Халықаралық қауіпсіздікке төнген қазіргі кездегі қауіп-қатерлер

Ереже: Автономия аймақтың мемлекет құрамында сақтала отырып, белгілі мәселелерді дербес шешу өкілетін білдіреді. Ол тәуелсіз мемлекет құрумен бірдей емес.

Қолдану: Қозғалыс мемлекет құрамында қалатынын айтады және білім мен бюджетке қатысты ішкі өкілетті кеңейтуді сұрайды. Сондықтан мақсат — автономияны кеңейту; бөліну де, басқа елге қосылу да шартта көзделмеген.

Қате нұсқалар: A) Тәуелсіздік үшін бөлінсе, мемлекет құрамында қалу мақсатына қайшы болар еді.

B) Әскери одақ мемлекетаралық қатынас; берілген талап бір мемлекеттің ішкі құрылымына қатысты.

C) Мұнда орталықтандыру емес, жергілікті өкілетті кеңейту көзделген.

D) Басқа елге қосылу шартта айтылмаған, ол аумақтың мемлекеттік тиесілігін өзгертеді. Ишара: Аймақ мемлекет құрамында қала ма, әлде одан шыға ма?

Ереже: Сецессия — аумақтың мемлекеттен бөлініп шығуы. Сұрақтағы жеке тәуелсіз мемлекет құру талабы оны ішкі басқару реформасынан ажыратады.

Қолдану: Жеке тәуелсіз мемлекет құру қазіргі мемлекет құрамынан шығуды білдіреді. Бұл — сецессия мақсатының белгісі; атауды анықтау оның әр жағдайда құқықтық тұрғыдан рұқсат етілгенін автоматты білдірмейді.

Қате нұсқалар: A) Орталықтандыру билікті орталыққа шоғырландырады, аумақты бөлмейді.

C) Муниципалдық реформа егемендік мәртебесін өзгертпейді.

D) Мәдени автономия мемлекет құрамында жүзеге аса алады.

E) Кедендік одақ сауда ережелеріне қатысты және бұл аймақтың бөлінуін анықтамайды. Ишара: Талап басқару өкілетіне ме, әлде мемлекеттілікке ме қатысты?

Ереже: Аумақтық қозғалыстың мақсатын оның ұсынған соңғы саяси құрылымы арқылы ажыратуға болады: жаңа егемендік пен басқа елге қосылу бір нәтиже емес.

Қолдану: Екі қозғалыс та аумақтық бөлінуді сұрайды, сондықтан бұл ортақ белгі оларды ажыратпайды. Бірі жаңа мемлекет, екіншісі көрші елдің құрамына қосылуды көздейді: айырма — кейінгі мемлекеттік мәртебе.

Қате нұсқалар: A) Тілдік құқық талабы екі мақсатпен де ұштасады, кейінгі мемлекеттік мәртебені ажыратпайды.

C) Келіссөз тәуелсіздік алу үшін де, басқа мемлекетке қосылу үшін де жүргізілуі мүмкін.

D) Әдіс мақсаттан бөлек белгі: екі қозғалыс та бейбіт не қарулы әрекет етуі мүмкін.

E) Шарт бойынша екеуі де бөлінуді көздейді; айырма бөлінгеннен кейінгі мәртебесінде. Ишара: Қозғалыстар жеңсе, аумақтың мәртебесі қандай болар еді?

Ереже: Саяси талап қозғалыстың мақсатын, ал петиция не күш қолдану оның әдісін сипаттайды. Мақсат ұқсас болғанымен, әрекеттің сипаты мен құқықтық бағасы өзгеше болуы мүмкін.

Қолдану: Саяси талап ұқсас, бірақ бірінші топ бейбіт петиция, екіншісі азаматтарға күш қолдану жолын таңдайды. Тарихи және құқықтық талдау осы әдістер мен салдарды бөлек қарайды; мақсаттың ұқсастығы кез келген әдісті ақтамайды.

Қате нұсқалар: B) Атау әрекет туралы дәлелдің орнын баспайды.

C) Қолдау көлемі азаматтарға күш қолдануды өздігінен ақтамайды.

D) Петиция мен күш қолданудың нақты әрекеті әрі салдары әртүрлі.

E) Мақсаттың ұқсастығы кез келген әдісті заңды етпейді. Ишара: «Не қалайды?» және «Қалай әрекет етеді?» деген екі сұрақ қой.

Ереже: Құқықтың шектелуі мен өкілдік тапшылығы саяси шиеленіске ықпал етуі мүмкін. Себепті талдау ықтимал ықпалды міндетті нәтижемен шатастырмауға тиіс.

Қолдану: Шағымдар ықтимал наразылық факторларын көрсетеді, бірақ олардың тексерілгені мен өзге себептер туралы дерек шектеулі. Сондықтан ықпал болуы мүмкін деу орынды, ал бөліну міндетті болады немесе күш қолдану ақталады деу негізсіз.

Қате нұсқалар: A) Шағымның негізділігі азаматтарға күш қолдануға рұқсат бермейді.

B) Өкілдік қоғамдық мүдденің естілуіне әсер етеді.

C) Тілдік әртүрлілік өздігінен бөлінудің жеткілікті себебі емес.

D) Әр елдің институты мен тарихи жағдайы бөлек, жалпылау қосымша дәлелді талап етеді. Ишара: Қауіп факторы мен сөзсіз нәтиже арасын ажырат.