Зерттеуді қауіпсіз жүргізудің 5 қадамы
4-параграф · Оқулықтың 14–16-беттері · Сұрақ оқулықтың 15-бетіне негізделген
«Жаратылыстану» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Зерттеуді қауіпсіз жүргізудің 5 қадамы» тақырыбы, 4-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Тәжірибенің қауіпсіздігін жоспарлауда, қорғаныс шарасын таңдаудан бұрын қандай бастапқы жұмыс қажет?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
- 1
Дұрыс жауап: Қауіп көздерін анықтау
Жауап нұсқалары
- A.Тәжірибенің нәтижесін есептеу
- B.Қорытынды диаграмма құру
- C.Деректердің орташа мәнін табу
- D.Нәтижені сыныпқа таныстыру
- E.Қауіп көздерін анықтаудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қауіпсіздікті жоспарлау жұмыстағы ықтимал қауіп көздерін анықтаудан басталады. Содан кейін олардың кімге және қалай әсер етуі мүмкін екенін бағалап, сәйкес қорғаныс таңдалады.
Қолдану: Алдымен қолданылатын зат, құрал және әрекет қандай қауіп тудыруы мүмкін екенін қараймыз. Белгісіз қауіпке қорғаныс таңдау қиын; сондықтан зерттеу мазмұнына сай тәуекелдер алдын ала анықталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Нәтижені есептеу, диаграмма мен таныстырылым дерек алынғаннан кейінгі жұмыстар. Олар қауіп көздерін іздеуді алмастырмайды; қауіпсіздік тек қорытындыға емес, дайындық кезіне де қатысты болады.
Қайта орындауға ишара: Қорғаныс таңдау үшін алдымен ненің зиян келтіруі мүмкін екенін білу қажет.
Дұрыс жауап: Мүмкін салдар мен зардап шегетіндерді
Жауап нұсқалары
- A.Тек қауіп туындауының ықтималдығын, салдарын есептемей
- B.Тек салдарының ауырлығын, ықтималдығын есептемей
- C.Тек бұрын оқыс жағдай болмағанын
- D.Мүмкін салдар мен зардап шегетіндердідұрыс
- E.Тек қорғаныш құралдарының санын, жарамдылығын тексермей
Түсіндірме
Ереже: Қауіп көзін атағаннан кейін оның ықтимал салдары мен кімге әсер ететінін бағалайды. Бұл қандай қорғаныс пен бақылау қажет екенін негіздеуге көмектеседі.
Қолдану: Мысалы, құралдан жарақат қаупі болса, зерттеушіге ғана емес, жақын тұрған адамдарға да ықпал қаралады. Бағалау әсердің түрін және ықтимал ауырлығын түсінуге бағытталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Қауіпті бағалау бір ғана белгімен шектелмейді. Ықтималдығы төмен оқиғаның салдары ауыр болуы мүмкін, ал бұрын оқыс жағдайдың болмауы келесі жұмыстың қауіпсіздігін дәлелдемейді. Қорғаныш құралдарының саны олардың жарамдылығы мен нақты әсерге сәйкестігін алмастырмайды. Ықтимал әсер жолы, салдардың ауырлығы және оны шектеу мүмкіндігі бірге қарастырылады.
Қайта орындауға ишара: Қауіпті нәрсені атаумен шектелмей, оның кімге және қалай әсер ететінін ойла.
Дұрыс жауап: Қорғану жолдарын анықтау және орындау
Жауап нұсқалары
- A.Қорғаныс құралын тек нәтиже шыққан соң таңдау
- B.Қауіпті әрекетті жылдам орындаумен шектелу
- C.Басқа оқушылар қолданды деп құралды тексермеу
- D.Қорғану жолдарын анықтау және орындаудұрыс
- E.Ережені білу жеткілікті деп қорғанысты қолданбау
Түсіндірме
Ереже: Қауіпті бағалау нәтижесіне сай қорғану жолдары таңдалып, іс жүзінде орындалуы керек. Ережені білу мен оны қолдану қауіпсіздікте бірін-бірі толықтырады.
Қолдану: Қажетті жабдық, бақылау және жұмыс тәртібі тәжірибе басталғанға дейін қамтамасыз етіледі. Қорғаныс қауіптің түріне сәйкес болуы тиіс; кез келген бір затты тағу барлық қауіпті автоматты жоймайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылдам орындау қауіптің жойылғанын білдірмейді. Басқалардың бұрын қолдануы құралдың қазіргі жарамдылығын дәлелдемейді; шараны кейінге қалдыру немесе орындамау адамдарды қорғаныссыз қалдыруы мүмкін.
Қайта орындауға ишара: Қауіпке сәйкес таңдалған шараның дайын әрі нақты қолданылатынын тексер.
Дұрыс жауап: Қауіп төнген кездегі іс-әрекетті жоспарлауға
Жауап нұсқалары
- A.Нәтиженің орташа мәнін есептеуге
- B.Бақылау кестесін безендіруге
- C.Зерттеу нысанының түрін анықтауға
- D.Құралдың өлшеу шегін белгілеуге
- E.Қауіп төнген кездегі іс-әрекетті жоспарлауғадұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қауіпсіздік жоспарында алдын алу шараларымен бірге оқыс жағдайдағы әрекет те қарастырылады. Көмек сұрау жолын білу қажет сәтте уақыт жоғалтуды азайтады.
Қолдану: Берілген әрекет тәжірибенің нәтижесін емес, қауіп туғанда кімге хабарлау және жұмысты қалай тоқтату керектігін анықтайды. Оқушы мұғалімнің нұсқауын орындап, өз мүмкіндігінен тыс қауіпті әрекет жасамауы керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Орташа мән, кесте, нысанды жіктеу және аспап шегі зерттеудің өзге міндеттері. Олар төтенше жағдайда көмек ұйымдастыру тәртібін бермейді; тек техникалық дайындықпен шектелу жеткіліксіз болады.
Қайта орындауға ишара: Мұнда қалыпты өлшеу емес, оқыс жағдайға дайындалу көзделгенін ескер.
Дұрыс жауап: Барлық шара орындалғанын тексеріп, бастау туралы шешім қабылдау
Жауап нұсқалары
- A.Тек уақыт аз қалғанына қарап бастау
- B.Барлық шара орындалғанын тексеріп, бастау туралы шешім қабылдаудұрыс
- C.Тек нәтижесі қызық болғандықтан бастау
- D.Бір қорғаныс құралы бар болса, қалғанын тексермеу
- E.Басқа топ бастағандықтан бірден қосылу
Түсіндірме
Ереже: Зерттеуді бастау шешімі қажетті қауіпсіздік шараларының орындалуына негізделеді. Оқушы жұмысты мұғалімнің рұқсатымен және тиісті бақылаумен жүргізеді; күмәнді жағдай ескерусіз қалмайды.
Қолдану: Қауіптер бағаланып, қорғаныс, жарамды құрал және көмек тәртібі дайын болғанын тексереді. Қажетті шарт орындалмаса, алдымен ол түзетіледі; уақыт үнемдеу үшін тексеруді өткізіп жіберуге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Қызығушылық, асығу және басқа топтың әрекеті қауіпсіздік дәлелі емес. Бір жабдықтың бар болуы барлық талап орындалғанын білдірмейді; бастау шешімі жағдайдың толық бағасына сүйенуі керек.
Қайта орындауға ишара: Жұмысты бастауға уақыт емес, қажетті қорғаныс шарттарының орындалуы негіз болатынын ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.