Ыбырай Алтынсарин. Қыпшақ Сейітқұл
6-параграф · Оқулықтың 69–74-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ыбырай Алтынсарин. Қыпшақ Сейітқұл» тақырыбы, 6-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Қыпшақ Сейітқұл» әңгімесінің авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ыбырай Алтынсарин
Жауап нұсқалары
- A.Ахмет Байтұрсынұлы
- B.Абай Құнанбайұлы
- C.Дулат Бабатайұлы
- D.Ыбырай Алтынсариндұрыс
- E.Бердібек Соқпақбаев
Түсіндірме
Ереже: Авторлық әңгімені нақты қаламгердің әдеби мұрасымен байланыстырады.
Қолдану: «Қыпшақ Сейітқұл» Ыбырай Алтынсариннің адал еңбек пен кәсіпке баулитын әңгімелерінің бірі. Онда ел тұрмысын түзеткен ұйымдастырушы бейнесі жасалады.
Қате нұсқаларды ажырату: Еңбек тақырыбы бірнеше жазушыда кездеседі, бірақ тақырып ұқсастығы туындының авторын өзгертуге негіз болмайды.
Қайта орындауға ишара: Әңгімені балаларды еңбекке тәрбиелеген ағартушы-жазушының мұрасымен байланыстыр.
Дұрыс жауап: Кедейлерді егіншілікке ұйымдастыру
Жауап нұсқалары
- A.Жұртты барымтаға шығару
- B.Дайын байлықты күтіп отыру
- C.Еңбек құралдарын пайдаланбау
- D.Егін өнімін әдейі ысырап ету
- E.Кедейлерді егіншілікке ұйымдастырудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ұйымдастырушының бастамасы қауымның қандай жаңа ортақ іске кіріскенінен анықталады.
Қолдану: Сейітқұл қолайлы қоныс тауып, кедейлерге кетпен беріп, егін егуге бастайды. Ортақ еңбек отбасылардың тұрмысын біртіндеп түзетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Оқиға нәтижесіндегі байлықты еңбексіз келген мұра деп түсіндіру бастаманың мәнін жоғалтады. Қауымның өнімді өзі өндіргені маңызды.
Қайта орындауға ишара: Кейіпкер жұртқа қандай құрал беріп, қандай өнім өсіруге бастағанын еске түсір.
Дұрыс жауап: Қабырға
Жауап нұсқалары
- A.Торғай
- B.Сырдария
- C.Ертіс
- D.Қабырғадұрыс
- E.Іле
Түсіндірме
Ереже: Шығармадағы географиялық атау кейіпкер таңдаған нақты мекенді білдіреді.
Қолдану: Сейітқұл Торғай өңіріндегі Қабырға өзенінің бойын қонысқа таңдайды. Сұрақ өңірді емес, сол өзеннің атын сұрайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Торғай өңір атауы ретінде қатар айтылғанымен, көшіп барған өзеннің орнына оны қою мәтіндегі нақтылауды жоғалтады.
Қайта орындауға ишара: Кең өңірдің атауы мен таңдалған өзеннің атауын бөлек қарастыр.
Дұрыс жауап: Отыз үй
Жауап нұсқалары
- A.Он үй
- B.Отыз үйдұрыс
- C.Жиырма үй
- D.Қырық үй
- E.Елу үй
Түсіндірме
Ереже: Оқиғадағы сандық деректі оның қай кезеңге қатысты екенімен бірге есте сақтау керек.
Қолдану: Алғашында Сейітқұл отыз үйлі кедейді көшіріп, сол қауымға кетпен беріп егін егуге кіріседі. Бұл кейін өскен елдің саны емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Бастапқы шағын топтың санын бірнеше жылдан кейінгі қауым санымен шатастыру оқиғаның даму ретін бұзады.
Қайта орындауға ишара: Сұрақтағы «алғашында» сөзін сандық деректің кезеңімен байланыстыр.
Дұрыс жауап: Төрт жүз үйге жуық
Жауап нұсқалары
- A.Жүз үйге жуық
- B.Екі жүз үйге жуық
- C.Үш жүз үйге жуық
- D.Бес жүз үйге жуық
- E.Төрт жүз үйге жуықдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Шамамен берілген сан өсу нәтижесін көрсетеді, дәл есептің орнына жақын мөлшерді білдіреді.
Қолдану: Бес-алты жылдан кейін басқа кедейлер қосылып, Сейітқұл елі төрт жүз үйге таянады. Бұл адал кәсіптің елге тартымды болғанын аңғартады.
Қате нұсқаларды ажырату: Алғашқы отыз үйді кейінгі мөлшермен теңестіру қауымның ұлғаюын елемейді; «жуық» сөзі де дәл сан талап етілмейтінін көрсетеді.
Қайта орындауға ишара: Бастапқы топқа басқа отбасылардың қосылғанын ескеріп, соңғы мөлшерді еске түсір.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.