Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аймақтары

Ереже: Ерекше қорғалатын аумақтың мәні табиғи құндылықтарды сақтауға арналған арнайы тәртіппен байланысты. Оның түріне және функционалдық аймағына қарай рұқсат етілетін әрекеттер әртүрлі болуы мүмкін; табиғи көркемдік жалғыз өлшем болмайды.

Қолдану: Шартта пайдалану шектеулері мен қорғау тәртібі тікелей көрсетілген. Сондықтан арнайы режим негізгі белгі болып табылады, ал бедер немесе халық саны қосымша сипат қана.

Қате нұсқаларды ажырату: Қорғалатын аумақ тау, дала, шөл немесе су-батпақты жерде орналасуы мүмкін. Оның қалаға жақындығы немесе орман үлесі өздігінен құқықтық мәртебе бермейді. Табиғи құндылықты ресми қорғау тәртібімен бірге қарастыру қажет.

Қайта орындауға ишара: Нысанның сыртқы көрінісінен гөрі оны сақтау үшін бекітілген тәртіпке назар аудар.

Ереже: Табиғатты қорғау жобасында экожүйе, аумақтық байланыстар, қаржыландыру және құқықтық тәртіп бірге бағаланады. Әртүрлі ғылымдардың әдістерін біріктіру бір ғана мамандық аясында шешілмейтін мәселелерді толық қарастыруға мүмкіндік береді.

Қолдану: Шарт бірнеше саланың мамандары бір жобаға қатысқанын нақты береді. Сондықтан жұмыстың сипаты олардың білімін біріктірумен анықталады, жеке саланың атауымен шектелмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Өсімдік пен жануарды зерттеу маңызды болғанымен, экономикалық және құқықтық негіздемені өздігінен алмастырмайды. Геология да табиғи жағдайдың бір бөлігін түсіндіреді. Бір мамандықты ғана таңдау шарттағы бірлескен жұмыстың толық құрамын елемейді.

Қайта орындауға ишара: Тізімдегі мамандардың барлығы бір ғылым саласына жата ма, әлде бірнеше бағытты біріктіре ме — соны тексер.

Ереже: Қорықтық қорғауда табиғи кешенді және табиғи үдерістерді сақтау басымдыққа ие. Ғылыми бақылау, қорғау мен рұқсат етілген ағартушылық әрекеттер белгіленген тәртіппен жүргізіледі; оларды табиғи ресурсты шаруашылық игерумен теңестіруге болмайды.

Қолдану: Шарт табиғи күйді сақтау мақсатын береді. Сондықтан шаруашылық ықпалды қатаң шектеу сәйкес келеді, ал ресурсты қарқынды игеру бұл мақсатпен үйлеспейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Қалған нұсқалар ресурсты алу немесе аумақты игеруді күшейтеді. «Шектеу» ұғымын қорықта ешқандай маман жұмыс істемейді дегенге айналдыру қате. Нақты рұқсаттар аумақтың белгіленген режимімен анықталады.

Қайта орындауға ишара: Қорғау қызметі мен ресурсты шаруашылық мақсатта пайдаланудың айырмасын сақта.

Ереже: Қорықша режимі қорғалатын нысанға және табиғи жағдайға қарай белгіленеді. Шектеулер нақты мақсатқа бағытталады; олардың құрамы аумаққа, маусымға және қорғау міндетіне байланысты өзгеруі мүмкін.

Қолдану: Шарт жануар мекеніне зиян келтіретін әрекеттердің шектелгенін айтады. Сондықтан белгілі қызмет түрлерін қорғау мақсатына сәйкес реттеу сипаттамасы дұрыс.

Қате нұсқаларды ажырату: Қорғау талаптарын жою немесе шектеусіз аңшылық бұл мақсатқа кері. Сонымен қатар кейбір қызметтің шектелуі қалған кез келген әрекет автоматты рұқсат етіледі дегенді білдірмейді: аумақтың нақты тәртібі тексеріледі.

Қайта орындауға ишара: Шектеулердің нысан мен қорғау мақсатына қалай байланыстырылғанын қарастыр.

Ереже: Эталондық бақылау табиғи жүйенің уақыт бойынша өзгерісін салыстыруға негіз береді. Адам ықпалы аз аумақтың өзі өзгермейтін жүйе емес: климат, өрт, су режимі және басқа табиғи факторлар оның күйіне әсер етуі мүмкін.

Қолдану: Шарт ұзақ мерзімді және әдісі бірдей табиғи өлшемдерді береді. Олар басқа аумақтардағы өзгерісті бағалауға көмектесетін салыстырмалы дерек ретінде пайдаланылады.

Қате нұсқаларды ажырату: Қалған жұмыстар қорғау мен пайдалануға қатысы болуы мүмкін, бірақ шарттағы ұзақмерзімді бірізді өлшеулердің ғылыми мақсатын ашпайды. Әртүрлі жылдағы табиғи өзгерісті салыстыру үшін әдіс пен бақылау орнының тұрақтылығы маңызды. Бір реттік есеп пен ұзақ бақылауды ажырату қажет.

Қайта орындауға ишара: Қайталанған табиғи өлшемдер нені салыстыруға мүмкіндік беретінін ойла.