Қазақстанның флорасы мен фаунасы
34-параграф · Оқулықтың 148–153-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Қазақстанның флорасы мен фаунасы» тақырыбы, 34-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қазақстанның бір өңірінде кездесетін өсімдік түрлерінің толық тізімі жасалды. Осы өңірдің өсімдік түрлерінің…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Флора
Жауап нұсқалары
- A.Ксерофил
- B.Космополит
- C.Эндемик
- D.Флорадұрыс
- E.Фауна
Түсіндірме
Ереже: Флора белгілі бір аумақтағы өсімдік түрлерінің жиынтығын білдіреді. Түрлер құрамын сипаттау мен өсімдік жамылғысының тығыздығын сипаттау бірдей емес. Флоралық тізімде ағаштармен бірге бұталар, шөптер және басқа өсімдік топтары да қарастырылады. Аумақтың шекарасы зерттеудің географиялық ауқымын анықтайды.
Қолдану: Шартта өсімдіктердің түрлік тізімі берілген. Сондықтан флора дұрыс. Мұнда өсімдіктің құрғақшылыққа төзімділігі немесе бір түрдің таралу кеңдігі сұралмайды. Жануарларды есепке алу да бұл тізімнің мақсатына кірмейді. Негізгі белгі өсімдік түрлерінің белгілі аумақтағы жиынтығы болуы.
Қате нұсқаларды ажырату: Ксерофил құрғақ ортаға бейімделген ағзаны сипаттайды. Космополит кең таралған түрге қатысты. Эндемик таралуы белгілі аумақпен шектелген түрді білдіреді. Фауна жануарлар түрлерінің жиынтығы; ол өсімдіктер тізімінің атауы болмайды.
Қайта орындауға ишара: Алдымен есепке алынған ағзалар өсімдіктер ме, жануарлар ма екенін анықта.
Дұрыс жауап: Фауна
Жауап нұсқалары
- A.Фаунадұрыс
- B.Ксерофил
- C.Эндемик
- D.Реликт
- E.Космополит
Түсіндірме
Ереже: Фауна белгілі аумақтағы жануарлар түрлерінің жиынтығы. Ол тек ірі немесе омыртқалы жануарлармен шектелмейді: омыртқасыз жануарлар да фауна құрамына кіреді. Түрлер тізімі жануарлар санынан бөлек көрсеткіш. Бір түрдің дарақтары көп болуы аумақта түрлер саны міндетті түрде көп дегенді білдірмейді.
Қолдану: Шарттағы топтардың барлығы жануарларға жатады. Олардың өңірлік жиынтығын фауна деп атайды. Сұрақ бір жануардың эволюциялық тарихын немесе таралу ауқымын анықтауды талап етпейді. Сондықтан жануарлар дүниесінің тұтас құрамын білдіретін атау таңдалады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ксерофил құрғақшылыққа бейімделу белгісі. Эндемик белгілі жермен шектелген түр. Реликт өткен дәуірлерден сақталған түрге қатысты. Космополит кең таралған түрді сипаттайды; бұл төрт атау барлық тіркелген жануарлар жиынтығын білдірмейді.
Қайта орындауға ишара: Жануарлар түрлерінің аумақтық жиынтығына арналған терминді таңда.
Дұрыс жауап: Космополит
Жауап нұсқалары
- A.Ксерофил
- B.Космополитдұрыс
- C.Реликт
- D.Фауна
- E.Флора
Түсіндірме
Ереже: Космополит түрдің географиялық таралуы өте кең болады. Бұл атау оның бір ғана шағын аймақпен шектелмейтінін көрсетеді. Кең таралу барлық жерде бірдей көп дарақ бар деген сөз емес. Түрдің таралу ауқымы мен оның жергілікті саны бөлек бағаланады; кең таралған түр кейбір жерлерде сирек болуы мүмкін.
Қолдану: Шарт бірнеше құрлық пен көптеген өңірді нақты атайды. Сондықтан космополит дұрыс. Түрдің құрғақшылыққа төзімділігі немесе көне дәуірден сақталуы туралы дерек берілмеген. Жауап кең географиялық ареал белгісіне сүйеніп анықталады, ағзаның басқа қасиеттері жөнінде болжам жасалмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Ксерофил құрғақ ортаға бейімделумен анықталады. Реликттің белгісі көне тарихымен байланысты. Фауна жануарлар жиынтығы. Флора өсімдіктер жиынтығы; соңғы екеуі бір түрдің таралу ауқымының санаты емес.
Қайта орындауға ишара: Бір түрдің ареалы тар ма, әлде көптеген өңірді қамти ма?
Дұрыс жауап: Эндемик
Жауап нұсқалары
- A.Реликт
- B.Эндемикдұрыс
- C.Фауна
- D.Космополит
- E.Ксерофил
Түсіндірме
Ереже: Эндемик белгілі бір географиялық аумаққа тән және табиғи таралуы сол аумақпен шектелген түр. Эндемизм әртүрлі ауқымда бағаланады: бір тау жотасы, арал немесе кеңірек аймақ болуы мүмкін. Оны жай сирек кездесумен теңестіруге болмайды. Жергілікті эндемик өз ареалының ішінде көп болуы да ықтимал.
Қолдану: Шарт табиғи ареалдың бір жотамен шектелгенін және басқа табиғи популяциялар жоқ екенін береді. Сондықтан эндемик дұрыс. Өсімдіктің ботаникалық бақта өсірілуі табиғи ареал туралы анықтаманы өзгертпейді. Сұрақта таралуды шектейтін географиялық белгі басты өлшем болып тұр.
Қате нұсқаларды ажырату: Реликт көне дәуірден сақталу белгісімен анықталады. Фауна жануарлар жиынтығы. Космополит кең таралады. Ксерофил құрғақ ортаға бейімделген; олардың ешқайсысы осы табиғи таралу шектеуінің тікелей атауы емес.
Қайта орындауға ишара: Басқа жерде табиғи популяциясының болмауына назар аудар.
Дұрыс жауап: Реликт
Жауап нұсқалары
- A.Реликтдұрыс
- B.Флора
- C.Фауна
- D.Эндемик
- E.Ксерофил
Түсіндірме
Ереже: Реликт бұрынғы геологиялық дәуірлердің флорасы немесе фаунасынан қазіргі кезде сақталған түрге қатысты ұғым. Оның тарихи шығу тегі негізгі белгі болады. Реликт деген қазіргі бір дарақтың жасы миллиондаған жыл дегенді білдірмейді. Түрдің эволюциялық тарихы мен жеке ағзаның жасы әртүрлі деңгейдегі сипаттамалар.
Қолдану: Шарт қазіргі түрдің өткен дәуірдің өсімдіктер қауымымен тарихи байланысын нақтылайды. Сондықтан реликт дұрыс. Оның таралуы тек бір өңірмен шектелгені немесе құрғақшылыққа төзімді екені айтылмаған. Сұраққа жауап беру үшін осы қосымша қасиеттерді ойдан қосу қажет емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Флора барлық өсімдік түрлерінің аумақтық жиынтығы. Фауна жануарлар жиынтығы. Эндемик табиғи ареалдың шектелуін білдіреді. Ксерофил құрғақ ортаға бейімделуді атайды; бұлар түрдің көрсетілген тарихи санатының орнына жүрмейді.
Қайта орындауға ишара: Өткен дәуірден сақталу мен қазіргі ареалдың тарлығын ажырат.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Мұхитта болатын табиғи құбылыстар
- Дүниежүзілік мұхит проблемалары және оны шешу жолдары
- Географиялық ақпарат көздерімен сарамандық жұмыс
- Биосфера және оның құрамдас бөліктері
- Топырақ және оның құрамы мен құрылымы Қазақстанның топырақ типтері
- Топырақтың экологиялық проблемалары және оларды қорғау
- Табиғи аумақтық кешендер
- Табиғи аумақтық кешендердің түрлері
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.