Қазіргі кездегі халықаралық қатынастардың даму тенденциялары

Ереже: Мемлекетаралық ұйым мемлекеттердің келісімімен құрылады және ортақ мақсатты жүзеге асыратын тұрақты органдарға ие болады.

Қолдану: Құрылтайшылар мемлекеттер, құрылу негізі олардың келісімі, ал тұрақты хатшылық ортақ міндетті орындауға арналған. Осы белгілер мемлекетаралық ұйымды көрсетеді; тек бірнеше елде жұмыс істеу ұйымды осы түрге жатқызуға жеткіліксіз.

Қате нұсқалар: A) Бірнеше мемлекеттің ортақ ұйымы бір елдің әкімшілік бөлімшесіне тең емес.

B) Тұрақты келісімдік құрылым бейресми азаматтық қозғалыстан өзгеше.

C) Компанияны сипаттау үшін коммерциялық мақсат пен корпоративтік меншік белгілері қажет, олар берілмеген.

E) ҮЕҰ-ны азаматтар не мемлекеттік емес бірлестіктер құрады; мұнда құрылтайшылар мемлекеттер. Ишара: Ұйымды кім және қандай құжат арқылы құрғанын қара.

Ереже: Ұйымның үкіметаралық не үкіметтік емес сипаты оның құрылтайшыларына, құқықтық негізіне және басқару құрылымына байланысты.

Қолдану: Бір ұйымды мемлекеттер шарт арқылы, екіншісін қоғамдық бірлестіктер құрған. Екеуі де халықаралық ауқымда әрі ұқсас салада жұмыс істей алады, сондықтан шешуші айырма аумақ немесе хатшылық емес, құрылтайшы мен құқықтық негіз.

Қате нұсқалар: A) Мемлекетаралық ұйым да, ҮЕҰ да бірдей салада жоба жүргізе алады; қызмет саласы ұйымның құқықтық табиғатын жалғыз анықтамайды.

B) Хатшылық екі түрдегі ұйымда да болуы мүмкін; шешуші айырма құрылтайшы мен құрылу негізінде.

D) Екі ұйым да халықаралық болғандықтан, аумақтық ауқым олардың үкіметаралық не үкіметтік емес түрін ажыратпайды.

E) Қаржы көздері маңызды болғанымен, оларды ғана пайдалану құрылтайшы мен құқықтық негіз туралы мәліметтің орнын баспайды. Ишара: «Халықаралық» сөзінің өзі екі ұйымды бір түрге жатқызуға жеткілікті ме?

Ереже: Аймақтық ұйымдар экономикалық байланыспен қатар қауіпсіздік және әлеуметтік-мәдени міндеттерді де үйлестіре алады.

Қолдану: 2003 жылғы Бали келісімі саяси-қауіпсіздік, экономикалық және әлеуметтік-мәдени бағыттарды өзара байланысқан тіректер деп атайды. Демек, аймақтық ұйымның жұмысын тек саудамен немесе тек әскери мәселемен шектеу дұрыс емес.

Қате нұсқалар: B) Бір ұйым бірнеше байланысты бағытты үйлестіре алады. Бали келісімінде осы салалар бір қауымдастықтың тіректері ретінде қаралған.

C) Шарт бағыттарды қатар көрсетеді. Оларды міндетті кезекке бөлуге негіз жоқ.

D) Ортақ бағыт ұлттық саясаттың толық бірдейлігін білдірмейді. Ынтымақтастық пен мемлекеттің дербес шешімі ажыратылады.

E) Мемлекетаралық ынтымақтастық жаңа біртұтас мемлекет құруға тең емес. Құжаттың көпсалалы сипаты мұндай қорытынды бермейді. Ишара: Құжатта аталған үш бағытты жеке-жеке белгіле.

Ереже: Аймақтық экономикалық интеграция белгілі елдер тобы арасындағы шаруашылық байланыстар мен келісілген ережелердің тереңдеуінен көрінеді.

Қолдану: Өзара сауда кедергісінің азаюы және нарық байланысының күшеюі осы үрдістің экономикалық белгілері.

Қате нұсқалар: A) Шартта кедергілер күшейген жоқ, азайтылған. Өзара сауданы шектеу мен оны кеңейту қарама-қарсы бағыттар.

C) Өзгеріс бірнеше көрші ел арасындағы байланысқа қатысты. Бір мемлекеттің ішкі басқаруымен шектеу ауқымды бұрмалайды.

D) Сауда кедергілерін азайту валюталық одақ құрылғанын дәлелдемейді. Интеграцияның тереңдігі қосымша дерекпен анықталады.

E) Шартта әскери міндеттеме емес, нарық пен сауда байланысы көрсетілген. Экономикалық интеграцияны қорғаныс одағымен теңестіруге болмайды. Ишара: Өзгеріс қай салада және қандай елдер арасында болған?

Ереже: Еркін сауда аймағы қатысушылар арасындағы сауданы ырықтандыруға бағытталады. Ол өздігінен валюталық, мемлекеттік немесе әскери одақ дегенді білдірмейді.

Қолдану: Еркін сауда аймағы өзара саудадағы кедергілерді келісім шеңберінде азайтуды білдіреді. Бірақ ортақ сыртқы тариф, ортақ валюта, еркін еңбек қозғалысы және бірыңғай бюджет туралы шартта дерек жоқ.

Қате нұсқалар: A) Бұл кеден одағына тән белгі. Еркін сауда аймағының мүшелері сыртқы тарифтерін бөлек сақтай алады.

C) Бұл валюталық интеграцияның тереңірек деңгейі. Сауданы ырықтандырудың өзі мұндай органды талап етпейді.

D) Еркін сауда аймағының құрылуынан барлық өндіріс факторы толық еркін деген қорытынды шықпайды. Ортақ нарық белгілері бөлек тексеріледі.

E) Мұндай үйлестіру сауда аймағының қарапайым анықтамасынан туындамайды. Қосымша келісім мен өкілет қажет. Ишара: Сауда интеграциясының әр деңгейін бір-бірімен теңестірме.