Әлем құрылысының постбиполярлық жүйесі

Ереже: «Постбиполярлық» екі полюсті жүйеден кейінгі кезеңді білдіреді. Бұл атау жаңа тәртіптің барлық белгісі бірден тұрақтанды дегенді білдірмейді.

Қолдану: КСРО тарағаннан кейін АҚШ пен КСРО арасындағы бұрынғы құрылым сақталмады. Сондықтан кезеңнің атауы осы жүйелік өзгеріске қатысты.

Қате нұсқалар: A) Қару жөніндегі келіссөздер КСРО тарағанға дейін де өтті. «Постбиполярлық» атауы алғашқы диалогты емес, бұрынғы құрылымнан кейінгі кезеңді білдіреді.

B) Еуропалық интеграция 1991 жылдан бұрын басталған. Ол кезеңнің халықаралық жүйелік атауын жалғыз өзі анықтамайды.

D) Мемлекеттер реттеуді жалғастырды. Постбиполярлықты еркін сауда режимімен теңестіруге болмайды.

E) Бұрынғы екі полюстің аяқталуы жаңа құрылымның сол сәтте толық тұрақтанғанын білдірмейді. Кейінгі күштер арақатынасы өзгеріп отырды. Ишара: «Пост-» бөлігі қандай құрылымнан кейінгі кезеңді білдіретінін анықта.

Ереже: Полярлық күш пен ықпалдың жүйеде бөлінуін сипаттайды. Ол мемлекеттердің құқықтық егемендігін немесе өзара мүдде айырмасын автоматты жоймайды.

Қолдану: АҚШ-тың сол кезеңдегі басымдығы басқа елдердің барлық саяси шешімін өзі қабылдады деген қорытындыға негіз болмайды.

Қате нұсқалар: A) Қуаттың басымдығы өзге елдердің мүдделерін жоймайды. Олардың таңдауы халықаралық нәтижеге әсер ете алады.

C) Әскери, экономикалық және дипломатиялық ықпал бір өлшем емес. Бір саладағы басымдықтан барлық салаға бірдей қорытынды шығарылмайды.

D) Кеңесу мен одақтас мүдделерін ескеру ықпал айырмасының жоқтығын білдірмейді. Басымдық пен келісу қажеттілігі қатар болуы мүмкін.

E) Бұл аналитикалық күш құрылымы, мемлекеттерге құқықтық дәреже беретін норма емес. Егемендік пен ықпал мөлшері бөлек ұғымдар. Ишара: Ықпалдың басымдығын заңдық билікпен шатастырма.

Ереже: Бұл аналитикалық модель бір жетекші орталықтың ішкі көптүрлілігін көрсетеді: одақтастардың ықпалы мен мүдделері толық бірдей болмайды.

Қолдану: Сұрақтағы орталық бірнеше елден құралған. Сондықтан бірполярлық құрылым оның ішінде пікір айырмасы болмайды деген сөз емес.

Қате нұсқалар: A) «Плюралистік» бұл модельде орталықтың ішкі құрамына қатысты. Ол ықпалдың аумақ бойынша тең бөлінгенін білдірмейді.

B) Ішкі көптүрлілік ұстанымдар мен үлестердің айырмасын мойындайды. Одақтас болу толық пікір бірлігіне тең емес.

D) Бұл тұжырым орталықтың ішкі көптүрлілігін ашпайды. Өзге елдердің қуаты да міндетті түрде тең емес.

E) Бұл биполярлыққа қатысты пайым болар еді. Берілген модель бір жетекші орталықтың бірнеше қатысушысын талдайды. Ишара: Бір орталық пен сол орталықтың ішкі құрамын бөлек қара.

Ереже: Халықаралық қаржы және сауда желілері ресурстар мен мүмкіндіктерді ғана емес, дағдарыс әсерін де жеткізеді. Таралу арнасын нақты байланыстардан іздеу керек.

Қолдану: Шартта несие мен сауда арналары тікелей берілген. Солар бір елдегі қиындықтың басқаларына өтуін түсіндіреді.

Қате нұсқалар: A) Шартта көрсетілген арна — несие мен сауда. Бірдей саяси құрылым болмаса да, қаржылық байланыс сыртқы әсерді жеткізе алады.

B) Әртүрлі валюталы елдер де несие және сауда желісімен байланысты. Ортақ валюта мұндай таралудың міндетті шарты емес.

D) Байланыс мүмкіндікпен бірге тәуекелді де жеткізеді. Оқшаулану азайғаны толық қорғаныс барын білдірмейді.

E) Тәуелділік дәрежесі мен ұлттық шаралар әртүрлі болуы мүмкін. Ортақ әсер оның салдары бірдей болатынын дәлелдемейді. Ишара: Оқиғаның таралу арнасын шарттан тап.

Ереже: Коммуникацияның жеделдеуі ақпарат алмасу жылдамдығын арттырады. Алайда ақпараттың дәлдігі мен оны түсіндіру мәселесі бөлек тексеруді қажет етеді.

Қолдану: Берілген өзгеріс ең алдымен хабар тарату уақытына қатысты; сондықтан тікелей нәтиже — дерек пен пікірдің тез жетуі.

Қате нұсқалар: B) Жылдам таралу тек жеткізу мерзімін көрсетеді. Қате немесе әдейі бұрмаланған хабар да тез тарауы мүмкін.

C) Ақпараттың жетуі мен оның түсіндірілуі бөлек. Мүдде, тәжірибе және контекст қабылдауға әсер етеді.

D) Хабар алмасу келіссөзге көмектеседі, бірақ ресми келісім қабылдау рәсімін алмастырмайды.

E) Жылдам коммуникация ресурс пен технологияға қолжетімділіктің теңдігін кепілдемейді. Тікелей нәтиже — ақпарат таралу жылдамдығы. Ишара: Жылдам хабар тарату мен ақпараттың шынайылығын ажырат.