Нәтиже сабақ. Мәдениет: тіл және қарым-қатынас

Ереже: Сөйлеу мақсатын сөздердің мағынасы мен реңкі арқылы анықтаймыз. «Жарайсың» және әрекетті жақсы бағалау мақтауды білдіреді. Леп белгісі сезім реңкін күшейтсе де, негізгі мақсат мазмұннан танылады.

Қолдану: Ұқыпты орындау оң бағаланып, оқушы қолдау алған. Сондықтан бұл сөз мақтау, ал кешірім, қоштасу немесе ақпарат сұрау емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Кешірім сұрау: айтушы өзінің қатесін мойындамаған.

B) Қоштасу: әңгіме аяқталғанын білдіретін сөз жоқ.

C) Нақты уақытты сұрау: сағат не күн сұралмаған.

D) Жол бағытын көрсету: мекенге апаратын бағыт берілмеген.

Қайта орындауға ишара: Әрекетке берілген оң бағаны тап.

Ереже: Әңгімелеуді жалғастыратын сөйлем бұрынғы әрекеттермен уақыт пен тақырып жағынан үйлеседі. «Соңында» сөзі аяқтау қадамын белгілеуі мүмкін. Жаңа сөйлем алдыңғы деректі негізсіз теріске шығармауы тиіс.

Қолдану: Құралдарды жинау отырғызу мен суарудан кейінгі қисынды аяқтау әрекеті. Дұрыс нұсқа сол бақтағы жұмысты әрі қарай жалғастырып, уақыт ретін сақтайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Көшеттің жапырағы жасыл еді.: белгіні сипаттайды, келесі аяқтау әрекетін бермейді.

C) Әуелі көшет отырғызуға дайындалдық.: жұмыстың басталу кезеңіне қайта оралады.

D) Көшет отырғызу не үшін маңызды?: оқиғаны жалғастыру емес, жаңа сұрақ.

E) Содан кейін топырағын суардық.: мәтінде болған суаруды қайталайды, аяқтау кезеңін қоспайды.

Қайта орындауға ишара: Бұрынғы әрекеттерден кейін болатын аяқтау қадамын ізде.

Ереже: Ауызша қатынаста сөз дыбысталып айтылады, жазбаша қатынаста мәтін таңбаланып беріледі. Құрылғының түрі емес, ақпараттың берілу жолы маңызды. Жұпты тек атаулары бар деп емес, берілген ретпен тексереміз.

Қолдану: Телефонмен сөйлескенде дыбысталған сөз естіледі, хатта жазылған мәтін оқылады. Сондықтан бұл жұп ауызша — жазбаша ретін сақтайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Хат жазу — телефонмен сөйлесу: ауызша және жазбаша түрлердің орны ауысқан.

B) Дәптерге жазу — хабарды қағазға жазу: екі әрекет те жазбаша.

D) Дауыстап әңгімелеу — әнді ауызша айту: екі әрекет те ауызша.

E) Чатқа мәтін жіберу — өтінішті қағазға түсіру: екі әрекет те жазбаша.

Қайта орындауға ишара: Алдымен естілетін, кейін оқылатын мәтін берілгенін тексер.

Ереже: Көп, кейбір, барлық сөздері қамтылатын топтың көлемін әртүрлі көрсетеді. «Көп» дегені «барлығы» дегенді білдірмейді. «Тек» сөзі басқа мүмкіндіктерді де жоққа шығарады, сондықтан қосымша дәлел қажет болады.

Қолдану: Дұрыс нұсқа көп адамды барлық адамға айналдырып, тек деген шектеуді қосқан. Бұл бастапқы сөйлемнен шықпайтын күшті жалпылау болып тұр.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Кейбір адам серуендеуді ұнатады.: барлығына таратпай, шектеулі топты ғана атайды.

B) Серуендеуді ұнататын адамдар бар.: бар деген тұжырым барлық адамды қамтымайды.

C) Көп адам серуендеуге қызығады.: көп мөлшері барлығына теңестірілмеген.

D) Менің досым серуендеуді ұнатады.: жеке адам туралы мәлімет, жалпы абсолют емес.

Қайта орындауға ишара: Көп сөзін барлығы сөзімен теңестіруге бола ма?

Ереже: Атау мәтіннің ортақ тақырыбын қысқа білдіреді. Мәтіндегі негізгі зат пен әрекетті біріктіру дұрыс тақырып табуға көмектеседі. Қызықты естілетін, бірақ мәтінде жоқ мәселені атау мазмұнды бұрмалайды.

Қолдану: Екі сөйлем де жаңа кітаптарға қатысты: әкелінуі және көрмеден қаралуы. Сондықтан кітаптар көрмесі деген атау екі деректі де қамтиды.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Жаңа кітаптардың сатып алу бағасы: баға айтылмаған, екі сөйлемді қамтымайды.

C) Кітапхананы жөндеу жұмысы: ғимаратты жөндеу берілмеген.

D) Кітаптарды уақытында қайтару: қайтару емес, әкелу мен көрмеден қарау.

E) Ескі кітаптарды қалпына келтіру: жаңа кітаптар көрсетілген, қалпына келтіру жоқ.

Қайта орындауға ишара: Екі сөйлемде қай зат қайта аталғанын тап.