Табиғаттағы күштер
30-параграф · Оқулықтың 101–104-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Табиғаттағы күштер» тақырыбы, 30-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Жер бетіне жақын жерде қолынан босатылған алмаға Жер тарапынан төмен қарай қандай күш әсер етеді?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ауырлық күші
Жауап нұсқалары
- A.Үйкеліс күші
- B.Ауырлық күшідұрыс
- C.Серпімділік күші
- D.Магниттік күш
- E.Электрлік күш
Түсіндірме
Ереже: Ауырлық күші — Жердің денені өзіне тарту күші. Күш денелердің өзара әсерін сипаттайды және энергиямен бір ұғым емес.
Қолдану: Жер бетіне жақын жерде тіреуден босатылған денеге төмен бағытталған тартылыс әсер етеді. Бұл әсер дене әлі жермен жанаспай тұрған кезде де бар. Дене салмағы тірекке не аспаға түсіретін әсерімен байланысты, сондықтан бос құлау кезіндегі салмақ пен Жердің тартуын автоматты түрде теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Үйкеліс жанасқан беттердегі салыстырмалы қозғалысқа, серпімділік деформацияға, магниттік және электрлік күштер тиісті өзара әсерлерге байланысты. Қарапайым жағдайда босатылған алмаға Жер тарапынан әсер ететін тартылысты солармен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Жердің денеге жанаспай-ақ төмен бағытта әсер ететінін ескер.
- 2
Дұрыс жауап: Ауырлық күші
Жауап нұсқалары
- A.Серпімділік күші
- B.Ауырлық күшідұрыс
- C.Магниттік күш
- D.Электрлік күш
- E.Үйкеліс күші
Түсіндірме
Ереже: Ауырлық күші — Жердің денені өзіне тарту күші. Күш денелердің өзара әсерін сипаттайды және энергиямен бір ұғым емес.
Қолдану: Жер бетіне жақын жерде тіреуден босатылған денеге төмен бағытталған тартылыс әсер етеді. Бұл әсер дене әлі жермен жанаспай тұрған кезде де бар. Дене салмағы тірекке не аспаға түсіретін әсерімен байланысты, сондықтан бос құлау кезіндегі салмақ пен Жердің тартуын автоматты түрде теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Үйкеліс жанасқан беттердегі салыстырмалы қозғалысқа, серпімділік деформацияға, магниттік және электрлік күштер тиісті өзара әсерлерге байланысты. Қарапайым жағдайда босатылған алмаға Жер тарапынан әсер ететін тартылысты солармен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Жердің денеге жанаспай-ақ төмен бағытта әсер ететінін ескер.
Дұрыс жауап: Ауырлық күші
Жауап нұсқалары
- A.Магниттік күш
- B.Электрлік күш
- C.Ауырлық күшідұрыс
- D.Үйкеліс күші
- E.Серпімділік күші
Түсіндірме
Ереже: Ауырлық күші — Жердің денені өзіне тарту күші. Күш денелердің өзара әсерін сипаттайды және энергиямен бір ұғым емес.
Қолдану: Жер бетіне жақын жерде тіреуден босатылған денеге төмен бағытталған тартылыс әсер етеді. Бұл әсер дене әлі жермен жанаспай тұрған кезде де бар. Дене салмағы тірекке не аспаға түсіретін әсерімен байланысты, сондықтан бос құлау кезіндегі салмақ пен Жердің тартуын автоматты түрде теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Үйкеліс жанасқан беттердегі салыстырмалы қозғалысқа, серпімділік деформацияға, магниттік және электрлік күштер тиісті өзара әсерлерге байланысты. Қарапайым жағдайда босатылған алмаға Жер тарапынан әсер ететін тартылысты солармен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Жердің денеге жанаспай-ақ төмен бағытта әсер ететінін ескер.
Дұрыс жауап: Үйкеліс күші
Жауап нұсқалары
- A.Үйкеліс күшідұрыс
- B.Ауырлық күші
- C.Тіректің реакция күші
- D.Магниттік күш
- E.Электрлік күш
Түсіндірме
Ереже: Сырғанау үйкелісі жанасқан беттердің бір-біріне қатысты қозғалысына қарсы бағытталады. Ол қозғалыс энергиясының ішкі энергияға айналуына қатысады.
Қолдану: Үстел бойымен сырғанап келе жатқан кітапты әрі қарай итермегенде оның жылдамдығы кемиді. Ауа кедергісі еленбейді және үстел көлденең деп берілгендіктен, баяулауды жанасқан беттердің әсерімен байланыстырамыз. Ауырлық пен тіректің реакциясы тік бағытта әсер етіп, көлденең баяулауды өздері түсіндірмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Ауырлық төмен, тіректің реакциясы үстелге перпендикуляр бағытталған. Магниттік және электрлік күштерге шартта негіз берілмеген. Кітаптың көлденең сырғанауын баяулататын жанасу әсерін осы өзге күштермен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Кітап пен үстел беттері арасындағы қозғалысқа қарсы әсерді ойла.
Дұрыс жауап: Үйкеліс күші
Жауап нұсқалары
- A.Тіректің реакция күші
- B.Магниттік күш
- C.Электрлік күш
- D.Үйкеліс күшідұрыс
- E.Ауырлық күші
Түсіндірме
Ереже: Сырғанау үйкелісі жанасқан беттердің бір-біріне қатысты қозғалысына қарсы бағытталады. Ол қозғалыс энергиясының ішкі энергияға айналуына қатысады.
Қолдану: Үстел бойымен сырғанап келе жатқан кітапты әрі қарай итермегенде оның жылдамдығы кемиді. Ауа кедергісі еленбейді және үстел көлденең деп берілгендіктен, баяулауды жанасқан беттердің әсерімен байланыстырамыз. Ауырлық пен тіректің реакциясы тік бағытта әсер етіп, көлденең баяулауды өздері түсіндірмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Ауырлық төмен, тіректің реакциясы үстелге перпендикуляр бағытталған. Магниттік және электрлік күштерге шартта негіз берілмеген. Кітаптың көлденең сырғанауын баяулататын жанасу әсерін осы өзге күштермен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Кітап пен үстел беттері арасындағы қозғалысқа қарсы әсерді ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.