Табиғат кешендері және адам

Ереже: Аумақты шаруашылық игеру жер мен ресурстарды өндіріс, ауыл шаруашылығы, көлік және басқа қызметке пайдаланумен байланысты. Оның барысында табиғи кешеннің құрылымы өзгеруі мүмкін; игерудің түрі мен әсерін нақты әрекетке қарай бағалайды.

Қолдану: Егістік, суару және тасымал жолы аумақты шаруашылыққа тікелей қосады. Сондықтан бұл жай сипаттау немесе картаға түсіру емес, жерді қызметке пайдалану арқылы игеру болады.

Қате нұсқаларды ажырату: Координата, шекара, атау және климаттық бақылау аумақ туралы ақпарат береді. Олар өздігінен егістік немесе жолдың пайда болуына тең емес. Зерттеу мен нақты жер пайдалану арасындағы айырмашылықты сақтау адам ықпалының түрін дұрыс анықтауға көмектеседі.

Қайта орындауға ишара: Аумақта тек ақпарат жиналды ма, әлде оның нақты қолданылуы өзгерді ме — соны тексер.

Ереже: Антропогендік ландшафттың қалыптасуында адамның жер пайдалану қызметі негізгі түрлендіруші фактор болады. Табиғи маусымдық және ауа райы үдерістері де кешенді өзгертеді, бірақ өздігінен адам жасаған өзгеріске жатпайды.

Қолдану: Даланы жыртып, дақыл егу өсімдік жамылғысын және топыраққа әсер ету тәртібін шаруашылық мақсатта өзгертеді. Сондықтан бұл табиғи даланың ауылшаруашылық ландшафтқа ауысуына нақты мысал болады.

Қате нұсқаларды ажырату: Қар еруі, жапырақ сарғаюы, табиғи құм көшуі және жауын адамның тікелей жер игеру әрекетін көрсетпейді. Олар антропогендік аумақта да болуы мүмкін, бірақ бұл олардың барлығын адам жасаған үдеріс етпейді. Өзгерістің нәтижесімен бірге негізгі себебін де анықтау қажет.

Қайта орындауға ишара: Қай нұсқада адамның мақсатты жер пайдалану әрекеті тікелей берілгенін тап.

Ереже: Антропогендік ландшафттарды қызметіне қарай жіктегенде басым жер пайдалану түрі негізге алынады. Тұрғындар қоныстанған және олардың күнделікті өмірін қамтамасыз ететін кеңістік селитебті ландшафт ұғымымен байланысты; бір аумақта қосымша қызметтер де болуы мүмкін.

Қолдану: Шартта тұрғын үйлер, көшелер және тұрмыстық нысандар басым. Сондықтан негізгі сипат қоныстану қызметімен анықталып, селитебті түр таңдалады, жеке ағаш немесе шағын су нысаны жіктеуді өзгертпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тау-кен түрінде өндіру, сушаруашылықта су режимін басқару, орманшаруашылықта орман өсіру, егістікте дақыл өндіру басым болады. Олардың кейбірі қала маңында кездескенімен, берілген тұрғын ауданның негізгі қызметін алмастырмайды. Бір қосымша элементке қарап тұтас аумақты жіктемеу керек.

Қайта орындауға ишара: Аумақтың ең басым қызметін анықта: тұрғындардың қоныстануы ма, әлде ресурс өндіру ме?

Ереже: Ландшафт модификациясының қызметтік атауы оның негізгі қалыптастырушы шаруашылық әрекетіне сәйкес болады. Қазу, жынысты шығару және үйінді жинау табиғи бедер мен жер жамылғысын кен өндіру мақсатына қарай өзгертеді; әсер жер бетімен ғана шектелмеуі мүмкін.

Қолдану: Шарттағы үш нысан да пайдалы қазбаны өндірумен байланысты. Сондықтан аумақ тау-кен өнеркәсіптік модификацияға жатады, оның жанындағы жол немесе жұмысшы қонысы негізгі қызметті өзгертпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Рекреация демалысқа, орманшаруашылық ағаш өсіруге, сушаруашылық су пайдалануға, селитебті түр қоныстануға қатысты. Карьер кейін қауіпсіздік бағасынан соң басқа мақсатқа бейімделуі мүмкін, бірақ қазіргі берілген басым қызмет кен өндіру болып тұр. Қазіргі күй мен болашақ жоспарды араластырмау қажет.

Қайта орындауға ишара: Карьер, шахта және үйіндіні туғызған ортақ шаруашылық әрекетті анықта.

Ереже: Сушаруашылық модификация су жинау, ағынды реттеу немесе сумен жабдықтау мақсатындағы жасанды нысандармен байланысты. Табиғи өзеннің болуы ғана жеткіліксіз; негізгі белгі — су жүйесінің адамның мақсатты басқаруы арқылы өзгеруі.

Қолдану: Берілген бөгет пен бөген су ағынын реттеп, суды сақтайды. Сондықтан аумақтың негізгі қызметі сушаруашылық болып табылады. Бөген суының кейін егінге немесе қалаға берілуі оның су реттеу қызметін жоққа шығармайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Орман өсіру, кен өндіру және қоныстану басқа қызметтерді білдіреді. Ауылшаруашылық сумен байланысты болуы мүмкін, бірақ сұрақ егістіктің өзін емес, ағынды реттеу нысандарын сипаттайды. Нысанның тікелей қызметін оның тұтынушы саласымен шатастырмау қажет.

Қайта орындауға ишара: Жасанды нысан суды өндіре ме, сақтай ма, реттей ме — негізгі қызметін анықта.