Ыбырай Алтынсарин. Атымтай жомарт
7-параграф · Оқулықтың 75-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ыбырай Алтынсарин. Атымтай жомарт» тақырыбы, 7-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Атымтай жомарт» әңгімесін қазақша жазып ұсынған ағартушы-қаламгер кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ыбырай Алтынсарин
Жауап нұсқалары
- A.Ахмет Байтұрсынұлы
- B.Дулат Бабатайұлы
- C.Абай Құнанбайұлы
- D.Бердібек Соқпақбаев
- E.Ыбырай Алтынсариндұрыс
Түсіндірме
Ереже: Белгілі қаламгердің өңдеп ұсынған әңгімесі оның көркем мұрасына қатысты аталады.
Қолдану: «Атымтай жомарт» Ыбырай Алтынсариннің еңбек пен адамгершілікке тәрбиелейтін әңгімелері қатарында танылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Атымтай бейнесінің басқа халықтарда да кездесуі қазақша әңгімені ұсынған қаламгерді атау талабын өзгертпейді.
Қайта орындауға ишара: Қазақша тәрбиелік әңгімені ағартушы-жазушының мұрасымен байланыстыр.
Дұрыс жауап: Бай болса да күн сайын еңбек етеді
Жауап нұсқалары
- A.Бай болған соң жұмысын мүлде тоқтатады
- B.Тек жалшылардың еңбегіне сүйенеді
- C.Бай болса да күн сайын еңбек етедідұрыс
- D.Еңбекті тек кедейге міндет санайды
- E.Күн сайынғы жұмысты ұят көреді
Түсіндірме
Ереже: Кейіпкер мінезі оның мүмкіндігіне қарамастан қандай әрекетті таңдағанынан ашылады.
Қолдану: Атымтайдың дәулеті мол болса да, ол отын кесіп, шөп тасиды. Еңбек етуді қажеттілік қана емес, адамдық ұстаным деп қабылдайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Байлық адамның өз еңбегін міндетті түрде тоқтатады деген жорамал бұл кейіпкерге сәйкес емес. Оның күнделікті ісі осы жорамалға қарсы қойылған.
Қайта орындауға ишара: Дәулетті адамның өзі қандай жұмысты тастамағанына назар аудар.
Дұрыс жауап: Төрт
Жауап нұсқалары
- A.Екі
- B.Үш
- C.Бес
- D.Төртдұрыс
- E.Алты
Түсіндірме
Ереже: Сандық дерек кейіпкердің өз түсіндіруіндегі реттелген ойлардан анықталады.
Қолдану: Атымтай еңбектенуін төрт себеппен түсіндіреді: тәкаппарлықтан сақтану, үлгі болу, еңбек дәмін сезіну және дәулетті орнымен жұмсау.
Қате нұсқаларды ажырату: Әңгімедегі әр сөйлемді жеке себеп деп санау артық сан береді; кейіпкер бөліп атаған негізгі тармақтарды санау қажет.
Қайта орындауға ишара: Түсіндірудің негізгі себептерін ұсақ мысалдарынан бөлек сана.
Дұрыс жауап: Отын кесу мен шөп тасу
Жауап нұсқалары
- A.Егін егу мен астық ору
- B.Отын кесу мен шөп тасудұрыс
- C.Балық аулау мен тор тоқу
- D.Мал бағу мен жүн қырқу
- E.Сауда жасау мен тауар тасу
Түсіндірме
Ереже: Нақты әрекет туралы сұраққа кейіпкердің күнделікті атқарған жұмысы жауап болады.
Қолдану: Атымтай бір мезгіл ескі киім киіп, отын кесіп, шөп тасиды. Бұл бай бола тұра еңбекті қадірлегенін көрсететін тұрақты іс.
Қате нұсқаларды ажырату: Еңбек туралы жалпы ой басқа кәсіптерді де еске түсіреді, бірақ оқиғада аталған нақты жұмыс түрін ауыстыруға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Кейіпкердің күнделікті қолымен атқарған екі жұмысын еске түсір.
Дұрыс жауап: Ескі киім
Жауап нұсқалары
- A.Салтанатты киім
- B.Жаңа жібек киім
- C.Әскери киім
- D.Ескі киімдұрыс
- E.Мерекелік киім
Түсіндірме
Ереже: Көркем деталь кейіпкердің ұстанымын нақты зат арқылы танытады.
Қолдану: Атымтай жұмысқа ескі-ұсқы киіммен шығады; ол сән-салтанатқа үйреніп, өзгелерден өзін жоғары қоюдан сақтанады.
Қате нұсқаларды ажырату: Киімді оның байлығының мөлшерімен ғана болжау қате: таңдау қарапайымдықты әдейі ұстануымен байланысты.
Қайта орындауға ишара: Киім таңдауын кейіпкердің өзін тәрбиелеу мақсатына байланыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.