Ақтамберді Сарыұлы Балаларыма өсиет
5-параграф · Оқулықтың 39–40-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Ақтамберді Сарыұлы Балаларыма өсиет» тақырыбы, 5-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Балаларыма өсиет» шығармасын кім жазған?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ақтамберді Сарыұлы
Жауап нұсқалары
- A.Бұқар Қалқаманұлы
- B.Шалкиіз Тіленшіұлы
- C.Доспамбет жырау
- D.Қазтуған Сүйінішұлы
- E.Ақтамберді Сарыұлыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Туындының авторын оның белгілі әдеби мұрасынан анықтаймыз.
Қолдану: Бұл өсиет Ақтамберді Сарыұлының ұрпағына арналған. Жырау өмірлік тәжірибесін балаларға ақыл ретінде жеткізеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Балаларға өсиет айту басқа жырауларда да бар. Нақты атау мен осы толғаудың мәтінін авторлық мұраға байланыстыру қажет.
Қайта орындауға ишара: «Күлдір-күлдір кісінетіп» толғауын да жазған жырауды еске түсір.
Дұрыс жауап: Бірлік пен татулық
Жауап нұсқалары
- A.Жеке байлықты жинау
- B.Алыс сапарды суреттеу
- C.Ғашықтық мұңды жеткізу
- D.Бірлік пен татулықдұрыс
- E.Табиғат маусымдарын бейнелеу
Түсіндірме
Ереже: Негізгі тақырып қайталанған кеңес пен тыйымдарды біріктіретін мәселеден табылады.
Қолдану: Толғауда балаларға араз болмай, татулық сақтау аманат етіледі. Сондықтан негізгі тақырып — бірлік пен татулық.
Қате нұсқаларды ажырату: Араздық туралы сөз сын нысаны, ал жырау дәріптейтін құндылық оған қарама-қарсы. Теріс мінезді негізгі оң мұратпен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Араз болмау туралы аманат қандай ортақ өмір құндылығын қорғайды?
Дұрыс жауап: Бірлік пен татулық
Жауап нұсқалары
- A.Бірлік пен татулықдұрыс
- B.Байлықты туыстан жасыру
- C.Өзара бәсекені күшейту
- D.Ағайыннан оқшау тұру
- E.Ортақ кеңесті елемеу
Түсіндірме
Ереже: Аманат ұрпақ сақтауға тиіс мінез бен қарым-қатынас үлгісін білдіреді.
Қолдану: Жырау ұрпақтың өзара сыйласып өмір сүруін қалайды. Араздықтан сақтандыру осы аманатты күшейтеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Өсиет өзімшіл табысқа бағытталмаған. Өзара сыйластық пен жанжалдан сақтану бірге қарастырылуы керек.
Қайта орындауға ишара: Жырау балалардың бір-біріне қандай қатынаста болғанын қалайды?
Дұрыс жауап: Елдің амандығы
Жауап нұсқалары
- A.Елдің амандығыдұрыс
- B.Өз даңқының өсуі
- C.Мал санының көбеюі
- D.Жеке орданың сәні
- E.Жорық олжасының молдығы
Түсіндірме
Ереже: Ақырғы тілек өсиеттегі ең жоғары құндылықты жинақтайды.
Қолдану: Ақырғы тілек жеке бастың пайдасына емес, елдің есендігіне бағытталған. Жырау халықтың амандығын басты құндылық санайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Мал не жеке бедел туралы арман елге арналған қорытынды тілекті алмастырмайды. Соңғы сөздің кімге бағытталғанын ескер.
Қайта орындауға ишара: Жырау соңғы тілегін өзіне ме, бүкіл жұртқа ма арнайды?
Дұрыс жауап: Араздық пен алауыздық
Жауап нұсқалары
- A.Сырттан келген жұт
- B.Араздық пен алауыздықдұрыс
- C.Өзен суының тартылуы
- D.Көш жолының ұзаруы
- E.Қарудың жетіспеуі
Түсіндірме
Ереже: Ескертудің нысанын қауіптің сыртқы табиғи жағдайдан ба, ішкі қатынастан ба туатынына қарап ажыратамыз.
Қолдану: Өсиетте берекені бұзатын өзара жанжалдан сақтандырылады. Сондықтан ескерту араздық пен алауыздыққа қатысты.
Қате нұсқаларды ажырату: Толғаудағы бұл қауіп ауа райы не жабдыққа қатысты емес. Адамдардың бір-бірімен жауласуы ортақ берекені бұзады.
Қайта орындауға ишара: Берекені сыртқы жаусыз-ақ әлсірететін ішкі қатынасты ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.