Табиғи аумақтық кешендердің түрлері

Ереже: Табиғи кешендердің кеңістіктік иерархиясында жергілікті, аймақтық және ғаламдық деңгейлер ажыратылады. Олар өзара байланысқан табиғи жүйелердің әртүрлі ауқымын көрсетеді. Мұндай жіктеу табиғатта тек үш нақты кешен бар дегенді білдірмейді. Әр деңгейде көптеген нысан болады, ал ірі жүйелер құрамына ауқымы кішірек кешендер кіреді. Мысалы, бір беткей жергілікті кешен ретінде, бірнеше ландшафтты біріктіретін өңір аймақтық кешен ретінде қарастырылады.

Қолдану: Шарт жіктеу өлшемі ретінде кеңістіктік ауқымды береді: шағын телімнен планеталық тұтас жүйеге қарай өтеміз. Сондықтан жергілікті, аймақтық, ғаламдық деген жауап дұрыс. Бұл қатар жеке табиғи компоненттерді немесе жергілікті жер түрлерін емес, ауқым деңгейлерін атайды. Шарттағы кеңістіктік өлшемді басқа жіктеу белгісімен ауыстырмай салыстыру керек. Өзен мен тау атаулары осындай үш сатылы иерархияның толық қатарын бермейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Өзен–көл–теңіз су нысандарын жіктейді. Тау–жазық–ойпаң жер бедерін атайды. Орман–дала–шөл табиғи жамылғы санаттары. Тропосфера–стратосфера–мезосфера ауа қабаттары; бұл төрт қатар кеңістіктік иерархия деңгейлері емес.

Қайта орындауға ишара: Аталған қатар өлшем деңгейлерін көрсетуі керек.

Ереже: Жергілікті деңгей шағын аумақтағы табиғи кешендерді қарастыруға арналған. Бір беткей немесе шағын жер бедері бөлігі осы деңгейдің мысалы болуы мүмкін. Кешеннің құрамында климаттың жергілікті ерекшелігі, су, топырақ және тірі ағзалар өзара байланысады. Оның шағын болуы компоненттер байланысы жоқ дегенді білдірмейді.

Қолдану: Шарт бір шағын төбенің беткейін нақты береді. Сондықтан жергілікті деңгей дұрыс. Мұнда табиғат зоналары немесе бүкіл планеталық қабық емес, бір аумақтың шағын бөлігі қарастырылған. Жауап шартта берілген үш деңгейлі иерархия ауқымына сәйкес болуы тиіс; нысанның жеке компонентімен алмастырылмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Табиғат зонасы аймақтық санат. Аймақтық деңгей кеңірек аумақтарды біріктіреді. Ғаламдық деңгей планеталық жүйеге қатысты. Географиялық белдеу ірі зоналық бірлік; бұлар шағын беткейдің берілген деңгейі емес.

Қайта орындауға ишара: Бір беткейдің ауқымын бүкіл табиғат зонасымен салыстыр.

Ереже: Аймақтық деңгей бірнеше жергілікті кешенді біріктіретін табиғи өңірлерді қарастыруға мүмкіндік береді. Бұл деңгейдің ауқымы шағын жеке телімнен үлкен, бүкіл планеталық қабықтан кіші. Әкімшілік облыс пен физикалық-географиялық өңір міндетті түрде бірдей шекараға ие емес. Табиғи аудандастыру компоненттер мен олардың байланысына сүйенеді.

Қолдану: Шарт бірнеше жергілікті ландшафттан тұратын физикалық-географиялық өңірді нақты береді. Сондықтан аймақтық деңгей дұрыс. Нысанды бір ғана шағын беткей ретінде немесе бүкіл Жер жүйесі ретінде қарастыру сәйкес келмейді. Жауап зерттеу масштабын көрсетеді, аумақтың нақты табиғат зонасының атын емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Табиғат зонасы кешеннің бір санаты, деңгейдің атауы емес. Жергілікті деңгей шағын телімдерге қатысты. Географиялық белдеу ірі зоналық бірлік. Ғаламдық деңгей бүкіл қабық ауқымы; сұралған аралық масштаб аймақтық.

Қайта орындауға ишара: Бірнеше жергілікті кешенді біріктіретін аралық масштабы бар.

Ереже: Ғаламдық деңгей бүкіл планетаның табиғи жүйелерін қарастырады. Географиялық қабық осы деңгейдегі тұтас кешен ретінде зерттеледі. Оның ішінде ірі аймақтық және шағын жергілікті кешендер болады. Ұсақ кешендердің алуан түрлілігі планеталық байланысты жоққа шығармайды; ауқымдар бірінің құрамына бірі кіре алады.

Қолдану: Шарт барлық материктер мен мұхиттардың өзара байланысын қамтитын тұтас қабықты береді. Сондықтан ғаламдық деңгей дұрыс. Мұнда бір өңір немесе жеке беткей ғана зерттелмейді. Жауап нысанның ең кең кеңістіктік ауқымына сәйкес. Географиялық белдеу осы тұтас жүйенің зоналық бөлігі ретінде қарастырылады.

Қате нұсқаларды ажырату: Аймақтық деңгей белгілі өңірлерге қатысты. Табиғат зонасы аймақтық кешен. Жергілікті деңгей шағын телімге арналған. Географиялық белдеу ірі зоналық бірлік; бірақ бүкіл географиялық қабықтың деңгейінің орнына жүрмейді.

Қайта орындауға ишара: Барлық материк пен мұхит қамтылса, планеталық масштабты таңда.

Ереже: Географиялық белдеу географиялық қабықтың ірі зоналық бірлігі ретінде қарастырылады. Оны ажыратуда жылулық және басқа климаттық жағдайлар маңызды. Белдеудің ішінде ылғалдану айырмашылығына сәйкес бірнеше табиғат зонасы болуы мүмкін. Сондықтан белдеу мен зона бір деңгейдегі бірдей атаулар емес; олардың ауқымы мен жіктеу мазмұны ажыратылады.

Қолдану: Шарт экваторлық, тропиктік және қоңыржай деген нақты мысалдарды береді. Сондықтан географиялық белдеу дұрыс. Мұнда орман, дала немесе шөл сияқты жеке зона атауы сұралмаған. Жауап берілген ірі зоналық бірліктердің ортақ санатын атайды, кеңістіктік иерархияның жалпы деңгейімен алмастырылмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Ғаламдық деңгей планеталық масштаб. Аймақтық деңгей өңірлік масштаб. Жергілікті деңгей шағын телімдік масштаб. Табиғат зонасы белдеу ішіндегі жылу-ылғал үйлесімімен байланысты кешен; бұлар аталған ірі белдеулердің ортақ атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Экваторлық пен қоңыржайдың ортақ географиялық санатын анықта.