Ақтамберді Сарыұлы Күлдір күлдір кісінетіп
4-параграф · Оқулықтың 34–38-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Ақтамберді Сарыұлы Күлдір күлдір кісінетіп» тақырыбы, 4-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Күлдір-күлдір кісінетіп» толғауының авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ақтамберді Сарыұлы
Жауап нұсқалары
- A.Шалкиіз Тіленшіұлы
- B.Ақтамберді Сарыұлыдұрыс
- C.Доспамбет жырау
- D.Бұқар Қалқаманұлы
- E.Қазтуған Сүйінішұлы
Түсіндірме
Ереже: Жыраулық туындының авторын оның нақты мұрасымен байланыстырамыз.
Қолдану: Ақтамберді Сарыұлы — ел қорғау мұратын жырлаған жырау. «Күлдір-күлдір кісінетіп» оның жауынгерлік армандарын бейнелейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Жауынгерлік тақырып бірнеше жырауда кездеседі. Ортақ тақырып «Күлдір-күлдір кісінетіп» толғауының иесін өзгертпейді.
Қайта орындауға ишара: «Балаларыма өсиет» толғауының да авторы болған жырауды еске түсір.
Дұрыс жауап: 1675–1768
Жауап нұсқалары
- A.1665–1758
- B.1675–1758
- C.1685–1768
- D.1675–1768дұрыс
- E.1685–1778
Түсіндірме
Ереже: Өмір сүрген жылдар туған және қайтыс болған мезеттердің екеуін де дұрыс көрсетуі керек.
Қолдану: Өмірбаян бойынша Ақтамберді 1675 жылы туып, 1768 жылы қайтыс болған. Бұл кезең оның жоңғарларға қарсы күрес дәуірінде өмір сүргенін көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Бір жылдың сәйкес келуі жеткіліксіз. Жыраудың XVII ғасыр соңында туып, XVIII ғасырдың екінші жартысында қайтыс болғанын ескер.
Қайта орындауға ишара: 1670-жылдардың ортасы мен 1760-жылдардың соңын қатар тексер.
Дұрыс жауап: Қаратау
Жауап нұсқалары
- A.Алатау
- B.Ұлытау
- C.Мұғалжар
- D.Тарбағатай
- E.Қаратаудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Туған өңірді жерленген орыннан және жорық өткен мекендерден ажыратамыз.
Қолдану: Ақтамбердінің туған өңірі Қаратау деп көрсетілген. Жүрекжота оның жерленген орнына қатысты атау.
Қате нұсқаларды ажырату: Жүрекжота күмбезге байланысты, бірақ туған өңірді білдірмейді. Өмірбаяндағы әр жер атауының қызметі бөлек.
Қайта орындауға ишара: Оңтүстіктегі көне тау жүйесін еске түсір.
Дұрыс жауап: Толғау
Жауап нұсқалары
- A.Толғаудұрыс
- B.Роман
- C.Новелла
- D.Мысал
- E.Драма
Түсіндірме
Ереже: Толғауда жырау өз ойын, мұратын, өмірлік ұстанымын өлең арқылы тікелей жеткізеді.
Қолдану: Жырау шығармада ел, ерлік және өмір туралы ой-толғамын айтады. Мұндай жыраулық туынды толғау жанрына жатады.
Қате нұсқаларды ажырату: Сюжеттік кең роман мен сахналық диалогқа құрылған драма бұл туындының құрылымына сәйкес келмейді. Жыраудың ой айтуы негізгі белгі.
Қайта орындауға ишара: Арман мен елдік ойды тікелей жеткізетін жыраулық жанрды ата.
Дұрыс жауап: Ел қорғау мен еркін өмірге ұмтылу
Жауап нұсқалары
- A.Жеке саудадан пайда табу
- B.Елден оқшау тыныштық іздеу
- C.Өнер жарысында жеңіске жету
- D.Ел қорғау мен еркін өмірге ұмтылудұрыс
- E.Ғашықтық сезімді жасыру
Түсіндірме
Ереже: Негізгі мұрат бірнеше заттық бейнені біріктіретін ортақ мақсат арқылы танылады.
Қолдану: Ат, сауыт, қару және билер кеңесі туралы армандар елді қорғау мен еркін тұрмысқа бағытталған. Негізгі мұрат жеке байлықпен шектелмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Ат пен сауытты тек сән не байлық деп бағалау жеткіліксіз. Олардың жауынгерлік қызметі елдік мақсатты айқындайды.
Қайта орындауға ишара: Қару-жарақ, ат және кеңес бейнелерінің ортақ қоғамдық мақсатын тап.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.