Азаматтық қоғам түсінігі және жалпы сипаттамасы

Ереже: Азаматтық қоғамның ерікті ұйымы азаматтардың ортақ мүдде үшін дербес бірігуінен құрылады. Ол мемлекеттік органмен байланыс жасай алады, бірақ сол байланыстың өзі оны мемлекеттік аппаратқа қоспайды.

Қолдану: Тұрғындар өздері ұйымдасып, өзенді тазалауға қаражат жинаған және әкімдікке ұсыныс берген. Еріктілік, қоғамдық мақсат және дербес бастама дұрыс жауапты анықтайды.

Қате нұсқалар: A) Мұндай мекеме мемлекеттік басқару құрылымымен құрылады. Шартта бастама тұрғындардан шығып, олар ұйымды өздері басқарады.

C) Коммерциялық компанияның негізгі қызметі ақылы қызмет көрсету болуы мүмкін. Берілген қауымдастық ортақ экологиялық іске ерікті қатысу үшін құрылған.

D) Бұл мемлекеттік аппараттың ішкі тобы болар еді. Шартта әкімдікке ұсыныс беретін дербес тұрғындар бірлестігі сипатталған.

E) Рұқсат беру заңдық өкілетті талап етеді. Қауымдастықтың тазалау мен ұсыныс беруі оған бұл өкілетті бермейді. Ишара: Ұйымды кім құрды, мүшелік ерікті ме және мақсат қандай?

Ереже: Қоғамдық бақылау азаматтар мен ұйымдардың билік қызметін ақпарат негізінде бағалауына мүмкіндік береді. Бұл мемлекеттік бақылау органының барлық құзыретін иеленуді білдірмейді.

Қолдану: Бірлестік бағдарламаның дерегін сұрап, оны ашық талқылайды. Ол ресми шешім шығармай, қоғамның бағалауы мен қатысуын қамтамасыз етіп отыр.

Қате нұсқалар: A) Қоғамдық талқылау бұйрық шығару өкілетіне тең емес. Ұйым дерекке сүйеніп бағалайды, бірақ орындаушы органды алмастырмайды.

B) Ұйым қоғамдық мониторинг жүргізе алады. Алайда берілген әрекет оның мемлекеттік аудит өкілетіне ие екенін дәлелдемейді.

D) Дерек сұрау мен ұсыныс айту бюджетті қабылдау өкілетін бермейді. Сұрақта ресми шешімді бекіту емес, оны қоғамдық бағалау көрсетілген.

E) Құқықтық пікір айтуға болады, бірақ міндетті сот шешімі бөлек рәсімге жатады. Ұйымның ашық талқылауы сот төрелігі емес. Ишара: Ақпарат сұрау мен талқылау қандай қоғамдық әрекет?

Ереже: Кәсіподақ жұмыскерлердің ортақ еңбек мүддесін білдіреді. Ұжымдық келіссөз жұмыс беруші мен жұмыскерлер ұйымының еңбек жағдайларын талқылауы арқылы жүреді.

Қолдану: Қауіпсіздік бірнеше жұмысшыға ортақ мәселе болғандықтан, кәсіподақ оны жұмыс берушімен келіссөзге шығарды. Бұл сот не министрлік қызметі емес, ұжымдық өкілдік.

Қате нұсқалар: A) Кәсіподақ еңбек жағдайына назар аударып, талап қоя алады. Бірақ шарттағы келіссөзді мемлекеттік инспекцияның өкілетімен теңестіруге болмайды.

B) Кәсіподақ жұмысшылардың мүддесін білдіреді. Ол осы жағдайда жұмыс берушінің басқару органы емес, келіссөздің қарсы тарабы.

C) Жеке келісім мен ұжымдық келіссөздің ауқымы бөлек. Сұрақта ортақ қауіпсіздік мәселесін кәсіподақ білдіріп отыр.

D) Жалпыға міндетті заң қабылдау кәсіподақ келіссөзімен тең емес. Оның берілген рөлі еңбек мүддесін білдіру және келісуге қатысу. Ишара: Кімнің мүддесін білдіреді және кіммен келіседі?

Ереже: Қоғамдық ұйымның сипатын қаржы көзімен ғана анықтау жеткіліксіз. Дербес басқаруы, мақсаты және есептілігі бірге бағаланады; гранттың ықпалы нақты шарттарына байланысты.

Қолдану: Мемлекеттік грант белгілі жобаға берілуі мүмкін. Сондықтан ұйымды автоматты түрде мемлекет аппаратына жатқызбай, азаматтар шешім қабылдау дербестігін сақтай ма деген мәселені тексеру қажет.

Қате нұсқалар: A) Қаржы көзі ықпал етуі мүмкін, бірақ автоматты басқару ауысуын дәлелдемейді. Шешім қабылдау тәртібі мен дербестікті бөлек қарастыру керек.

B) Дербестік қаражатты пайдалану жөніндегі заңды есептілікті жоққа шығармайды. Есеп беру мен ұйымды толық басқару бөлек ұғымдар.

C) Жекелеген жобаға қатысу ұйымның құрылу жолы мен бүкіл басқаруын автоматты өзгертпейді. Мәртебені бірнеше белгімен бағалау қажет.

E) Қаржылық тәуелділік дербестікке ықпал етуі мүмкін. Дұрыс жауап бұл ықпалды жоққа шығармай, нақты басқару мен мақсатты бағалауды талап етеді. Ишара: Қаржыны кім береді дегеннен бөлек, шешімді кім қабылдайтынын сұра.

Ереже: Плюрализм әртүрлі мүдде мен көзқарастың қоғамдық кеңістікте көрінуін білдіреді. Азаматтық белсенділік сол пікірлерді ұсыну, талқылау және әрекет ету арқылы байқалады.

Қолдану: Бірнеше тәуелсіз ұйым ашық пікірталасқа қатысқандықтан, тек ұйым саны емес, пікір алуандығы мен нақты белсенділік те көрінеді.

Қате нұсқалар: A) Бұл ұйымдардың дербес пікір айтуымен бірдей емес. Шартта әртүрлі ұйымның тәуелсіз талқылауы көрсетілген.

B) Бірыңғай пікір сан алуандылықты дәлелдемейді. Берілген жағдайда бірнеше көзқарас қатар ұсынылады.

D) Сан көп болуы өздігінен плюрализмді көрсетпейді. Мұнда нақты ашық пікірталас пен әртүрлі көзқарас маңызды.

E) Оқшаулану ашық талқылаумен тең емес. Ұйымдар ортақ кеңістікте пікір алмасып отыр. Ишара: Әртүрлі пікірдің жария көрінуінің атауын еске түсір.