Қожа Ахмет Ясауи Даналық кітабы
3-параграф · Оқулықтың 27–33-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Қожа Ахмет Ясауи Даналық кітабы» тақырыбы, 3-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Даналық кітабының» авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қожа Ахмет Ясауи
Жауап нұсқалары
- A.Жүсіп Баласағұни
- B.Ахмет Йүгнеки
- C.Махмұд Қашқари
- D.Сүлеймен Бақырғани
- E.Қожа Ахмет Ясауидұрыс
Түсіндірме
Ереже: Авторлықты шығарманың әдеби мұрасы мен белгілі атауына сүйеніп анықтаймыз.
Қолдану: «Даналық кітабы» Қожа Ахмет Ясауидің хикметтерін біріктіреді. Автордың адамгершілік пен рухани тазалыққа шақырған ойлары осы жинақта берілген.
Қате нұсқаларды ажырату: Түркілік рухани мұраға басқа ойшылдар да үлес қосқан. Ортақ дәуір мен тақырып нақты туындының авторын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Түркістандағы кесенесімен белгілі хикмет иесін еске түсір.
Дұрыс жауап: Даналық сөз
Жауап нұсқалары
- A.Тарихи шежіре
- B.Даналық сөздұрыс
- C.Жауынгерлік ұран
- D.Ғашықтық хат
- E.Жолсапар жазбасы
Түсіндірме
Ереже: Терминнің негізгі мағынасын оның өлеңдегі тәрбиелік және рухани қызметімен байланыстырамыз.
Қолдану: «Хикмет» сөзі даналық мағынасын білдіреді. Ясауидің хикметтері рухани өнегені өлең арқылы жеткізеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Хикмет оқиға тізбегі не әскери бұйрық емес. Атаудағы мағына өмірлік парасат пен рухани өнегеге қатысты.
Қайта орындауға ишара: Өнегелі парасат мағынасын беретін түркілік рухани терминді ойла.
Дұрыс жауап: Сайрам
Жауап нұсқалары
- A.Отырар
- B.Сайрамдұрыс
- C.Түркістан
- D.Бұхара
- E.Тараз
Түсіндірме
Ереже: Туған мекенді кейінгі қызмет орны мен кесене орналасқан қаладан ажыратамыз.
Қолдану: Ясауидің туған қаласы — Сайрам. Түркістан оның кейінгі өмірімен және кесенесімен байланысты болғандықтан, екі қаланың қызметін ажырату керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Түркістан ақынның кейінгі рухани қызметімен байланысты. Белгілі ескерткіштің орны туған жерге автоматты түрде тең болмайды.
Қайта орындауға ишара: Көне Испиджаб атауымен де белгілі қаланы еске түсір.
Дұрыс жауап: Түркістан
Жауап нұсқалары
- A.Сайрам
- B.Отырар
- C.Тараз
- D.Бұхара
- E.Түркістандұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ескерткіштің орнын тұлғаның туған мекенінен бөлек нақтылау қажет.
Қолдану: Ясауи кесенесі Түркістанда орналасқан. Сайрам — туған жері, ал Түркістан — кесенесі орналасқан қала.
Қате нұсқаларды ажырату: Сайрамның ақын өмірінде орны бар, бірақ кесене сол қалада орналасқан деген қорытынды шықпайды.
Қайта орындауға ишара: Ясы деген тарихи атауы бар қаланы еске түсір.
Дұрыс жауап: 149
Жауап нұсқалары
- A.109
- B.129
- C.149дұрыс
- D.139
- E.159
Түсіндірме
Ереже: Жинақтың көлемі нақты басылымның құрамымен анықталады және барлық нұсқаға ортақ болмауы мүмкін.
Қолдану: Қазанның ең толық басылымына 149 хикмет енген. Бұл санды барлық қолжазба мен басылымға бірдей телуге болмайды: мәтіндер құрамы нұсқаға қарай өзгеріп отырады.
Қате нұсқаларды ажырату: Хикметтер саны туралы өзге басылымның дерегін көшіруге болмайды. Қазан нұсқасы деген шектеу маңызды.
Қайта орындауға ишара: Қазан басылымындағы жүз қырықтан асатын санды еске түсір.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.