Биосфера және Табиғи аумақтық кешендер тақырыптарын бекіту және қорыту
41-параграф · Оқулықтың 174–175-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Биосфера және Табиғи аумақтық кешендер тақырыптарын бекіту және қорыту» тақырыбы, 41-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Егістіктегі құнарлы қабаттың шайылуы өсімдік өсуін нашарлатып, өзенге лай түсуін көбейтті. Бұл табиғат…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Экологиялық проблемалар
Жауап нұсқалары
- A.Тек картографиялық қателер
- B.Тек демографиялық көрсеткіштер
- C.Тек көлік мәселелері
- D.Тек тілдік жіктеу
- E.Экологиялық проблемалардұрыс
Түсіндірме
Ереже: Экологиялық проблемалар табиғи орта сапасының және экожүйелердің жағдайының нашарлауымен байланысты. Топырақ эрозиясы жердің құнарлылығына, өсімдікке және су сапасына әсер етуі мүмкін. Сондықтан оның зардабы бір компонентпен шектелмейді. Мәселені жалпы топқа жатқызу нақты эрозия агентін анықтаудан бөлек міндет.
Қолдану: Шарт топырақ, өсімдік және су сапасының нашарлауын бірге береді. Сондықтан экологиялық проблемалар дұрыс. Мұнда мәдени белгілерді, экономикалық көрсеткіштің түрін немесе карта пішінін жіктеу сұралмаған. Жауап орта сапасына қатысты жалпы санатты атайды. Нақты әсердің мөлшерін қосымша өлшемдерсіз анықтау мүмкін емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Тек картографиялық қателер бейнелеу дұрыстығына қатысты. Тек демографиялық көрсеткіштер халықты сипаттайды. Тек көлік мәселелері тасымалды ұйымдастыруға қатысты. Тек тілдік жіктеу тілдердің туыстығын атайды; берілген табиғи сапа мәселесінің тобы басқа.
Қайта орындауға ишара: Топырақ пен су сапасының нашарлауын орта жағдайымен байланыстыр.
Дұрыс жауап: Жел эрозиясы
Жауап нұсқалары
- A.Тұздану
- B.Жел эрозиясыдұрыс
- C.Химиялық ластану
- D.Су эрозиясы
- E.Жайылымның тозуы
Түсіндірме
Ереже: Жел эрозиясында топырақ бөлшектері жел әсерінен қозғалады. Бөлшектердің көтеріліп, басқа жерге шөгуі осы тасымалдың көрінісі. Құрғақ бет пен өсімдік жамылғысының аздығы үдерісті күшейтуі мүмкін. Бірақ барлық ашық телімде эрозияның қарқыны бірдей болмайды; топырақ пен жел жағдайлары да маңызды.
Қолдану: Шарт ағын суды емес, ауа қозғалысын тасымалдаушы ретінде нақтылайды. Сондықтан жел эрозиясы дұрыс. Бөлшектер басқа телімге шөккенімен, бастапқы жерден әкетілуі эрозиялық жоғалтуды білдіреді. Жауап нақты физикалық агентке сүйенеді. Тұз мөлшері немесе химиялық зат концентрациясы туралы дерек берілмеген.
Қате нұсқаларды ажырату: Тұздану ерігіш тұздың жиналуы. Химиялық ластану зиянды қосылыстарға қатысты. Су эрозиясында тасымалдаушы су. Жайылым тозуы кең жағдайды сипаттайды; берілген ауа тасымалының нақты түрі жел эрозиясы.
Қайта орындауға ишара: Бөлшектерді тасымалдаған орта ауа екенін ескер.
Дұрыс жауап: Топырақ картасы
Жауап нұсқалары
- A.Климат картасы
- B.Өсімдік картасы
- C.Топырақ картасыдұрыс
- D.Жер бедері картасы
- E.Геологиялық карта
Түсіндірме
Ереже: Топырақ картасы топырақ типтерінің кеңістікте таралуын шартты белгілер арқылы көрсетеді. Оны оқу үшін түсіндірме, масштаб және жасалған деректердің ауқымы ескеріледі. Ірі масштабтағы карта жергілікті айырманы толығырақ көрсетуі мүмкін. Картадағы зоналық түс нақты әр телімнің зертханалық құрамын автоматты түрде дәлелдемейді.
Қолдану: Шарт топырақ типтері мен олардың шекараларын нақты сұрайды. Сондықтан топырақ картасы дұрыс. Климат пен өсімдік карталары байланысты мәлімет бере алады, бірақ сұралған тікелей топырақ жіктеуінің орнына жүрмейді. Жауап карта тақырыбына сәйкес болуы керек. Қажет болса, нақты телімге далалық тексеру қосылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Климат картасы климат көрсеткіштерін береді. Өсімдік картасы жамылғыны сипаттайды. Жер бедері картасы пішіндер мен биіктіктерді көрсетеді. Геологиялық карта жыныстарды бейнелейді; олар топырақ типтерінің тікелей тақырыптық картасы емес.
Қайта орындауға ишара: Тақырыптық картаның негізгі мазмұны топырақ болуы керек.
Дұрыс жауап: Ішкі сулары
Жауап нұсқалары
- A.Климат
- B.Өсімдік дүниесі
- C.Географиялық орны
- D.Ішкі суларыдұрыс
- E.Жануарлар дүниесі
Түсіндірме
Ереже: Ішкі сулар құрлықтағы су нысандарының қорын, қозғалысын және режимін сипаттауды қамтиды. Өзен тасуы мен көл деңгейінің өзгеруі олардың су режиміне қатысты. Бұл көрсеткіштер климатпен байланысады, бірақ нысаны су болып қалады. Бір маусымдағы өзгерісті бүкіл көпжылдық климаттың тікелей атауымен алмастырмау керек.
Қолдану: Шарт өзен мен көлдің деңгейлік режимін нақты береді. Сондықтан ішкі сулары дұрыс. Мұнда жауын-шашынның көпжылдық орташа мәні немесе ағаш түрінің тізімі ғана сұралмаған. Жауап деректің тікелей зерттеу объектісіне сүйенеді. Су режимінің себептерін түсіндіруде климаттық мәліметтер кейін қосылуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Климат ауа райының көпжылдық режимі. Өсімдік дүниесі өсімдіктерді тіркейді. Географиялық орны орналасуды көрсетеді. Жануарлар дүниесі фауна; берілген өзен-көл деңгейі осы бөлімдердің негізгі тікелей дерегі емес.
Қайта орындауға ишара: Негізгі өлшенген нысандар өзен мен көл.
Дұрыс жауап: Жер бедері
Жауап нұсқалары
- A.Климат
- B.Жануарлар дүниесі
- C.Ішкі сулары
- D.Жер бедерідұрыс
- E.Топырағы
Түсіндірме
Ереже: Жер бедері жер бетінің пішінін, биіктігін және еңістерін сипаттайды. Абсолюттік биіктік теңіз деңгейіне қатысты беріледі, ал еңіс беткейдің көлбеулігін көрсетеді. Бұл көрсеткіштер топырақтың химиялық құрамымен бірдей емес. Оларды тіркеу су қозғалысы мен жергілікті табиғи жағдайларды түсіндіруге көмектеседі.
Қолдану: Шарт биіктікті, беткей еңісін және аңғар пішінін бірге береді. Сондықтан жер бедері дұрыс. Мұнда аңғардағы су мөлшері немесе топырақтағы қарашірінді зерттелмейді. Жауап сипатталған пішіндік және биіктік белгілеріне сүйенеді. Бір компоненттің басқаға әсер етуі олардың атауларын бірдей етпейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Климат ауа режимі. Жануарлар дүниесі фауна. Ішкі сулары су нысандары. Топырағы минералдық-органикалық дененің қасиеттері; бұлар биіктік пен беткей пішінінің тікелей компоненті емес.
Қайта орындауға ишара: Пішін мен еңіс жер бетінің морфологиясына қатысты.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Табиғи аумақтық кешендер
- Табиғи аумақтық кешендердің түрлері
- Сарамандық жұмыс Менің өлкемнің визит карточкасы Өлкетану деректер қорын құру
- Географияның зерттеу әдістері Адамның табиғи кешендерге әсері
- Дүниежүзі халықтарының тілдік семьясы мен топтары
- Дүниежүзі халықтарының діни құрамы
- Дүниежүзінің тарихи мәдени аймақтары
- Ұлтаралық және дінаралық келісім
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.