Ахмет Байтұрсынұлы. Егіннің бастары
10-параграф · Оқулықтың 88–91-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ахмет Байтұрсынұлы. Егіннің бастары» тақырыбы, 10-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Егіннің бастары» шығармасында бидайдың сырын түсіндірген адам кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Әке
Жауап нұсқалары
- A.Бала
- B.Ана
- C.Әкедұрыс
- D.Ұстаз
- E.Егінші
Түсіндірме
Ереже: Диалогтегі кейіпкерді оның сұрақ қою не түсіндіру қызметі арқылы ажыратады.
Қолдану: Бала тік тұрған бидайға таңданғанда, әке оның басы бос екенін түсіндіреді және адам мінезіне қатысты ғибрат ұсынады.
Қате нұсқаларды ажырату: Сұрақ қойған баланы жауап берген адаммен алмастыру оқиғадағы сөйлеу рөлдерін шатастырады.
Қайта орындауға ишара: Бидайдың сырын білмей сұраған және түсіндірген екі тұлғаны бөлек анықта.
Дұрыс жауап: Бала
Жауап нұсқалары
- A.Әке
- B.Ана
- C.Баладұрыс
- D.Ұстаз
- E.Егінші
Түсіндірме
Ереже: Кейіпкердің қызығушылығы оның қойған сұрағы мен таңдануынан көрінеді.
Қолдану: Бала жалғыз тік тұрған бидайдың себебін сұрайды; әке сол сұраққа жауап береді. Таңданушы мен түсіндіруші екі бөлек тұлға.
Қате нұсқаларды ажырату: Әкенің көп сөйлеуі оны таңданған кейіпкер етпейді; сұрақты бастаған адамның әрекетін ескер.
Қайта орындауға ишара: Кімнің білгісі келіп сұрақ қойғанын анықта.
Дұрыс жауап: Дәні толған бидай
Жауап нұсқалары
- A.Дәні жоқ бидай
- B.Дәні толған бидайдұрыс
- C.Дәні әлі піспеген бидай
- D.Жел сындырған бидай
- E.Орылып жатқан бидай
Түсіндірме
Ереже: Мысалдағы заттық белгі кейін адам мінезін салыстыруға негіз болады.
Қолдану: Дәні толған масақ салмақпен иіледі; осы нақты көрініс мазмұнды адамның кішіпейілдігі туралы ғибратқа ұласады.
Қате нұсқаларды ажырату: Иілуді әлсіздіктің белгісі деп қабылдау мәтіндегі дәннің салмағы туралы түсіндіруге сәйкес келмейді.
Қайта орындауға ишара: Масақтың ішіндегі дәннің болуы оның қалпына қалай әсер еткенін ойла.
Дұрыс жауап: Бос бидай
Жауап нұсқалары
- A.Дәні толған бидай
- B.Бос бидайдұрыс
- C.Жел сындырған бидай
- D.Орылып жатқан бидай
- E.Аяққа басылған бидай
Түсіндірме
Ереже: Мысалда сыртқы қалпы мен ішкі мазмұны қарама-қарсы берілген бейне мінезді ашуға қызмет етеді.
Қолдану: Бос масақ жеңіл болғандықтан тік тұрады; өлең осы бейнені өзгелерді менсінбейтін бос мақтанға балайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Биік тұруды автоматты түрде пайдалы не білімді болудың белгісі деп қабылдау мысалдың негізгі сынын теріс түсіндіреді.
Қайта орындауға ишара: Масақтың сыртқы биіктігі мен ішкі толымдылығын салыстыр.
Дұрыс жауап: Мысал өлең
Жауап нұсқалары
- A.Мысал өлеңдұрыс
- B.Лирикалық өлең
- C.Батырлар жыры
- D.Тұрмыс-салт жыры
- E.Айтыс
Түсіндірме
Ереже: Мысал өлең өсімдік не жануар бейнесі арқылы адам мінезіне ғибрат айтады.
Қолдану: Толық және бос бидайдың айырмасы кішіпейілділік пен тәкаппарлықты салыстыруға қызмет етеді; оқиға соңында адамға арналған сабақ бар.
Қате нұсқаларды ажырату: Өлең пішіні жанрды жалғыз өзі анықтамайды; адам мінезін астарлап сынау мен ғибрат оның мысалдық сипатын танытады.
Қайта орындауға ишара: Бидай туралы көріністің соңында адамға қатысты қандай сабақ берілгенін ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.