Ұлттық киім — асыл мұра

Ереже: Мәтін атауы негізгі нысан мен басты әрекетті қамтуы тиіс. Бұл үзіндіде екі үлгі бір-бірімен салыстырылған. Көрменің тақырыбын сатып алу, қайта тігу немесе тыйым салу сияқты мәтінде жоқ мақсатпен алмастырмаймыз.

Қолдану: Нысан — шапан үлгілері, әрекет — пішіні мен өрнегін салыстыру. Дұрыс атау осы екі негізгі мазмұнды қысқа түрде біріктіреді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Шапанды тек бағасына қарай таңдау: баға салыстырылғаны айтылмаған.

B) Шапанның бәрін қайта тігу: қайта тігу әрекеті жоқ.

D) Тек бір шапанды сатып алу: сату немесе сатып алу туралы мәлімет жоқ.

E) Шапан киюге тыйым салу: киюге шектеу қойылмаған.

Қайта орындауға ишара: Қандай заттар және қандай әрекет айтылғанын жинақта.

Ереже: Сұраққа жауап беру үшін мәтінде сол мәліметтің бар-жоғын тексереміз. Кең жең, биік жаға және қою көк түс сыртқы сипаттарға жатады. Нысан туралы барлық сұрақтың жауабы қысқа сипаттамадан табылмайды.

Қолдану: Үзінді пішін мен түсті береді, сондықтан сыртқы белгілер туралы сұраққа жауап бар. Уақыт, иесі, бағасы және киілген санына жауап іздеу қосымша дерек қажет етеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Шапан қай жылы тігілген?: жасалған жыл көрсетілмеген.

C) Шапанды кім сатып алған?: сатып алған адам аталмаған.

D) Шапанның бағасы қанша?: баға туралы дерек жоқ.

E) Шапан неше рет киілген?: киілген реті есептелмеген.

Қайта орындауға ишара: Мәтінде нақты аталған үш белгіні белгіле.

Ереже: Сөз мағынасы контекске сай анықталады. Кесте киімге салынатын өрнекті де, реттелген мәліметтер жиынын да білдіре алады. Кестелі тақия тіркесінде -лі белгі бар екенін білдіріп, сәндік өрнекпен байланысады.

Қолдану: Тақия — киім, сондықтан мұндағы кестелі оның өрнекпен безендірілгенін көрсетеді. Уақыт кестесі туралы мағына бұл тіркеске сәйкес келмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Кесте өрнегі жоқ: -лі жұрнағы бұл контексте бар белгісін білдіреді, жоқтығын емес.

B) Тек сағат кестесіне арналған: киім өрнегі туралы контекст уақыт кестесіне қатысты емес.

C) Қағаздан жасалған: материалдың қағаз екені айтылмаған.

E) Міндетті түрде өте ауыр: салмақ туралы мәлімет жоқ.

Қайта орындауға ишара: Кесте сөзінің киімге қатысты мағынасын таңда.

Ереже: Сөз тудыратын жұрнақтар түбірге жаңа белгілік мағына қосады. -лы бар қасиетті, -сыз сол қасиеттің жоқтығын білдіре алады. Бұл мағыналарды киімнің бағасы немесе өрнек санымен шатастырмаймыз.

Қолдану: Екі сөздің ортақ түбірі — ою. Оюлы — оюы бар, оюсыз — оюы жоқ. Мағыналық айырмашылық жұрнақтардың өзгеруінен жасалған.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Оюлы оюдың жоғын, оюсыз оюдың барын білдіреді.: бар/жоқ қатынасы керісінше берілген.

B) Екеуі де оюдың барын білдіреді.: -сыз жоқтық мағынасын береді.

C) Екеуі де оюдың жоғын білдіреді.: -лы барлығын білдіреді.

E) Бірі оюдың санын, екіншісі оның ретін білдіреді.: сандық не реттік мағына жоқ.

Қайта орындауға ишара: Ортақ түбірді алып, екі жұрнақтың мағынасын салыстыр.

Ереже: Мәтіндегі екі белгіні қатар сақтау дәл түсінуге қажет. Жаңалық нысанның барлық бөлігіне бірдей қатысты болмауы мүмкін. Бұл жағдайда матаның жаңалығы мен өрнектің сақталуы бір-біріне қайшы емес.

Қолдану: Жаңа матадан тігілгені мен ескі өрнектің сақталғаны екі бөлек дерек. Дұрыс жауап екеуін де өзгертпей жеткізеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Матасы да, өрнегі де түгел ескі.: жаңа мата қолданылғаны нақты айтылған.

B) Шебер өрнекті толық алып тастаған.: өрнекті сақтағанына қайшы.

D) Шебер шапанды мүлде тікпеген.: тікті деген әрекет теріске шығарылған.

E) Шапан тек ескі матадан жасалған.: жаңа матадан деген мәлімет өзгертілген.

Қайта орындауға ишара: Матаның және өрнектің қайсысы өзгергенін бөлек анықта.