Қазақстанның климаттық жағдайлары: температуралық режим

Ереже: Гидрометеорологиялық қызмет атмосфера мен су нысандарын бақылау, болжам жасау және ұзақ мерзімді деректі талдау жұмыстарын атқарады. Ұлттық деңгейдегі бақылаулар бірыңғай әдістер мен стансалар желісіне сүйенеді, сондықтан жеке адамның кездейсоқ өлшеуінен өзгеше.

Қолдану: Шарттағы негізгі қызметтер ауа райы мен климатқа қатысты. Қазақстандағы осы ресми міндеттерді орындайтын ұйымды таңдаймыз. Оның деректері температуралық режимді зерттеуге негіз болады, бірақ жарияланған болжам ықтималдық пен мерзімге тәуелді екенін ұмытпау керек.

Қате нұсқаларды ажырату: Геологиялық барлау, су шаруашылығы нысандарын пайдалану, ғарыштық инфрақұрылым және автожолдар жөніндегі ұйымдардың өз міндеттері бар. Олардың табиғат туралы дерек қолдануы ұлттық метеорологиялық бақылау қызметін атқарады дегенді білдірмейді.

Қайта орындауға ишара: Атаулардан бұрын ұйымның ауа райын бақылау және болжау міндетін салыстыр.

Ереже: Географиялық ендік күн сәулесінің түсу бұрышына және күн ұзақтығының маусымдық өзгерісіне әсер етеді. Жылдық орташа сәулелік жағдай төменірек ендіктерде жалпы қолайлырақ болады. Температураға бұдан басқа циркуляция, бұлттылық, жер бедері және су айдындары да ықпал етеді.

Қолдану: Шарт биіктікті және өзге жағдайларды ұқсас деп алып, ендіктің әсерін ажыратуға мүмкіндік береді. Сондықтан оңтүстікке қарай жалпы жылынуды күн энергиясының келу жағдайымен түсіндіреміз. Бұл әр нақты күн мен барлық таулы нүкте үшін өзгермейтін заң деген сөз емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Мұхит әсері тек ендікке қарай міндетті түрде артпайды. Биіктік шартта шамалас, суық ауаның оңтүстікке енуі мүмкін, ал жарық жылдамдығын географиялық ендік өзгертпейді. Нақты күннің ауа райын көпжылдық орташа заңдылықпен шатастырмау керек.

Қайта орындауға ишара: Шарттағы биіктігі ұқсас деген шектеу қай факторды бөлек қарастыруға көмектеседі?

Ереже: Температураның биіктік градиенті белгілі қашықтыққа сәйкес өзгерісті көрсетеді. Есептеу үшін биіктік айырмасын градиент берілген аралыққа бөліп, сол аралықтағы өзгеріске көбейтеміз. Нақты атмосферада градиент тұрақты болмауы және инверсия кезінде таңбасы өзгеруі мүмкін.

Қолдану: Бұл модельде бес жүз метр бес жүзметрлік аралықтан тұрады. Бес аралықтың әрқайсысына берілген кему шамасын қолданамыз: 5 × 0,6 = 3. Шартта төмендеу нақты көрсетілгендіктен, алынған санға кему бағытын қосу керек.

Қате нұсқаларды ажырату: Жүз метрді есепке алмай тікелей көбейту шаманы үлкейтеді. Ондық үтірді қате жылжыту керісінше азайтады. Жоғарылау туралы нұсқалар берілген модельдің бағытына қайшы; оларды табиғатта инверсия болуы мүмкін деген себеппен таңдауға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Биіктік айырмасында неше жүз метрлік аралық бар екенін санап, содан кейін градиентке көбейт.

Ереже: Температураны биіктік бойынша модельдеу кезінде бастапқы мән мен биіктік айырмасына сәйкес өзгерісті ажыратамыз. Алдымен барлық көтерілуге келетін кему есептеледі, содан кейін ол бастапқы температурадан алынады. Берілген градиент осы есептің шарты ғана.

Қолдану: Мың метрде он жүзметрлік аралық бар. Температураның кемуі 10 × 0,6 = 6 градус болады. Тау етегіндегі мәннен осы өзгерісті азайтамыз: 20 − 6 = 14. Нүктенің абсолюттік биіктігі қажет емес, өйткені етекпен салыстырғандағы айырма берілген.

Қате нұсқаларды ажырату: Өзгерісті бастапқы мәнге қосу бағытты шатастырады. Бір ғана аралықты есептеу толық биіктікті ескермейді. Өзгеріс шамасын соңғы температура орнына алу немесе жүз метрлік өлшемді ұмыту да қате. Нақты ауа райы осы модельден ауытқуы мүмкін.

Қайта орындауға ишара: Алдымен бүкіл көтерілуге келетін өзгерісті тап; содан соң оны бастапқы көрсеткішке қолдан.

Ереже: Тропосферада температураның биіктікпен әдетте кемуі байқалады, бірақ барлық қабатта және барлық уақытта бірдей емес. Белгілі қабатта оның жоғары қарай өсуі қалыпты вертикаль таралудың кері жағдайын білдіреді. Бұл құбылыстың бірнеше қалыптасу механизмі бар.

Қолдану: Шарт екі нүктенің биіктік айырмасын және температураның өсуін сипаттайды. Сондықтан уақыт ішіндегі өзгерісті немесе көлденең қозғалысты емес, вертикаль профильдегі кері таралуды атау керек. Ол жер бетінің суынуы, ауа қабаттарының алмасуы сияқты себептермен пайда болуы мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: Жылдық амплитуда айлық орташа температураларды салыстырады. Жауын-шашын мен шағылу басқа үдерістер. Адвекция көлденең тасымалды білдіреді және өздігінен берілген вертикаль құрылымның атауы болмайды. Биіктеген сайын міндетті түрде суиды деген ережені шексіз қолдану қате.

Қайта орындауға ишара: Температура уақыт бойынша ма, әлде биіктік бойынша ма өзгергенін ажырат.