Ауа райы және климат
34-параграф · Оқулықтың 114–116-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ауа райы және климат» тақырыбы, 34-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Бүгін түсте қалада +18 °C, бұлтты және батыстан жел соқты. Бұл мәлімет нені сипаттайды?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ауа райы
Жауап нұсқалары
- A.Климат
- B.Жер бедері
- C.Ауа райыдұрыс
- D.Топырақ құрамы
- E.Өсімдік жамылғысы
Түсіндірме
Ереже: Ауа райы — белгілі жер мен уақыттағы атмосфераның жағдайы. Ол температура, жел, бұлттылық, жауын-шашын және басқа көрсеткіштермен сипатталады.
Қолдану: Бүгінгі таңдағы өлшеулер мен бір күндік болжам қысқа мерзімді жағдайды көрсетеді. Оларды аумақтың көпжылдық әдеттегі ерекшеліктерімен теңестіруге болмайды. Бір суық күн өңірдің ұзақ мерзімді сипаттамасын өзі өзгертіп жібермейді. Сұрақтағы уақыт аралығы мен көрсеткіштердің атмосфераға қатысты болуы дұрыс ұғымды таңдауға көмектеседі.
Қате нұсқаларды ажырату: Климат көпжылдық сипатқа, жер бедері бет пішініне, топырақ құрамы жер қабатына, өсімдік жамылғысы тірі ағзаларға қатысты. Белгілі сәттегі атмосфера жағдайын осы ұғымдардың орнына қолданба.
Қайта орындауға ишара: Сипаттама бір күн не нақты сағатқа қатысты екенін ескер.
Дұрыс жауап: Ауа райы
Жауап нұсқалары
- A.Жер бедері
- B.Топырақ құрамы
- C.Өсімдік жамылғысы
- D.Климат
- E.Ауа райыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ауа райы — белгілі жер мен уақыттағы атмосфераның жағдайы. Ол температура, жел, бұлттылық, жауын-шашын және басқа көрсеткіштермен сипатталады.
Қолдану: Бүгінгі таңдағы өлшеулер мен бір күндік болжам қысқа мерзімді жағдайды көрсетеді. Оларды аумақтың көпжылдық әдеттегі ерекшеліктерімен теңестіруге болмайды. Бір суық күн өңірдің ұзақ мерзімді сипаттамасын өзі өзгертіп жібермейді. Сұрақтағы уақыт аралығы мен көрсеткіштердің атмосфераға қатысты болуы дұрыс ұғымды таңдауға көмектеседі.
Қате нұсқаларды ажырату: Климат көпжылдық сипатқа, жер бедері бет пішініне, топырақ құрамы жер қабатына, өсімдік жамылғысы тірі ағзаларға қатысты. Белгілі сәттегі атмосфера жағдайын осы ұғымдардың орнына қолданба.
Қайта орындауға ишара: Сипаттама бір күн не нақты сағатқа қатысты екенін ескер.
Дұрыс жауап: Ауа райы
Жауап нұсқалары
- A.Топырақ құрамы
- B.Өсімдік жамылғысы
- C.Ауа райыдұрыс
- D.Климат
- E.Жер бедері
Түсіндірме
Ереже: Ауа райы — белгілі жер мен уақыттағы атмосфераның жағдайы. Ол температура, жел, бұлттылық, жауын-шашын және басқа көрсеткіштермен сипатталады.
Қолдану: Бүгінгі таңдағы өлшеулер мен бір күндік болжам қысқа мерзімді жағдайды көрсетеді. Оларды аумақтың көпжылдық әдеттегі ерекшеліктерімен теңестіруге болмайды. Бір суық күн өңірдің ұзақ мерзімді сипаттамасын өзі өзгертіп жібермейді. Сұрақтағы уақыт аралығы мен көрсеткіштердің атмосфераға қатысты болуы дұрыс ұғымды таңдауға көмектеседі.
Қате нұсқаларды ажырату: Климат көпжылдық сипатқа, жер бедері бет пішініне, топырақ құрамы жер қабатына, өсімдік жамылғысы тірі ағзаларға қатысты. Белгілі сәттегі атмосфера жағдайын осы ұғымдардың орнына қолданба.
Қайта орындауға ишара: Сипаттама бір күн не нақты сағатқа қатысты екенін ескер.
Дұрыс жауап: Климат
Жауап нұсқалары
- A.Ауа райы
- B.Жер бедері
- C.Топырақ құрамы
- D.Климатдұрыс
- E.Өсімдік жамылғысы
Түсіндірме
Ереже: Климат — аумақтағы ауа райының көпжылдық статистикалық сипаттамасы. Орташа мәндермен бірге өзгергіштік пен әдеттегі маусымдық ерекшеліктер де ескеріледі.
Қолдану: Өңірдің жазы көбіне құрғақ немесе қысы ұзақ болуын көптеген жылдардағы бақылаулар арқылы сипаттаймыз. Стандартты климаттық нормалар үшін әдетте отыз жылдық кезең пайдаланылады. Бұл климат ешқашан өзгермейді дегенді білдірмейді: ұзақ мерзімді өзгерістер болуы мүмкін. Бір күнгі құбылыс пен көпжылдық заңдылықты ажырату қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Ауа райы белгілі сәтке қатысты. Жер бедері, топырақ құрамы және өсімдік жамылғысы аумақтың басқа қасиеттері. Атмосфераның көпжылдық режимін осы нысандардың атауларымен немесе бір күндік жағдаймен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Көптеген жылдардағы бақылаудың жинақталған сипаттамасын ізде.
- 5
Дұрыс жауап: Климат
Жауап нұсқалары
- A.Климатдұрыс
- B.Жер бедері
- C.Топырақ құрамы
- D.Өсімдік жамылғысы
- E.Ауа райы
Түсіндірме
Ереже: Климат — аумақтағы ауа райының көпжылдық статистикалық сипаттамасы. Орташа мәндермен бірге өзгергіштік пен әдеттегі маусымдық ерекшеліктер де ескеріледі.
Қолдану: Өңірдің жазы көбіне құрғақ немесе қысы ұзақ болуын көптеген жылдардағы бақылаулар арқылы сипаттаймыз. Стандартты климаттық нормалар үшін әдетте отыз жылдық кезең пайдаланылады. Бұл климат ешқашан өзгермейді дегенді білдірмейді: ұзақ мерзімді өзгерістер болуы мүмкін. Бір күнгі құбылыс пен көпжылдық заңдылықты ажырату қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Ауа райы белгілі сәтке қатысты. Жер бедері, топырақ құрамы және өсімдік жамылғысы аумақтың басқа қасиеттері. Атмосфераның көпжылдық режимін осы нысандардың атауларымен немесе бір күндік жағдаймен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Көптеген жылдардағы бақылаудың жинақталған сипаттамасын ізде.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.