Ғылыми техникалық революция
53-параграф · Оқулықтың 141–149-беттері
«Қазақстан географиясы, Книга 2» оқулығының (9-сынып, Атамұра, 2024) «Ғылыми техникалық революция» тақырыбы, 53-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Зерттеу нәтижелері негізінде өндіріс тәсілдері, материалдар және жабдықтар біртіндеп жетілдіріліп келеді. Бұл…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ғылыми-техникалық прогресс
Жауап нұсқалары
- A.Тек өндірістің аумақтық көшуі
- B.Ғылыми-техникалық прогрессдұрыс
- C.Тек кәсіпорын меншік иесінің ауысуы
- D.Тек тауар бағасының маусымдық өсуі
- E.Тек жұмысшылар санының кемуі
Түсіндірме
Ереже: Ғылыми-техникалық прогресс ғылыми білім негізінде техника мен технологияның жетілуін білдіреді. Оның қарқыны әр кезеңде әртүрлі болуы мүмкін: біртіндеп өзгеріс те, түбегейлі жаңару да кездеседі. Кез келген кәсіпорындық өзгеріс жаңа технологиялық білімге негізделген ілгерілеу бола бермейді.
Қолдану: Шартта зерттеу нәтижесі жабдық, материал және өндіріс тәсілін жетілдіруге қолданылған. Сондықтан ғылыми-техникалық прогресс дұрыс. Сұрақ тек белгілі зауыттың көшкенін немесе меншік құжаты өзгергенін сипаттамайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Аумақ, меншік, баға және жұмысшылар саны экономикалық өзгерістер болуы мүмкін, бірақ олардың өздігінен технология жетілдірілгенін дәлелдеуі міндетті емес. Үдерісті атағанда жаңа білімнің нақты не өзгерткенін анықтау қажет. Прогрестің болуы барлық әлеуметтік және экологиялық салдар тек оң болады деген қосымша кепілдік бермейді.
Қайта орындауға ишара: Жаңа ғылыми білім техника мен өндіріс тәсілін жақсартуға қолданылған ба?
Дұрыс жауап: Өндіргіш күштердің терең әрі жылдам жаңаруы
Жауап нұсқалары
- A.Өндіргіш күштердің терең әрі жылдам жаңаруыдұрыс
- B.Бір станокты сол үлгідегі жаңасымен жоспарлы алмастыру
- C.Бір өнімнің қаптамасын өзгертумен ғана шектелу
- D.Бір цехтағы жұмыс уақытын технологиясыз қайта реттеу
- E.Бір қойманың орналасуын сол өндіріс тәсілін сақтап өзгерту
Түсіндірме
Ереже: Ғылыми-техникалық революция ғылым мен технологиядағы өзгерістің өндіргіш күштерге терең және кең ықпалын білдіреді. Оны кез келген шағын жаңартумен теңестіруге болмайды. «Жылдам» сөзі барлық елде бір күнде бірдей іске асады дегенді емес, тарихи салыстырмадағы қарқынды білдіреді.
Қолдану: Шартта өндіріс құралдары, еңбек және бірнеше сала түбегейлі өзгерген. Сондықтан терең әрі жылдам жаңару дұрыс сипаттама. Жеке нысанның сыртқы өзгерісі мұндай ауқымды жүйелік ықпалды дәлелдемейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Жеке жоспарлы жөндеу, қаптама, кесте немесе қойма өзгерісі тұтас өндіргіш күштердің терең жаңаруын өздігінен көрсетпейді. Революциялық сипат бірнеше саланың технологиясы мен еңбек ұйымдасуын түбегейлі өзгертумен байланысты. Өзгерістің көлемі, тереңдігі мен тарихи ауқымын бірге бағалау қажет.
Қайта орындауға ишара: Өзгеріс жеке ұсақ әрекетті ме, әлде өндірістің бірнеше негізгі қырын қайта құра ма?
Дұрыс жауап: Бу машинасының кең қолданылуы
Жауап нұсқалары
- A.Электрондық компьютердің таралуы
- B.Бу машинасының кең қолданылуыдұрыс
- C.Жасанды интеллект жүйелерінің таралуы
- D.Ғарыштық навигацияның енгізілуі
- E.Өндірістік интернет желілерінің қосылуы
Түсіндірме
Ереже: Алғашқы өнеркәсіптік революция механикаландыру және су мен бу қуатын өндірісте кең қолданумен байланысты сипатталады. Бу машинасының дамуына бірнеше өнертапқыш пен инженер үлес қосқан. Бір тұлға оны бірден дайын қазіргі түрде жалғыз ойлап тапты деген қарапайым тұжырымнан сақтану қажет.
Қолдану: Берілген технологиялар ішінде осы алғашқы кезеңге бу машинасының кең қолданылуы сәйкес. Қалғандары кейінгі электроника, цифрландыру және байланыс бағыттарымен байланысты. Сұрақ нақты бір қозғалтқыштың патент жылын емес, кезеңнің кең белгісін сұрайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Компьютер, жасанды интеллект, ғарыштық навигация және өндірістік интернет алғашқы механикаландыру дәуірінен әлдеқайда кейін дамыған. Технологиялардың бәрі өндірісті өзгерткені оларды бір кезеңге жатқызбайды. Тарихи жіктеу шартты болғанымен, негізгі энергия көзі мен қолданылу уақытын сәйкестендіру керек.
Қайта орындауға ишара: Алғашқы машиналық өндірісті кейінгі электрондық және цифрлық технологиялардан ажырат.
Дұрыс жауап: Электрлендіру мен жаппай өндірістің дамуы
Жауап нұсқалары
- A.Бу қуатына негізделген алғашқы механикаландыру
- B.Электрондық басқарумен цифрлық автоматтандыру
- C.Электрлендіру мен жаппай өндірістің дамуыдұрыс
- D.Заттар интернетімен киберфизикалық бірігу
- E.Қолөнерді машиналарсыз өзгеріссіз сақтау
Түсіндірме
Ереже: Кең тараған тарихи жіктеуде екінші өнеркәсіптік революция электр энергиясы, жаңа өнеркәсіп салалары және жаппай өндірістің дамуымен байланысты. Кезеңдер арасында технологиялар толық үзіліп қалмайды: бұрынғысы жаңасымен қатар қолданылуы мүмкін. Жіктеу басым өзгеріс бағытын көрсетеді.
Қолдану: Сұралған кезеңге электрлендіру мен жаппай өндіріс сәйкес келеді. Бу механикаландыруы бұрынғы, электроника мен цифрлық басқару кейінгі бағыттың негізгі белгілері ретінде қолданылады. Бір зауыттың бірнеше технологияны қатар пайдалануы тарихи байланысты өзгертпейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Киберфизикалық бірігу бұдан кейінгі тұжырымдамамен байланысты, ал өзгеріссіз қолөнер революциялық өндірістік жаңаруды сипаттамайды. Барлық машинаны бір кезеңге қосып жібермей, энергия, басқару және ұйымдасу белгілерін салыстыру қажет. Бұл жіктеу барлық ел үшін бірдей басталу күнін міндеттемейді.
Қайта орындауға ишара: Энергияның жаңа түрі мен өнімді көп көлемде ұйымдасқан шығару арасындағы байланысты еске түсір.
Дұрыс жауап: Электроника мен ақпараттық технология арқылы автоматтандыру
Жауап нұсқалары
- A.Электроника мен ақпараттық технология арқылы автоматтандырудұрыс
- B.Тек су дөңгелегімен алғашқы механикаландыру
- C.Тек бу машинасын алғашқы енгізу
- D.Тек қол тоқуды кеңейту
- E.Тек электр жарығын орнатумен шектелу
Түсіндірме
Ереже: Үшінші өнеркәсіптік революция электроника және ақпараттық технологиялардың өндірісті автоматтандыруға қолданылуымен байланысты сипатталады. Автоматтандыру белгілі операцияны басқаруға қатысты, барлық адам еңбегі бірден жойылды дегенді білдірмейді. Қызметкерлердің бақылау, бағдарламалау және қызмет көрсету міндеттері сақталуы мүмкін.
Қолдану: Сұрақтағы кезеңге электроника мен ақпараттық басқару дұрыс. Жай электр шамының болуы өндірістің цифрлық автоматтандырылғанын дәлелдемейді; басқару мен операцияның қалай орындалатыны маңызды.
Қате нұсқаларды ажырату: Су және бу қуаты алғашқы механикаландырудың белгілері, қол тоқу ескі тәсілдің жалғасуы болады. Электр жарығымен шектелу ақпараттық басқарудың мазмұнын ашпайды. Кезеңді бір құрылғының атауына ғана емес, өндірістік үдерістің қандай технологиямен өзгергеніне сүйеніп анықтау қажет; өзгеріс салаларда әркелкі жүруі мүмкін.
Қайта орындауға ишара: Машинаға күш беру мен оның жұмысын электрондық-ақпараттық басқаруды ажырат.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Қазақстанның табиғи ресурстық әлеуеті
- Табиғат ресурстарын өңдеудің технологиясы мен орталықтары
- Қазақстандағы табиғатты пайдалану және тұрақты даму
- Табиғат ресурстары мен табиғатты пайдалану Зерттеулер географиялық карталар мен дереккөздер
- Қазақстан мен әлем елдерінің адам әлеуетінің даму индексі
- Қазақстанның индустриялық инновациялық дамуы
- Қазақстанның және оның аумақтарының инфрақұрылымы
- Қазақстан шаруашылығының салалары Өнеркәсіп
Сұрақтар «Қазақстан географиясы, Книга 2» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2024.