Ағзалардың тіршілігіндегі бөліп шығаратын өнімдер

Ереже: Жасушалардағы алмасу кезінде пайдаланылатын заттармен қатар сыртқа шығарылуы қажет өнімдер де түзіледі. Оларды тиісті мүшелер арқылы әкету ішкі ортаның қалыпты жағдайын сақтауға көмектеседі.

Қолдану: Көмірқышқыл газы өкпе арқылы, ал бірқатар еріген өнімдер бүйрек арқылы шығарылады. Сондықтан қажетсіз соңғы өнімдер денеде шексіз сақталуы тиіс деген тұжырым дұрыс емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Барлық өнім міндетті түрде жаңа жасушаға айналмайды және алмасу тек асқазанда жүрмейді. Қан кейбір өнімдерді түзілген жасушалардан шығаратын мүшелерге жеткізеді. Өнімдерді шығару жолы олардың қасиеттеріне байланысты, сондықтан бәріне бір мүше немесе бір механизм беру де қате.

Қайта орындауға ишара: Заттың жасушада түзілу орны мен ағзадан шығатын орнын бөлек анықта.

Ереже: Ағза ішкі ортасының құрамы белгілі шектерде реттеледі. Кейбір алмасу өнімдері шамадан тыс жиналса, жасушалардың қалыпты жұмысына кедергі келтіруі мүмкін.

Қолдану: Сұрақ өнімдердің неліктен шығарылатынын сұрайды. Оларды әкету қажетті заттардың жеткізілуімен қатар жүреді және ағзаның тұрақты жұмыс істеуіне қатысады, барлық алмасуды тоқтатпайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Бөліп шығаруды қоректенудің немесе тыныс алудың толық тоқтауы деп түсіндіру қате. Ағза қажет заттарды қабылдауды жалғастырады, ал шығару артық немесе қажетсіз құрамбөліктерге қатысты реттеледі. Барлық зат зиянды немесе барлығы бірдей мөлшерде шығарылуы тиіс деген қорытынды жасауға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Зат алмасу жалғасып жатқанда оның кейбір өнімдерін неге тұрақты түрде әкету қажет екенін ойла.

Ереже: Көмірқышқыл газы жасушалардағы қалыпты зат алмасудың өнімдерінің бірі. Ол қан арқылы өкпеге жеткізіліп, газ алмасудан кейін тыныс шығарған ауамен сыртқа шығады.

Қолдану: Шартта газдың әрі жасушада түзілуі, әрі өкпемен шығарылуы берілген. Осы екі белгі көмірқышқыл газына сәйкес келеді; жай ғана ауада кездесетін кез келген газды таңдау жеткіліксіз.

Қате нұсқаларды ажырату: Оттек қалыпты аэробты тыныс алуда негізінен пайдаланылады. Азот, аргон және гелий адам жасушаларының осы үдерістегі негізгі газ тәрізді өнімдері емес. Шығарылатын ауада олардың болуы ағза оларды міндетті түрде жаңадан түзді дегенді білдірмейді.

Қайта орындауға ишара: Газдың сыртқы ауада бар-жоғын ғана емес, адамның жасушаларында қандай үдерістен пайда болатынын тексер.

Ереже: Тер бездері бөлетін сұйықтықтың басым бөлігін су құрайды, оның ішінде еріген тұздар және аз мөлшердегі басқа заттар болады. Тердің булануы денені салқындатуға қатысады.

Қолдану: Сұрақ негізгі құрамды сұрайды, сондықтан сұйық су мен еріген құрамбөліктері бар жауап таңдалады. Бұл барлық артық өнім тек термен шығарылады деген мағынаны білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тердің басым бөлігі су, онда тұздар және аз мөлшерде басқа құрамбөліктер болады. Оны негізінен май, нәруыз, крахмал немесе витамин деп сипаттау құрам үлестерін шатастырады. Тердің булануы денеден жылу әкетуге көмектеседі. Тер бөлінуін ағзаның барлық қажетсіз заттан толық тазаруы немесе негізгі бүйрек қызметін алмастыруы деп түсіндіру дұрыс емес; қызметтер бөлек бағаланады.

Қайта орындауға ишара: Тердің сұйық күйін және терлегенде байқалатын тұз қалдығын бірге ескер.

Ереже: Дене жүктемесінде бұлшықеттер жұмыс істеп, жылу түзілуі артады. Қоршаған ортаның жоғары температурасы да жылуды сыртқа беруді қиындатуы мүмкін, ал тердің булануы салқындауға көмектеседі.

Қолдану: Шарттағы адам әрі жүгіріп, әрі ыстық ортада тұр. Осы жағдайлар дене температурасын реттеуге сұранысты арттырады, сондықтан тер бөлінуінің жиі артуы түсінікті болады.

Қате нұсқаларды ажырату: Белсенді бұлшықет жұмысы жылу бөлуді арттыра алады. Тердің булануы денеден жылу әкетеді, оны тек қыздыру үдерісі деп түсіндіру қате. Тер бөлу тек суыққа ғана тән емес және ыстықта міндетті тоқтамайды. Нақты мөлшерге жүктеме, орта және адам ерекшеліктері әсер етеді. Берілген салыстыруда негізгі себеп — жылуды реттеу қажеттілігінің артуы.

Қайта орындауға ишара: Бұлшықет жұмысында пайда болатын жылуды және оны денеден әкететін булану үдерісін байланыстыр.