Өсімдік тіршілігіндегі фотосинтездің рөлі
38-параграф · Оқулықтың 128–132-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Өсімдік тіршілігіндегі фотосинтездің рөлі» тақырыбы, 38-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Жасыл жапырақта жарықты сіңіруге қатысатын негізгі жасыл пигмент қалай аталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Хлорофилл
Жауап нұсқалары
- A.Каротин
- B.Гемоглобин
- C.Крахмал
- D.Хлорофиллдұрыс
- E.Целлюлоза
Түсіндірме
Ереже: Хлорофилл — фотосинтез кезінде жарықты сіңіруге қатысатын жасыл пигмент. Ол жасыл өсімдіктердің хлоропласттарында орналасады; пигмент пен органелла бір ұғым емес.
Қолдану: Жапырақтың жасыл түсі жарықтың әртүрлі бөліктерін әркелкі сіңіру және қайтарумен байланысты. Сұрақ түс беретін молекулалық затты сұрайды, бүкіл жасушаны не хлоропластты емес. Бұл пигмент жарық энергиясын пайдалану үдерісіне қатысады. Өсімдіктің барлық жасушасында міндетті түрде жасыл пигмент болады деп тұжырымдамаймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Каротин басқа түсті пигмент, гемоглобин жануарларда газ тасымалдауға қатысады, крахмал қорлық көмірсу, целлюлоза құрылымдық көмірсу. Бұлар жапырақтағы негізгі жасыл пигменттің орнына жүрмейді. Пигментті қор затымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Жапырақтағы жарықты сіңіруге қатысатын жасыл пигментті ойла.
Дұрыс жауап: Хлорофилл
Жауап нұсқалары
- A.Гемоглобин
- B.Крахмал
- C.Целлюлоза
- D.Каротин
- E.Хлорофиллдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Хлорофилл — фотосинтез кезінде жарықты сіңіруге қатысатын жасыл пигмент. Ол жасыл өсімдіктердің хлоропласттарында орналасады; пигмент пен органелла бір ұғым емес.
Қолдану: Жапырақтың жасыл түсі жарықтың әртүрлі бөліктерін әркелкі сіңіру және қайтарумен байланысты. Сұрақ түс беретін молекулалық затты сұрайды, бүкіл жасушаны не хлоропластты емес. Бұл пигмент жарық энергиясын пайдалану үдерісіне қатысады. Өсімдіктің барлық жасушасында міндетті түрде жасыл пигмент болады деп тұжырымдамаймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Каротин басқа түсті пигмент, гемоглобин жануарларда газ тасымалдауға қатысады, крахмал қорлық көмірсу, целлюлоза құрылымдық көмірсу. Бұлар жапырақтағы негізгі жасыл пигменттің орнына жүрмейді. Пигментті қор затымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Жапырақтағы жарықты сіңіруге қатысатын жасыл пигментті ойла.
Дұрыс жауап: Хлорофилл
Жауап нұсқалары
- A.Крахмал
- B.Целлюлоза
- C.Хлорофиллдұрыс
- D.Каротин
- E.Гемоглобин
Түсіндірме
Ереже: Хлорофилл — фотосинтез кезінде жарықты сіңіруге қатысатын жасыл пигмент. Ол жасыл өсімдіктердің хлоропласттарында орналасады; пигмент пен органелла бір ұғым емес.
Қолдану: Жапырақтың жасыл түсі жарықтың әртүрлі бөліктерін әркелкі сіңіру және қайтарумен байланысты. Сұрақ түс беретін молекулалық затты сұрайды, бүкіл жасушаны не хлоропластты емес. Бұл пигмент жарық энергиясын пайдалану үдерісіне қатысады. Өсімдіктің барлық жасушасында міндетті түрде жасыл пигмент болады деп тұжырымдамаймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Каротин басқа түсті пигмент, гемоглобин жануарларда газ тасымалдауға қатысады, крахмал қорлық көмірсу, целлюлоза құрылымдық көмірсу. Бұлар жапырақтағы негізгі жасыл пигменттің орнына жүрмейді. Пигментті қор затымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Жапырақтағы жарықты сіңіруге қатысатын жасыл пигментті ойла.
Дұрыс жауап: Көмірқышқыл газы
Жауап нұсқалары
- A.Оттек
- B.Көмірқышқыл газыдұрыс
- C.Азот
- D.Сутек
- E.Гелий
Түсіндірме
Ереже: Көмірқышқыл газы фотосинтез кезінде органикалық молекулалардың көміртек көзі болады. Жасыл өсімдік бұл газды қоршаған ауадан сіңіре алады.
Қолдану: Жарық қатысында өсімдік осы газдың көміртегін пайдаланып көмірсулар түзуге қатысады. Оны бөлінетін оттекпен теңестіруге болмайды. Өсімдіктің тыныс алуы да қатар жүреді, сондықтан барлық газ алмасуын тек бір үдеріске тіреу дұрыс емес. Сұрақ фотосинтездегі бастапқы көміртек көзін арнайы анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Оттек фотосинтезде бөлінетін өнімге жатады. Азот, сутек және гелий осы үдерістің ауадағы негізгі көміртек көзі емес. Газдың сіңірілуін өнімнің бөлінуімен, сондай-ақ өсімдіктің тыныс алуымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Органикалық молекулаға көміртек беретін ауа газын ізде.
Дұрыс жауап: Көмірқышқыл газы
Жауап нұсқалары
- A.Азот
- B.Сутек
- C.Көмірқышқыл газыдұрыс
- D.Гелий
- E.Оттек
Түсіндірме
Ереже: Көмірқышқыл газы фотосинтез кезінде органикалық молекулалардың көміртек көзі болады. Жасыл өсімдік бұл газды қоршаған ауадан сіңіре алады.
Қолдану: Жарық қатысында өсімдік осы газдың көміртегін пайдаланып көмірсулар түзуге қатысады. Оны бөлінетін оттекпен теңестіруге болмайды. Өсімдіктің тыныс алуы да қатар жүреді, сондықтан барлық газ алмасуын тек бір үдеріске тіреу дұрыс емес. Сұрақ фотосинтездегі бастапқы көміртек көзін арнайы анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Оттек фотосинтезде бөлінетін өнімге жатады. Азот, сутек және гелий осы үдерістің ауадағы негізгі көміртек көзі емес. Газдың сіңірілуін өнімнің бөлінуімен, сондай-ақ өсімдіктің тыныс алуымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Органикалық молекулаға көміртек беретін ауа газын ізде.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.