Құқықтық мемлекет принциптерінің жүзеге асырылуының тарихи тәжірибесі

Ереже: Әл-Фарабидің қайырымды қала тұжырымында басқару тұрғындардың ортақ игілігіне бағытталады. Оны бүгінгі барлық демократиялық институттың дайын жобасы ретінде қарастыруға болмайды.

Қолдану: Сұрақ билеушінің түпкі міндетін сұрайды. Дұрыс жауап жеке байлық не даңқты емес, қала тұрғындарының игілігін негізгі өлшем етеді.

Қате нұсқалар: B) Байлық басқаруға ресурс болуы мүмкін, бірақ қайырымды қаланың түпкі өлшемі оған ғана тең емес. Тұрғындардың ортақ игілігі маңызды.

C) Жеке бедел мен ортақ игілік бір ұғым емес. Қайырымды басқарудың бағытын жеке адамның даңқымен алмастыру дұрыс емес.

D) Қауіпсіздік қоғамдық өмірге қажет болуы мүмкін. Бірақ әскери күшті өз алдына түпкі мақсат ету тұрғындардың игілігін толық сипаттамайды.

E) Қайырымды басқару тұрғындардың игілігімен байланыстырылған. Жауапкершілікті осыдан толық ажырату идеяның бағытына қайшы. Ишара: «Қайырымды» басқару кімге пайда әкелуі керек?

Ереже: Монтескьенің билікті бөлу идеясында еркіндікті қорғау үшін заң шығару, атқару және сот қызметінің бір қолға шоғырлануына тосқауыл қойылады. Негізгі мәселе орган саны ғана емес, тәуелсіз шектеудің болуы.

Қолдану: Бір орталық ережені жасап, оны орындап, өз әрекетін өзі соттаса, сыртқы бақылау әлсірейді. Осы қауіп дұрыс жауапта көрсетілген.

Қате нұсқалар: A) Бұл аумақтық басқаруды ұйымдастыру тәсілі. Ол заң шығару, орындау және сот қызметін бір қолға жинау қаупімен бірдей емес.

C) Өзара бақылау озбырлықты шектеуге арналған. Оны еркіндікке негізгі қауіп ретінде қарастыру идеяның бағытын керісінше көрсетеді.

D) Соттың дербестігі биліктің шоғырлануын шектейді. Сондықтан ол сұралған қауіп емес, одан қорғайтын жағдай.

E) Ашық талқылау бір органның үш функцияны толық иеленуін білдірмейді. Негізгі қауіп — бақылаусыз шоғырлану. Ишара: Қай жағдайда бір орган өз шешімін өзі еш бақылаусыз тексереді?

Ереже: Локктың еркіндік туралы ойында адамның өзгенің белгісіз әрі құбылмалы еркіне тәуелді болмауы маңызды. Жария және тұрақты ортақ ереже әрекеттің құқықтық шегін болжауға көмектеседі.

Қолдану: Сұрақтағы тәуелділікті шектейтін тетік — жеке билеушінің көңіл күйі емес, алдын ала белгілі ереже. Бұл еркіндікті кез келген заңнан босату деп түсіндіруге болмайды.

Қате нұсқалар: A) Локк сипаттаған еркіндік ортақ ережесіздікке тең емес. Мәселе басқа адамның тұрақсыз еркіне тәуелді болмауда.

B) Жеке мейірімділік тұрақты құқықтық кепіл болмайды. Билеушінің еркі өзгерсе, адам алдын ала белгілі қорғаныссыз қалуы мүмкін.

C) Жеке қалау жалпыға міндетті құқықпен тең емес. Мұндай түсінік басқа адамның еркіне тәуелділік мәселесін қайта туғызады.

D) Билеуші ережеден тыс қалса, оның ерікті талабынан қорғаныс әлсірейді. Сондықтан ортақ заңның маңызы тек азаматқа міндет жүктеумен шектелмейді. Ишара: Еркіндік үшін болжамды ереже ме, әлде бір адамның қалауына тәуелділік пе пайдалы?

Ереже: Платон мен Аристотель мемлекет, заң және әділеттің арақатынасын зерттеді. Ортақ мәселе болуы олардың барлық саяси ұсынысы бірдей болғанын білдірмейді.

Қолдану: Сұрақ екі авторға ортақ зерттеу тақырыбын сұрайды. Билеуші мен азаматтың қатынасында заңның орны осы тарихи тақырыпқа сай келеді.

Қате нұсқалар: A) Екі ойшылдың көзқарасын бір дайын әрі өзгермейтін үлгіге теңестіру дұрыс емес. Ортақ зерттеу мәселесі — құқық пен биліктің байланысы.

B) Бұл заңның дербес реттеуші рөлін елемейді. Сұрақтағы ортақ мәселе билеуші мен азаматтың құқыққа қатынасын қамтиды.

C) Қазіргі институттардың нақты үлгілері кейінгі тарихи дамуда қалыптасты. Антикалық ойларды сол рәсімдердің толық дайын жобасы деуге болмайды.

E) Ойшылдар заң мен әділеттің рөлін талқылаған. Сондықтан құқықтың ықпалын жоққа шығару олардың ортақ мәселесіне сәйкес емес. Ишара: Екі ойшыл қандай қоғамдық тәртіп мәселесін талқылады?

Ереже: 1776 жылғы Декларация отарлардың тәуелсіздігін жариялады. 1787 жылы Конституцияның мәтіні қабылданып, федералдық билік құрылымын белгіледі; оны кейінгі ратификация мен іске қосылудан ажырату керек.

Қолдану: Тарихи рет: алдымен тәуелсіздік жарияланды, кейін жаңа федералдық конституциялық құрылым әзірленді. Дұрыс жауап осы кезектілік пен қызмет айырмасын сақтайды.

Қате нұсқалар: A) Бұл құжаттардың қызметтері ауыстырылған. Тәуелсіздікті жариялау 1776 жылға, федералдық құрылым жобасы 1787 жылға қатысты.

B) Алғашқы он түзету 1791 жылы ратификацияланды. Тәуелсіздік құжаты кейін қабылданған Конституцияға түзету емес.

C) Жылдардың реті бұл пікірге қайшы. 1776 жыл 1787 жылдан бұрын болғандықтан, декларация кейін жасалды деуге болмайды.

E) Олардың датасы да, негізгі қызметі де әртүрлі. Тәуелсіздік жариялау мен билікті конституциялық ұйымдастыруды ажырату қажет. Ишара: 1776 және 1787 жылдарды мемлекет құрылуының екі кезеңіне сәйкестендір.