Аралас сандарды қосу және азайту
3.9-параграф · Оқулықтың 183–189-беттері
«Математика, Книга 1» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Аралас сандарды қосу және азайту» тақырыбы, 3.9-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «2 бүтін 1/3 + 2 бүтін 1/6 өрнегінің мәні қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: 9/2
Жауап нұсқалары
- A.1/6
- B.4
- C.0
- D.9/2дұрыс
- E.11/2
Түсіндірме
Ереже: Аралас сандарды қосқанда бүтін және бөлшек бөліктерді бөлек қосуға немесе бұрыс бөлшектерге айналдыруға болады.
Қолдану: Аралас сандарды алдымен бұрыс бөлшек түріне айналдырамыз. Есептеу: 1:3=1/3; 6/3+1/3=7/3=7/3; 1:6=1/6; 12/6+1/6=13/6=13/6; 14/6+13/6=27/6=9/2. Нәтиже: 9/2.
Қате нұсқаларды ажырату: Бөлшектер бөлімдерін қосу тең үлестерге көшу ережесін бұзады.
Қайта орындауға ишара: Бөлшек бөліктерді ортақ бөлімге келтір.
Дұрыс жауап: 9/2
Жауап нұсқалары
- A.9/2дұрыс
- B.7
- C.6
- D.4
- E.11/2
Түсіндірме
Ереже: Аралас сандарды азайтқанда бүтін бөліктер мен бірдей бөлімге келтірілген бөлшек бөліктер азайтылады.
Қолдану: Аралас сандарды алдымен бұрыс бөлшек түріне айналдырамыз. Есептеу: 3:4=3/4; 20/4+3/4=23/4=23/4; 1:4=1/4; 4/4+1/4=5/4=5/4; 23/4−5/4=18/4=9/2. Нәтиже: 9/2.
Қате нұсқаларды ажырату: Минус таңбасын тек бүтін бөлікке қолдану бөлшек бөлікті артық қосады.
Қайта орындауға ишара: Екі бөліктің де азайтылатынын белгіле.
Дұрыс жауап: 13/5
Жауап нұсқалары
- A.29/5
- B.5
- C.13/5дұрыс
- D.3
- E.18/5
Түсіндірме
Ереже: Аралас сандарды азайтқанда азайғыштың бөлшек бөлігі жеткіліксіз болса, бір бүтін сол бөлімнің үлестеріне айналдырылады.
Қолдану: Аралас сандарды алдымен бұрыс бөлшек түріне айналдырамыз. Есептеу: 1:5=1/5; 20/5+1/5=21/5=21/5; 3:5=3/5; 5/5+3/5=8/5=8/5; 21/5−8/5=13/5=13/5. Нәтиже: 13/5.
Қате нұсқаларды ажырату: Бөлшек бөліктерді орындарын ауыстырып азайту бастапқы санды өзгертеді.
Қайта орындауға ишара: Азайғыштан бір бүтінді ұсақ үлестерге айырбаста.
Дұрыс жауап: 13/3
Жауап нұсқалары
- A.1
- B.3
- C.13/3дұрыс
- D.16/3
- E.10/3
Түсіндірме
Ереже: Аралас сандарды қосқанда бөлшек бөліктердің қосындысы бірден асса, одан толық бүтін ажыратылады.
Қолдану: Аралас сандарды алдымен бұрыс бөлшек түріне айналдырамыз. Есептеу: 2:3=2/3; 6/3+2/3=8/3=8/3; 2:3=2/3; 3/3+2/3=5/3=5/3; 8/3+5/3=13/3=13/3. Нәтиже: 13/3.
Қате нұсқаларды ажырату: Тек бүтін бөліктерді қосу бөлшек бөліктен шыққан қосымша бүтінді өткізіп жібереді.
Қайта орындауға ишара: Бөлшек қосындысында толық бірлік бар-жоғын тексер.
Дұрыс жауап: 7/4
Жауап нұсқалары
- A.7/4дұрыс
- B.17/4
- C.4
- D.2
- E.11/4
Түсіндірме
Ереже: Бүтін саннан аралас санды азайтқанда бүтіннің бір бірлігін қажетті бөлшек үлестеріне жіктеуге болады.
Қолдану: Аралас сандарды алдымен бұрыс бөлшек түріне айналдырамыз. Есептеу: 1:4=1/4; 4/4+1/4=5/4=5/4; 12/4−5/4=7/4=7/4. Нәтиже: 7/4.
Қате нұсқаларды ажырату: Бүтіннен тек бүтін бөлікті азайту бөлшек бөлікті шегермейді.
Қайта орындауға ишара: Бір бүтінді азайтылатын бөлшектің бөлімімен жаз.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Жай бөлшектер мен аралас сандарды координаталық сәуледе кескіндеу
- Жай бөлшектерді, аралас сандарды ортақ бөлімге келтіру
- Жай бөлшектерді салыстыру. Аралас сандарды салыстыру
- Жай бөлшектерді қосу және азайту
- Бірлесіп орындалатын жұмыстарға есептер
- Жай бөлшектерді көбейту, аралас сандарды көбейту
- Өзара кері сандар
- Жай бөлшектерді бөлу. Аралас сандарды бөлу
Сұрақтар «Математика, Книга 1» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.