Жаңа заман және Қазіргі кездегі қоғамдық ойдың дамуының негізгі бағыттары

Ереже: Ағартушылық ақыл-ой мен білім арқылы қоғамды жетілдіруге сенім білдірді. Бұл ұстаным беделге ғана сүйенген түсініктерді сын тұрғысынан талдауға жол ашты.

Қолдану: Шарттағы білім, парасат және төзімділік идеялары осы бағыттың сипаттарын біріктіреді.

Қате нұсқалар: A) Бұл бағдар қоғамдық орынды мұрагерлік дәстүрмен түсіндіреді. Сұрақта қоғамды білім мен парасат арқылы жетілдіру алға қойылған.

B) Мұнда ұлт пен мәдени бірлік негізгі өлшем болады. Берілген бағдарламада басты құрал — ақылмен талдау және білім.

C) Бұл таптық талдауға жақын. Шартта өндірістік қатынас емес, білім мен төзімділік көрсетілген.

E) Бұл практикалық нәтиже өлшемін алға шығарады. XVIII ғасырдағы білім мен парасатқа сүйенген бағдар Ағартушылыққа тән. Ишара: Бағдарлама өзгерістің негізгі құралы ретінде нені ұсынады?

Ереже: Локк табиғи құқықтарды саяси биліктің еркінен туындаған сыйлық деп қарастырмайды. Мемлекет адамдарды осы құқықтарын сенімді қорғау үшін біріктіреді.

Қолдану: Локкта адамдар саяси қоғамға құқықтарын сенімдірек қорғау үшін бірігеді. Сондықтан биліктің міндетін өмір, бостандық және меншік кепілдігімен байланыстыратын жауап дұрыс; оны монархтың уақытша сыйы деп түсіндіру құқықтың табиғи негізін өзгертіп жібереді.

Қате нұсқалар: A) Табиғи құқықты бір әулетке ғана беру жалпы адамдық негізді бұрмалайды.

B) Құқықты билеушінің сыйына айналдыру оның табиғи сипатына қайшы.

C) Шектеусіз билеу адамның өміріне құқығын жоққа шығарады.

E) Биліктің ауысуы құқықтардың табиғи негізін автоматты жоймайды. Ишара: Құқықтың негізі адамда ма, билеушінің қалауында ма?

Ереже: Қоғамдық келісім идеясы саяси биліктің заңдылығын адамдардың бірлескен келісімімен байланыстырады. Ол шексіз билікті тек тектен туындайтын құқықпен ақтауға қарсы дәлел береді.

Қолдану: Шарт келісімді талап етеді; халықтың қатысуынсыз шексіз мұрагерлік билікті ақтау осы талапқа қайшы.

Қате нұсқалар: B) Құқықтарды қорғау келісімнің мақсаты бола алады.

C) Заңдық шек келісім қағидасымен қайшы келмейді.

D) Қоғамдық міндет ұғымы билікті адамдарға қызмет етумен байланыстырады.

E) Ортақ ереже келісім идеясымен үйлесуі мүмкін, сондықтан қарсы түсіндірме емес. Ишара: Қай жауап биліктің негізінен халықтың еркін алып тастайды?

Ереже: Локктағы федеративтік билік сыртқы қатынастарға қатысты. Терминді қазіргі федералдық мемлекеттің орталық және аймақтық билік бөлінісімен шатастырмау қажет.

Қолдану: Соғыс, бейбітшілік пен одақ құру — қоғамның сыртындағы мемлекеттермен қатынас. Локк осы саланы федеративтік өкілет деп атайды; терминді қазіргі федерацияның орталық-аймақтық құрылымымен теңестіруге болмайды.

Қате нұсқалар: A) Локктың осы жіктеуінде көрсетілген сыртқы қызмет жеке сот тармағы емес.

C) Жергілікті өзін-өзі басқару аумақ ішіндегі жергілікті міндеттерге қатысты.

D) Сайлау қызметі басқа елдермен қатынасты жүргізу ұғымын бермейді.

E) Заң шығарушы билік қоғам ішіндегі ортақ ережелерді бекітеді. Ишара: Локк терминін сыртқы қатынастармен байланыстыр.

Ереже: Екі ойшыл билікті шектеу мәселесін қарастырғанымен, жіктеулері толық бірдей емес. Локкта сыртқы қатынастар федеративтік өкілет ретінде, Монтескьеде сот қызметі жеке бөліністе көрінеді.

Қолдану: Дұрыс жұп осы нақты айырманы сақтайды, екі теорияны бірдей деп қарастырмайды.

Қате нұсқалар: A) Екі ойшылға тән жіктеу орын алмастырған. Локк сыртқы қатынасты федеративтік өкілет деп, Монтескье сот қызметін бөлек қарастырды.

B) Екі жіктеуден де маңызды қызметтер түсіп қалған. Бұл олардың ұсыныстарын дұрыс салыстырмайды.

C) Локктың «федеративтік» термині аймақтық федерализмді емес, сыртқы қатынасты білдіреді. Монтескьенің ерекшелігі сотты бөлек қарастыруда.

D) Монтескьенің сот билігін бөлек қарастыруы ескерілмеген. Екі жіктеуді толық бірдей деу нақты айырманы жояды. Ишара: Екі жіктеуде аталған үшінші өкілет бірдей ме?