Зерттеу жұмысын жоспарлау

Ереже: Зерттеу мақсаты жұмыс барысында қандай сұраққа жауап ізделетінін немесе қандай білім алынатынын көрсетеді. Ол зерттеудің бағытын анықтайды. Мақсат бастапқы болжам міндетті расталады деген кепіл емес; алынған дерек күтілген жауапқа сәйкес келмеуі де мүмкін.

Қолдану: Мақсатты тану үшін күтілетін мазмұндық нәтижені іздейміз. Мысалы, өсімдіктің өсуі жарыққа қалай тәуелді екенін анықтау мақсат бола алады. Осы нәтижеге жету үшін кейін міндеттер, бақылау тәсілі, құралдар және уақыт таңдалады.

Қате нұсқаларды ажырату: Әрекет реті мен уақыт кестесі жұмысты ұйымдастыруға, құрал тізімі оны жабдықтауға қатысты. Жиналған сандар дерек болып саналады. Бұлардың әрқайсысы мақсатқа жетуге көмектеседі, бірақ зерттеудің қандай жаңа білім алуға бағытталғанын өздігінен білдірмейді. Мақсатты орындау тәсілімен немесе дайын дерекпен алмастыруға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Жұмыс не үшін жүргізілетінін және соңында қандай сұраққа жауап ізделетінін анықта.

Ереже: Зерттеу міндеттері жалпы мақсатты орындалатын нақты әрекеттерге бөледі. Әр міндет дерек жинауға, түсіндіруді тексеруге немесе негізді қорытынды жасауға көмектесуі керек. Міндеттер бір-бірімен үйлесіп, зерттеудің негізгі сұрағына жауап табуға бағытталады.

Қолдану: Өсімдіктердің өсуін салыстыру үшін жағдайларды таңдау, өлшеу жүргізу, деректерді салыстыру және айырманы түсіндіру қажет болуы мүмкін. Осы қадамдар жалпы ойды нақты жұмысқа айналдырады. Сондықтан міндеттерді анықтау мақсатқа жету жолын жоспарлауға қызмет етеді.

Қате нұсқаларды ажырату: Нәтижені зерттеуге дейін дайын деп айтуға болмайды. Құралдар жұмысқа қажет, бірақ мақсаттың өзін алмастырмайды. Тек растаушы деректерді алу қорытындыны бұрмалайды. Әрекетсіз тақырып сипаттамасы да жұмыстың қалай орындалатынын көрсетпейді. Міндет нақты орындалатын қадаммен байланысуы тиіс.

Қайта орындауға ишара: Жалпы ізделетін білімнен оны алуға қажет нақты әрекеттерге өт.

Ереже: Мақсат зерттеу нәтижесінде алынатын мазмұндық білімді көрсетеді. Міндет, әдіс және құрал сол білімге жету жолын сипаттайды. Күтілетін жауапты жұмыстың ұйымдастырылуымен немесе пайдаланылатын жабдықпен шатастырмау қажет; бұлар жоспардың әртүрлі бөліктері.

Қолдану: Оқушы ауладағы өсімдіктердің түрлік құрамын білгісі келеді. Сондықтан мақсат осы жаңа білімге қатысты анықталады. Ауланы аралау, кестеге жазу және анықтағышты пайдалану мақсатқа жетуге көмектеседі, бірақ олардың таңдалуы өсімдік түрлері туралы дайын жауап бермейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тіркеу тәсілі әдіске, кесте дерек жазуға, уақыт кестесі ұйымдастыруға, анықтағыш жұмыс құралына жатады. Оларды дұрыс таңдау маңызды болғанымен, ешқайсысы зерттелетін мәселенің күтілетін нәтижесін алмастырмайды. Сұрақ не істелетінін емес, қандай білім алынатынын ажыратуды талап етеді.

Қайта орындауға ишара: Оқушы білгісі келетін жаңа мәліметті оны алуға арналған құралдан ажырат.

Ереже: Зерттеу мақсаты таңдалған нысанға және нақты зерттелетін қасиетке сәйкес болуы керек. Қаражат пен мерзім жоспарды шектейді, бірақ зерттелетін мәселенің орнына мақсаттың ғылыми мазмұнын анықтай алмайды. Мақсат қандай жүйе және қандай қасиет туралы білім қажет екенін байланыстырады.

Қолдану: Шартта екі тоған нысан ретінде, ал су мөлдірлігі салыстырылатын қасиет ретінде берілген. Сондықтан мақсат осы қасиетті салыстыруға бағытталады. Бұдан кейін жарамды өлшеу тәсілі, құрал және деректерді ұсыну пішімі таңдалады; олар мазмұндық мақсатқа қызмет етеді.

Қате нұсқаларды ажырату: Құрал бағасы, қатысушы саны, уақыт және таныстырылым пішімі ұйымдастыруға маңызды. Бірақ бұлар судың қай қасиеті салыстырылатынын өздігінен көрсетпейді. Мақсатты рәсімдеу ыңғайлылығымен немесе жабдық құнымен алмастыру зерттеудің негізгі сұрағын көмескі етеді. Алдымен зерттелетін жүйе мен қасиетті анықтау қажет.

Қайта орындауға ишара: Алдымен қандай жүйелер мен олардың қай қасиеті салыстырылатынын бөліп көрсет.

Ереже: Жоспар мақсатты, міндеттерді, әрекет ретін, ресурстарды және мерзімді байланыстырады. Ол зерттеуді ұйымдастыруға көмектеседі, бірақ бақылау, өлшеу және нәтижені тексеру қызметін алмастырмайды. Жақсы жоспар дерекке сүйенген жұмысты қолдайды; қорытындының қандай болатынын алдын ала бекітпейді.

Қолдану: Кезеңдер алдын ала үйлестірілсе, оқушы қандай әрекетті қашан орындайтынын түсінеді. Қажетті материалды уақытында дайындап, маңызды қадамдарды өткізіп алмауға мүмкіндік алады. Шартта осы ұйымдастыру артықшылығы берілген, ал болжамның расталуы туралы дерек жоқ.

Қате нұсқаларды ажырату: Тіпті мұқият жоспар бастапқы болжамға кепіл бермейді. Деректер бәрібір тіркеліп, салыстырылып және талдануы тиіс. Тексеруден немесе жазбадан бас тарту нәтижені сенімді етпейді. Ұйымдастырылған жұмыс пен алдын ала дайын жауап екі бөлек ұғым; жоспар зерттеуді жүргізуге арналған.

Қайта орындауға ишара: Алдын ала үйлестірілген қадамдар жұмысты еш бөлігін өткізіп алмай орындауға қалай көмектесетінін ойла.