Дүниежүзі халықтарының тілдік семьясы мен топтары

Ереже: Тіл адамдардың ойы мен ақпаратын жеткізетін таңбалар және ережелер жүйесі. Сөздік қор мен грамматика осы жүйенің құрамына кіреді. Тілдің қолданылуы бір этностың барлық өкілі тек бір тілде сөйлейді дегенді білдірмейді. Адам бірнеше тілді меңгеруі мүмкін, ал бір тіл әртүрлі қауымдарда қолданылады.

Қолдану: Шарт қарым-қатынас жүйесінің жалпы атауын сұрайды. Сондықтан тіл дұрыс. Ана тілі де тіл болады, бірақ ол адамның оны меңгеру жағдайын нақтылайтын тар ұғым. Сұрақ жалпы жүйені атайтын терминді талап етеді. Жауап тілдердің туыстық тобын немесе халықтарды зерттейтін ғылымды білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тілдік семья туыс тілдерді біріктіреді. Этнос адамдар қауымдастығына қатысты. Ана тілі ерте меңгерілген тілдің жеке мәртебесі. Этнография халықтарды зерттейді; бұлар сұралған жалпы жүйенің атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Жеке адамның тіл мәртебесі емес, жалпы жүйе сұралған.

Ереже: Ана тілі адамның ерте балалық шақта меңгерген тіліне қатысты ұғым. Ол міндетті түрде тек анасының ғана тілі болуы шарт емес. Екі тіл қатар қолданылатын отбасында бала екі тілді де ерте меңгеруі мүмкін. Ана тілі адамның азаматтығымен немесе тілдің мемлекеттік мәртебесімен автоматты түрде тең емес.

Қолдану: Шарт ерте балалық шақтағы алғашқы меңгеруді нақты береді. Сондықтан ана тілі дұрыс. Мұнда тілдердің генетикалық байланысы немесе жергілікті нұсқасы сұралмайды. Жауап адамның тілмен алғашқы танысу жағдайына сүйенеді. Отбасы мен қоғамдағы тілдер кейін өзгерсе де, бұл бастапқы меңгеру дерегі бөлек қарастырылады.

Қате нұсқаларды ажырату: Тілдік семья туыс тілдер тобы. Тіл жалпы жүйені атайды. Этнос тарихи қауымдастық. Диалект тіл нұсқасы; осы төртеуі ерте алғашқы меңгеру мәртебесінің нақты атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Ерте балалық шақтағы меңгеру негізгі белгі.

Ереже: Тілдік семья тарихи ортақ шығу тегі бар тілдерді біріктіреді. Туыстық жүйелі дыбыстық сәйкестіктер, негізгі сөздік қор және грамматикалық деректер арқылы зерттеледі. Бірнеше ұқсас кірме сөздің болуы өздігінен ортақ арғы тілді дәлелдемейді. Тілдік туыстық пен халықтардың биологиялық шығу тегін де бір ұғымға айналдыруға болмайды.

Қолдану: Шарт ортақ тарихи арғы тіл мен ірі туыстық бірлікті нақты береді. Сондықтан тілдік семья дұрыс. Мұнда жеке тілдің жергілікті нұсқасы немесе бір адамның ана тілі сұралмаған. Жауап тілдердің генеалогиялық классификациясына сәйкес. Қазіргі мемлекет шекарасы мұндай семьяның шекарасымен міндетті түрде сәйкес келмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тіл жеке жүйе. Этнос адамдар қауымдастығы. Ана тілі ерте меңгеру мәртебесі. Диалект бір тілдің нұсқасы; бұлар туыс тілдердің ірі генеалогиялық бірлігінің атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Ортақ тарихи арғы тілге назар аудар.

Ереже: Диалект тілдің белгілі өңірдегі немесе қауымдағы нұсқасы. Оның дыбыстық, сөздік және грамматикалық ерекшеліктері болуы мүмкін. Диалектті тілдік семьямен теңестіруге болмайды: семья бірнеше туыс тілді біріктіреді. Диалект пен жеке тілдің шекарасы кей жағдайда күрделі және тарихи-әлеуметтік факторлармен де байланысты.

Қолдану: Шарт бір тілдің жергілікті нұсқасын нақты береді. Сондықтан диалект дұрыс. Мұнда жаңа халықтың азаматтығы немесе алғашқы меңгерілген тіл мәртебесі анықталмайды. Жауап нұсқалық ерекшелікке сүйенеді. Бірнеше сөздің өзгешелігінен автоматты түрде мүлде бөлек тілдік семья пайда болды деген қорытынды шықпайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Тіл жалпы жүйе. Ана тілі меңгеру мәртебесі. Этнография халықтарды зерттейтін ғылым. Этнос қауымдастық; бұл төрт ұғым жергілікті тіл нұсқасының нақты атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ бір тілдің өңірлік нұсқасын сұрайды.

Ереже: Этнос тарихи қалыптасқан мәдени қауымдастыққа қатысты ұғым. Ортақ дәстүр мен топтық өзіндік сәйкестік маңызды белгілердің қатарында. Оның барлық өкілі міндетті түрде бір ғана тілде сөйлейді немесе бірдей сыртқы келбетке ие болады деуге болмайды. Этникалық сәйкестік пен мемлекеттік азаматтық та бөлек қарастырылады.

Қолдану: Шарт тарихи қауымдастықты, мәдени дәстүрді және өзіндік сәйкестікті нақты береді. Сондықтан этнос дұрыс. Мұнда тілдің жергілікті нұсқасы немесе оны зерттейтін ғылымның атауы сұралмайды. Жауап адамдар қауымдастығына қатысты терминді атайды. Бұл ұғымды тек биологиялық белгімен анықтау шарттағы мәдени мазмұнды толық ашпайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Этнография қауымдарды зерттейтін ғылым. Тіл қарым-қатынас жүйесі. Ана тілі ерте меңгерілген тіл. Диалект тіл нұсқасы; олар адамдардың берілген тарихи қауымдастығының атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Зерттеу ғылымын оның зерттейтін қауымдастығынан ажырат.