Ыбырай Алтынсарин. Дүние қалай етсең табылады
8-параграф · Оқулықтың 76–83-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ыбырай Алтынсарин. Дүние қалай етсең табылады» тақырыбы, 8-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Дүние қалай етсең табылады» шығармасында бастапқыда қайыр сұрап жүрген кейіпкер кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Антон
Жауап нұсқалары
- A.Сейітқұл
- B.Атымтай
- C.Манап
- D.Есмағамбет
- E.Антондұрыс
Түсіндірме
Ереже: Кейіпкердің бастапқы жағдайы кейінгі өзгерісімен салыстырылады.
Қолдану: Антон әуелде жол бойында қайыр сұрайды, кейін кеңесті қабылдап еңбекке кіріседі. Бастапқы тіленшілік осы тұлғаға қатысты.
Қате нұсқаларды ажырату: Кәсіп пен еңбек тақырыбы басқа кейіпкерлерде де кездеседі, бірақ олардың бастапқы жағдайын Антонға ауыстыруға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Кейін кітап дүкенінің иесі болған адамның алғашқы тіршілігін еске түсір.
Дұрыс жауап: Еңбекке кеңес берген жолаушы
Жауап нұсқалары
- A.Антон
- B.Әңгімелеуші студент
- C.Антонның дүкеніндегі қызметші
- D.Студенттің анасы
- E.Еңбекке кеңес берген жолаушыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Кеңес берушіні оның оқиғадағы рөлі арқылы таниды.
Қолдану: Студентпен жолда бірге келе жатқан жолаушы өз тәжірибесін айтып, Антонға шүберек жинаудан кәсіп бастау жолын көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Әңгімелеуші кеңесті естіген куәгер, ал Антон оны қабылдаушы; айтушы мен тыңдаушының рөлдерін алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Табысқа жеткен өз тәжірибесін кім баяндағанын анықта.
Дұрыс жауап: Әңгімелеуші студент
Жауап нұсқалары
- A.Антон
- B.Кеңес берген жолаушы
- C.Әңгімелеуші студентдұрыс
- D.Дүкен қызметшісі
- E.Жолаушының баласы
Түсіндірме
Ереже: Баяндаушы оқиғаға өзі қатысқан болса, оның жеке әрекеті бірінші жақпен беріледі.
Қолдану: Әңгімелеуші университетте оқып жүрген кезінде анасына апта сайын жаяу барып тұрғанын айтады; жолда Антонды кездестіргені соған байланысты.
Қате нұсқаларды ажырату: Кеңес айтқан жолаушының өмірбаяны мен студенттің анасын көруге баруын бір оқиға деп қабылдама.
Қайта орындауға ишара: Анасын көруге барғанын «өзім» деп айтқан тұлғаны анықта.
Дұрыс жауап: Брюссель
Жауап нұсқалары
- A.Версаль
- B.Париж
- C.Лондон
- D.Брюссельдұрыс
- E.Берлин
Түсіндірме
Ереже: Оқиға орны өзгергенде алғашқы және кейінгі кездесудің мекені бөлек анықталады.
Қолдану: Баяндаушы Антонның үлкен кітап дүкенін кейін Брюссель қаласында көреді; осы кездесу оның тұрмысының өзгергенін ашады.
Қате нұсқаларды ажырату: Версаль анасының тұрған жеріне қатысты; алғашқы жол мен кейінгі дүкеннің орнын шатастыруға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Сұрақтағы «кейін» сөзі қай кездесу кезеңін білдіретінін ескер.
Дұрыс жауап: Версаль
Жауап нұсқалары
- A.Брюссель
- B.Париж
- C.Лондон
- D.Версальдұрыс
- E.Берлин
Түсіндірме
Ереже: Кейіпкердің сапар бағыты қай адамға барғанымен байланыстырылып анықталады.
Қолдану: Студент анасына Версальға барып-қайтып жүреді. Бұл дерек Антонның кейінгі дүкені орналасқан қаладан өзгеше.
Қате нұсқаларды ажырату: Брюссель — кейінгі кездесудің орны; екі қаланың оқиғадағы қызметін алмастыру деректік қателікке әкеледі.
Қайта орындауға ишара: Анаға бару бағытын дүкенге кейін кіру оқиғасынан бөліп қарастыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.