі. Бұл — делдалдық; арбитражда тараптар берген құзырет негізінде шешім шығару тетігі болады.

Қате нұсқалар: A) Санкция шектеу арқылы ықпал етеді, берілген жағдайда мұндай шектеу жоқ.

B) Арбитражда дауды қарауға берілген өкілет негізінде шешім шығарылады; мұнда келісім табуға жәрдем бар.

D) Әскери басқару аумақты басқаруға қатысты, келіссөзге жәрдемдесуге емес.

E) Қатынасты үзу байланыс арнасын қысқартады; мұнда диалог ұйымдастырылып отыр. Ишара: Үшінші тарап шешім шығара ма, әлде келісуге көмектесе ме?

Ереже: БҰҰ бітімгершілігіндегі алаламау (impartiality) мандатты тараптарға бірдей өлшеммен қолдануды білдіреді. Бұл бұзушылықтарға бейтарап қарап, оларды елемеу немесе жасанды тең есеп жасау емес.

Қолдану: Миссия екі тараптың да келісімді сақтауын ортақ өлшеммен тексереді. Бұзушылық саны әртүрлі болса, оны дәлелге сай көрсету алаламауға қайшы емес: ереже бірдей, ал нақты әрекеттер бөлек бағаланады.

Қате нұсқалар: B) Алаламау әрекетсіздік емес. Мандатты бірдей қолдану бұзушылықты кім жасаса да тіркеуді талап етеді.

C) Әділдік санды жасанды теңестіру емес. Есеп нақты тексерілген оқиғаларға сүйенуі тиіс.

D) Әскери басымдық ережені өзгертуге негіз емес. Бірдей өлшем барлық тарапқа қолданылуы керек.

E) Миссияға келісім беру бұзушылықты тексермеу құқығын туғызбайды. Қабылдаушы тарапқа да ортақ өлшем қолданылады. Ишара: Әділ бақылау мен ештеңеге араласпаудың айырмасын ойла.

Ереже: Кәдімгі БҰҰ бітімгершілігі негізгі тараптардың келісіміне сүйенеді. Осы негіз оны келісімсіз мәжбүрлеу операциясынан ажыратуға көмектеседі.

Қолдану: Сұрақ бітімгершілік қағидатын сұрап тұр: басты тараптардың келісімі миссияның жұмыс істеуіне саяси негіз береді.

Қате нұсқалар: B) Бір жақтың жеңіске жету талабы негізгі тараптардың бітімгершілікке келісімін алмастырмайды.

C) Миссия шешілмеген мәселелер жағдайында да жұмыс істей алады. Келісім қағидаты барлық қайшылық жойылған дегенді білдірмейді.

D) Қабылдау келісімі алаламауды жоққа шығармайды. Миссия өз мандатына сәйкес жұмыс істейді.

E) Үшінші мемлекеттің ұстанымы негізгі тараптардың келісімімен бірдей емес. Бітімгершіліктің осы қағидатын басқа мандаттық рәсімдерден ажырату қажет. Ишара: Қатысушы тараптардың миссияға көзқарасы қандай болуы тиіс?