Деректерді графикамен көрсету және оны талдау
6-параграф · Оқулықтың 19–24-беттері · Сұрақ оқулықтың 19-бетіне негізделген
«Жаратылыстану» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Деректерді графикамен көрсету және оны талдау» тақырыбы, 6-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Диаграмма не үшін қолданылады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Шамалардың арақатынасын көрнекі көрсету үшін
Жауап нұсқалары
- A.Өлшеу құралын калибрлеу үшін
- B.Бақылау нысанын өзгерту үшін
- C.Дереккөздің авторын анықтау үшін
- D.Тәжірибедегі қауіп көзін өлшеу үшін
- E.Шамалардың арақатынасын көрнекі көрсету үшіндұрыс
Түсіндірме
Ереже: Диаграмма сандық деректерді графикалық түрде көрсетеді. Ол шамалардың мөлшерін, үлесін немесе өзгерісін көрнекі салыстыруға көмектеседі, бірақ бастапқы өлшеуді өздігінен орындамайды.
Қолдану: Кестедегі сандар диаграммада баған, сектор немесе сызық түрінде берілуі мүмкін. Дұрыс таңдалған бейне айырмашылықтарды тез байқауға мүмкіндік береді; оның мағынасы атау, бірлік және шкала арқылы түсіндіріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Аспапты тексеру, нысанды өзгерту және авторды анықтау басқа міндеттер. Диаграмма қауіп туралы деректі көрсетуі мүмкін, бірақ өздігінен қауіп көзін өлшейтін құрал немесе өлшеу әдісі болмайды.
Қайта орындауға ишара: Сандарды алуға емес, алынған сандарды көрнекі салыстыруға арналған қызметті таңда.
Дұрыс жауап: Дөңгелек диаграмма
Жауап нұсқалары
- A.Бағаналы диаграмма
- B.Сызықтық график
- C.Дөңгелек диаграммадұрыс
- D.Нүктелік диаграмма
- E.Картодиаграмма
Түсіндірме
Ереже: Дөңгелек диаграмма тұтасты секторларға бөліп көрсетеді. Әр сектордың мөлшері тиісті санаттың жалпы мөлшердегі үлесіне сәйкес болуы керек; санаттар бір тұтасты сипаттайды.
Қолдану: Шарт шеңберді және оның секторларын атайды. Сондықтан үлестерді дәл осы пішінмен бейнелейтін түрді таңдаймыз; барлық сектор бірігіп қарастырылған толық мөлшерді береді, ал жеке сектор сол тұтастың бөлігі болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Бағандар мөлшерді биіктікпен, сызық уақыттық өзгерісті нүктелер байланысымен көрсетеді. Нүктелік диаграмма шамалар байланысын, картодиаграмма аумақтағы көрсеткіштерді береді; бұлар шеңбер секторларының әдісі емес.
Қайта орындауға ишара: Шеңбердің толық аумағы тұтасты, ал бөліктері оның үлестерін білдіретінін ескер.
Дұрыс жауап: Бағаналы диаграммаға
Жауап нұсқалары
- A.Дөңгелек диаграммаға
- B.Сызықтық графикке
- C.Бағаналы диаграммағадұрыс
- D.Картограммаға
- E.Нүктелік диаграммаға
Түсіндірме
Ереже: Бағаналы диаграммада санаттардың мөлшері бағандардың биіктігімен немесе ұзындығымен көрсетіледі. Дұрыс салыстыру үшін ортақ шкала және анық белгіленген санаттар қажет болады.
Қолдану: Шартта әр санатқа жеке тік баған берілген. Оның биіктігін шкаладан оқып, басқа бағанмен салыстырамыз; бағанның түсі ғана мөлшерді анықтамайды, негізгі ақпарат оның шамалық биіктігінде жатыр.
Қате нұсқаларды ажырату: Дөңгелек диаграмма секторларды, сызықтық график байланысқан нүктелерді қолданады. Картограмма аумақты бояйды, нүктелік диаграмма жеке нүктелердің орналасуын көрсетеді; бұларда мөлшер жеке баған биіктігімен берілмейді.
Қайта орындауға ишара: Бір санатқа бір баған сәйкес келіп, мөлшері биіктікпен оқылатынын байқа.
Дұрыс жауап: Сызықтық график
Жауап нұсқалары
- A.Дөңгелек диаграмма
- B.Бағаналы диаграмма
- C.Картограмма
- D.Картодиаграмма
- E.Сызықтық графикдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Сызықтық график реттелген көрсеткіштердің өзгерісін нүктелер мен оларды жалғайтын сызық арқылы көрсетеді. Уақыттық қатарда көлденең ось уақытты, тік ось өлшенген шаманы білдіре алады.
Қолдану: Берілген бейнеде температураның әр сәттегі мәні нүктемен белгіленіп, уақыт ретімен қосылған. Осыдан көтерілу, төмендеу және шамамен тұрақты кезеңдерді көруге болады; нүктелер арасындағы нақты өлшемдер шартта бөлек берілмеген.
Қате нұсқаларды ажырату: Дөңгелек диаграмма үлестерге, бағаналы диаграмма санаттарға сүйенеді. Картограмма мен картодиаграммада кеңістіктік карта қолданылады; берілген екі осьтегі жалғанған нүктелерді осы түрлермен шатастырмаймыз.
Қайта орындауға ишара: Уақыт бойынша реттелген нүктелерді байланыстыратын бейненің атауын ойла.
Дұрыс жауап: Жел бағыттарының қайталануын
Жауап нұсқалары
- A.Жел бағыттарының қайталануындұрыс
- B.Жауын мөлшерінің тәуліктік өзгерісін
- C.Ауа қысымының биіктікпен өзгеруін
- D.Температураның жылдық өзгерісін
- E.Бұлттылықтың тәуліктік ұзақтығын
Түсіндірме
Ереже: Жел өрнегі белгілі орында және кезеңде желдің бағыттар бойынша қайталануын көрсетеді. Бағыттар солтүстіктен, батыстан немесе басқа жақтан соққан желдің жиілігін сипаттайды.
Қолдану: Диаграммадағы бағыт сызықтарының ұзындығы немесе белгіленген мәндер қай бағыттың жиі кездескенін салыстыруға мүмкіндік береді. Жел бағыты оның қай жақтан соққанымен аталады; нәтиже бақылау кезеңінің шегінде түсіндіріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Жауын, қысым, температура және бұлттылық та ауа райы көрсеткіштері. Бірақ олардың өзгерісі жел бағыттарының жиілігін тікелей бермейді; бір метеорологиялық көрсеткішті екіншісінің орнына қолдануға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Бағыттар бойынша бақылау санының немесе үлесінің салыстырылғанын ескер.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Бізді қоршаған дүниедегі себеп салдарлық байланыс
- Зерттеу жұмысын жоспарлау
- Зерттеуді қауіпсіз жүргізудің 5 қадамы
- СИ өлшем бірліктері еселі және үлестік
- Макро және микроәлем нысандарының мөлшері
- Жердің қасиеті және оның салдары
- Жер қабықтарының өзара әрекеттесуі
- Жердегі тіршіліктің пайда болуы туралы гипотезалар
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.