Ustazdyq
Алғашқы 5 сұрақ тегінЖаратылыстану · 6-сынып · 15 сұрақ

Адамның тыныс алуы

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

38-параграф · Оқулықтың 133–135-беттері · Сұрақ оқулықтың 133-бетіне негізделген

«Жаратылыстану» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Адамның тыныс алуы» тақырыбы, 38-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Адамның өкпесінде сыртқы ауа мен қан арасында жүретін негізгі алмасу қандай?»

Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.

  1. Дұрыс жауап: Газ алмасу

    Жауап нұсқалары

    1. A.Газ алмасудұрыс
    2. B.Тағамның механикалық ұсақталуы
    3. C.Қан жасушаларының түзілуі
    4. D.Сүйектің минералдануы
    5. E.Зәрдің жиналуы

    Түсіндірме

    Ереже: Өкпедегі жұқа бет арқылы оттек ауадан қанға, ал көмірқышқыл газы қаннан ауаға өтеді. Бұл сыртқы тыныс алудың негізгі бөліктерінің бірі болып табылады.

    Қолдану: Сұрақ ауа мен қан түйісетін қызметке бағытталған. Оттекті қабылдау және көмірқышқыл газын шығару газдардың алмасуына жатады; тағамды ұсақтау немесе зәр жинау бұл жерде жүрмейді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Тыныс алуды тек ауаның қозғалуымен шектеуге болмайды: өкпеге ауа жеткізілгеннен кейін газдар қанмен алмасады. Сонымен бірге өкпедегі газдардың алмасуын жасушада энергия босайтын барлық химиялық реакциямен бірдей үдеріс деп атау да дәл емес.

    Қайта орындауға ишара: Екі орта арасында ауысатын заттардың қандай күйде екенін және олардың атауын анықта.

  2. Дұрыс жауап: Оттек

    Жауап нұсқалары

    1. A.Азот
    2. B.Оттекдұрыс
    3. C.Аргон
    4. D.Гелий
    5. E.Көмірқышқыл газы

    Түсіндірме

    Ереже: Аэробты жасушалық тыныс алуда органикалық заттардан энергия босауына оттек қатысады. Ол тыныс жолдары, өкпе және қан арқылы дене жасушаларына жеткізіледі.

    Қолдану: Берілген үдеріс аэробты деп нақты көрсетілген. Сондықтан ауада ең көп кездесетін газды емес, жасушалық энергия алмасуына осы жағдайда қажетті газды таңдау керек.

    Қате нұсқаларды ажырату: Азоттың ауада басым болуы оның адам тыныс алуындағы осы қызметті атқаратынын білдірмейді. Аргон мен гелий оттектің орнын баспайды. Көмірқышқыл газы адам жасушаларында көбіне алмасу өнімі ретінде түзіледі. Ауаның барлық газын бірдей пайдаланамыз деу қате.

    Қайта орындауға ишара: Газдың ауадағы мөлшеріне емес, аэробты үдерістегі қызметіне сүйен.

  3. Дұрыс жауап: Көмірқышқыл газы

    Жауап нұсқалары

    1. A.Оттек
    2. B.Азот
    3. C.Көмірқышқыл газыдұрыс
    4. D.Аргон
    5. E.Неон

    Түсіндірме

    Ереже: Жасушаларда зат алмасу нәтижесінде түзілген көмірқышқыл газы қан арқылы өкпеге жеткізіледі. Өкпеден ауаға өткен газ тыныс шығарумен сыртқа шығады.

    Қолдану: Сондықтан шығарылған ауаның құрамында осы газдың үлесі сырттан жұтылған ауаға қарағанда жоғары болады. Бұл қорытынды барлық газдың үлесі бірдей өседі дегенді білдірмейді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Оттектің бір бөлігі ағзада пайдаланылғандықтан, оның үлесі әдетте азаяды. Азот, аргон және неон адам жасушаларындағы қалыпты тыныс алудың негізгі газ тәрізді өнімдері емес. Шығарылған ауаны түгел бір газдан тұрады деп қабылдау да дұрыс болмайды.

    Қайта орындауға ишара: Жасушада түзілген өнімнің қанмен қайда жеткізілетінін және сыртқа қандай жолмен шығатынын ойла.

  4. Дұрыс жауап: Жұтылған ауадан аз, бірақ нөл емес

    Жауап нұсқалары

    1. A.Толық жойылып, мүлде қалмайды
    2. B.Барлық ауаның дәл жартысын құрайды
    3. C.Әр тыныста міндетті түрде екі есе артады
    4. D.Жұтылған ауадан аз, бірақ нөл емесдұрыс
    5. E.Шығарылған ауа түгел осы газдан тұрады

    Түсіндірме

    Ереже: Өкпеге кірген ауадағы оттектің бір бөлігі қанға өтеді. Барлық оттек бір тыныста түгел сіңбейтіндіктен, шығарылған ауада да оның белгілі бір мөлшері сақталады.

    Қолдану: Сұрақ нақты пайызды емес, кірген және шыққан ауа арасындағы жалпы айырмашылықты сұрайды. Қалыпты газ алмасуда оттек үлесінің азаюы оның нөлге тең болуын білдірмейді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Ағза оттекті пайдаланады дегеннен шығарылатын ауада ол мүлде жоқ деп қорытындылау қате. Қос еселену немесе ауаның жартысын құрау үшін шартта дерек берілмеген. Нақты көрсеткіш тыныс тереңдігі мен басқа жағдайларға байланысты өзгеруі мүмкін.

    Қайта орындауға ишара: Заттың бір бөлігінің сіңуі мен оның толық жоғалып кетуін ажырат.

  5. Дұрыс жауап: Артады

    Жауап нұсқалары

    1. A.Өзгеріссіз қалады
    2. B.Азаяды
    3. C.Толық нөлге түседі
    4. D.Тек бөлме қысымына тәуелді болады
    5. E.Артадыдұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Тыныс жолдарының беті ылғалды болады. Ол арқылы өткен ауа жылып, ылғалданады, сондықтан бастапқысы құрғақтау болған жағдайда шыққан ауада су буы көбірек болады.

    Қолдану: Шарттағы кіретін ауаның құрғақтау екені салыстыру үшін маңызды. Су буының артуы ауаның бүкіл құрамы суға айналды дегенді білдірмейді; басқа газдар да сақталады.

    Қате нұсқаларды ажырату: Жылы әрі ылғалды тыныс жолдары құрғақтау ауаны ылғалдандырады. Сондықтан су буы міндетті түрде азаяды немесе нөл болады деу сәйкес емес. Мөлшерге температура мен бастапқы ылғал әсер етеді, оны тек қысыммен түсіндіруге болмайды. Бұл сұрақ берілген құрғақтау ауаға қатысты жалпы өзгерісті сұрайды; барлық жағдайда дәл бір пайыздық өсім талап етілмейді.

    Қайта орындауға ишара: Кіретін ауа мен тыныс жолдарының ылғалдылығын салыстыр, содан кейін бу күйін тамшы күйінен ажырат.

Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ

Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.

Жинақты сатып алу · 200 ₸Бүкіл кітап — 2000 ₸ (60 × 200 ₸ орнына)

Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.

Кітаптың басқа тақырыптары

Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.