Қазақстанның ауылшаруашылығы

Ереже: Өсімдік шаруашылығының өнімдері қолданылуы мен биологиялық ерекшелігі бойынша ажыратылады. Бидай дәнінен ұн алып, нан және басқа тағам жасайды. Ол Қазақстанның солтүстік астық өндірісінде маңызды дақыл болады. Оның маңызын айту барлық жерде тек бидай егіледі немесе жыл сайын үлесі бірдей дегенді білдірмейді.

Қолдану: Ұндық дән мен солтүстік астық шаруашылығы туралы белгілер бидайға сәйкес келеді. Сондықтан осы жауап дұрыс. Өнімнің қолданылуын оның өсірілетін өңірімен байланыстыру дақылды тек атауы бойынша жаттаудан гөрі мағынасын түсінуге көмектеседі; нақты сорт пен агротехника өнімге әсер етеді.

Қате нұсқаларды ажырату: Арпа, жүгері, тары және сұлы да дәнді дақылдар, бірақ сұрақтағы солтүстік астық шаруашылығы мен кең тараған нан ұнының негізгі сәйкестігі бидайға қатысты. Басқа дәннен де тағам мен ұн алуға болады; «кең тараған негізгі» деген шартты «жалғыз мүмкін» деген мағынамен алмастырмау қажет.

Қайта орындауға ишара: Негізгі өнімнің қайсысы дәннен тартылған нандық ұн екенін анықта.

Ереже: Ауыл шаруашылығының аумақтық мамандануы жылу, ылғал, топырақ, жер көлемі, техника және нарық сияқты факторлардың бірлескен әсерінен қалыптасады. Қазақстанның солтүстігіндегі Қостанай, Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстары ірі астық аймағына кіреді. Бұл басқа өңірлерде астық мүлде егілмейді деген тұжырым емес.

Қолдану: Дұрыс топта аталған үш солтүстік облыс бірге берілген. Сұрақ олардың тұрақты географиялық мамандануын сұрайды, нақты жылдың өнім рейтингін емес. Жиналған астық көлемі ауа райы мен егіс жағдайына қарай өзгеретіндіктен, белгілі бір пайызды жылсыз тұрақты ереже ретінде қолданбаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Қалған топтар батыс, оңтүстік немесе аралас өңірлерден құралған. Олардағы басқа ауылшаруашылық бағыттардың болуы солтүстік белдеу атауын өзгертпейді. Әр облыстың орнын картада тексеріп, топтағы бір таныс атауды ғана негізге алмау керек; барлық мүшенің берілген кеңістіктік сипатқа сай болуы маңызды.

Қайта орындауға ишара: Үш облыстың бәрінің солтүстік астық аймағында орналасқанын тексер.

Ереже: Күздік бидай күзде себіліп, қыс кезеңінен өтуі керек. Жаздық бидай көктемде себіліп, сол жылғы вегетацияда жетіледі. Қатал және қар қорғанысы тұрақсыз қыста қыстап шығу қаупі таңдауға әсер етеді. Бірақ сорт, ылғал, мерзім және агротехника да маңызды, сондықтан бір фактор барлық шаруашылыққа бірдей шешім бермейді.

Қолдану: Шарттағы фермер жаздық сортпен өсімдікті қысқы қолайсыз кезеңнен өткізбеуді көздейді. Сондықтан қыстап шығу тәуекелін азайту дұрыс. Бұл жазғы құрғақшылық немесе көктемгі үсік қаупі жойылады дегенді білдірмейді; олар бөлек бағаланады.

Қате нұсқаларды ажырату: Жаздықты қыста себу берілген таңдауға қарсы. Қарсыз аяздың міндетті пайдасы жоқ, ал ылғал мен жылу қажеттілігі сақталады. Сорт атауын жай мезгіл сөзімен сәйкестендірмей, өсімдіктің өмірлік кезеңі қандай климаттық жағдайға түсетінін талдау қажет; тәуекелді азайту толық кепілмен бірдей емес.

Қайта орындауға ишара: Егу мерзімі өзгергенде өсімдік қандай қолайсыз маусымнан өтпей қалады?

Ереже: Күріштің дәстүрлі суармалы өсіру жүйесінде танап тегістеліп, чектерде су деңгейі басқарылады. Бұл технология су жеткізу мен әкетуді ұйымдастыруды талап етеді. Күріштің барлық түрі дүниежүзінде міндетті түрде тұрақты су астында өседі деуге болмайды; сұрақ нақты кең тараған суармалы тәсілді сипаттайды.

Қолдану: Берілген чектер мен реттелетін су қабаты күріш егісіне сәйкес келеді. Сондықтан осы дақыл дұрыс. Су қажеттілігі мен жердің мелиорациялық жағдайы өңірдегі егіс құрылымын таңдауға әсер етеді; мол су болуы топырақ тұздануын бақылауды қажетсіз етпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тары, күнбағыс, жүзім және мақта әдетте берілген су басқан чек жүйесімен сипатталмайды. Олардың суарылуы мүмкін болғанымен, суару фактісі чектегі күріш технологиясымен бірдей емес. Ылғал қажет ету мен арнайы су қабатын басқару тәсілінің айырмасын сақтау керек; дақылға сай агротехника нақты шартпен анықталады.

Қайта орындауға ишара: Жай суаруды арнайы су деңгейі реттелетін танап технологиясынан ажырат.

Ереже: Суармалы егіншілік дақылға жеткілікті жылу мен су беру жүйесін қажет етеді. Қызылорда өңірінде Сырдария суы ауыл шаруашылығы үшін маңызды. Өзеннің болуы су әрдайым шексіз жеткілікті дегенді білдірмейді: ағын көлемі, су бөлу, шығын және мелиорация жағдайы ескеріледі.

Қолдану: Қызылорда өңірін кесіп өтетін Сырдария аңғары күріш шаруашылығымен байланысты. Сондықтан осы жауап дұрыс. Бұл байланысты картадағы өзен бағыты мен суармалы жерлердің орны арқылы түсіндіруге болады; нақты жылдың егіс көлемі өзгеріп отыруы мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: Жайық, Есіл, Тобыл және Ертіс басқа географиялық жүйелерге жатады. Бір өзенде су мол болуы оны Қызылорда егісінің тікелей көзі етпейді. Өңір мен өзенді нақты сәйкестендіріп, су ресурсының қолжетімділігін тек жалпы елдік қор арқылы бағаламау керек; суармалы жүйенің байланысы маңызды.

Қайта орындауға ишара: Өңірдің негізгі өзенін суармалы танаптардың орналасуымен байланыстырып көр.